Pseudocrenilabrinae – klad w randze podrodziny ryb z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae) obejmujący gatunki występujące w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Jest taksonem siostrzanym dla Cichlinae, do której zaliczono pielęgnice występujące w krainie neotropikalnej. Typem nomenklatorycznym podrodziny jest Pseudocrenilabrus.
Występowanie Zasięg występowania Pseudocrenilabrinae obejmuje większość kontynentu afrykańskiego, z wyjątkiem terenów pustynnych i skrajnie południowych, oraz niektóre kraje Bliskiego Wschodu (Syria, Izrael i Iran).
Klasyfikacja Klasyfikacja biologiczna tej grupy ryb zmieniała się wielokrotnie przez ostatnie 100 lat.
Liczne z zaliczanych do niej rodzajów grupowano w plemiona na podstawie cech morfologicznych. Jednym z badaczy, który wniósł znaczny wkład w poznanie tej grupy ryb był Max Poll, autor jednej z kilku klasyfikacji pielęgnic. Pielęgnice z jeziora Tanganika Poll sklasyfikował w 12 plemionach (w tym 8 jest endemicznych), ale tylko u 5 z tych plemion potwierdzono monofiletyzm.
W jednej z ostatnich propozycji filogenetycznych obejmujących całą podrodzinę Pseudocrenilabrinae wymienione zostały m.in. plemiona Bathybatini, Chromidotilapiini, Cyprichromini, Ectodini, Eretmodini, Haplochromini, Hemichromini, Lamprologini, Limnochromini, Perissodini, Tilapiini, Tropheini i Tylochromini, jednak badania nie potwierdziły monofiletyzmu tak zdefiniowanej grupy, choć większość z tych plemion jest monofiletyczna. Pomimo wielu przeprowadzonych badań filogenetycznych relacje pokrewieństwa oraz czas pojawienia się afrykańskich pielęgnic pozostawały nieustalone. Problematycznymi taksonami były Heterochromis, kameruńska Etia nguti oraz jeden z najliczniejszych w gatunki, parafiletyczny, obejmujący panafrykańskie tilapie – „Tilapiini”.
Postęp w ustalaniu filogenezy pielęgnic przyniosły badania molekularne. Połączone analizy morfologiczne i molekularne wykazały monofiletyzm plemion: Tylochromini, Hemichromini, Pelmatochromini, Chromidotilapiini, „Haplotilapiini”, przy czym Heterochromis został umieszczony poza tym kladem.
W dalszych badaniach ustalono, że najczęściej występująca liczba chromosomów w kariotypie ryb w obrębie Pseudocrenilabrinae to 2n = 44. Bazując na charakterystykach kariotypu ustalono, że podrodzina dzieli się wyraźnie na dwie grupy (ang.) tilapiine i haplochromine. Pierwsza z nich obejmuje szeroko rozprzestrzenione ryby powszechnie zwane tilapiami, przez Ethelwynn Trewavas zaliczone do plemienia Tilapiini, i jest parafiletyczna, a druga tzw. pielęgnice wschodnioafrykańskie, przez Kullandera wyodrębniane do podrodziny Haplochrominae. Dalsze badania wykonane przez zespół Julii Schwarzer w 2009 roku z wykorzystaniem DNA wyłoniły w obrębie Haplotilapiini 3 monofiletyczne grupy, siostrzane dla Etia nguti, roboczo nazwane przez autorów: „Oreochromini”, „Boreotilapiini” i „Austrotilapiini”. Nazwy tych grup nie są formalnymi nazwami taksonów i nie należy ich stosować w nomenklaturze zoologicznej zgodnej z ICZN. Badania Schwarzer i współpracowników wykazały zależność rozwoju linii ewolucyjnych pielęgnic od przyjętej strategii rozrodczej oraz rozmieszczenia geograficznego, potwierdziły parafiletyzm rodzaju Tilapia sensu stricto oraz dały podstawy do przeprowadzenia rewizji taksonomicznych w obrębie tej podrodziny.
Rodzaje Ze względu na zmiany zachodzące nadal w klasyfikacji podrodziny, poniżej podano wyróżniane w niej rodzaje: Alticorpus Altolamprologus Anomalochromis Aristochromis Astatoreochromis Astatotilapia Aulonocara Aulonocranus Baileychromis Bathybates Benitochromis Benthochromis Boulengerochromis Buccochromis Callochromis Caprichromis Cardiopharynx Chalinochromis Champsochromis Cheilochromis Chetia Chilochromis Chilotilapia Chromidotilapia Congochromis Copadichromis Corematodus Ctenochromis Ctenopharynx Cunningtonia Cyathochromis Cyathopharynx Cyclopharynx Cynotilapia Cyphotilapia Cyprichromis Cyrtocara Danakilia Dimidiochromis Diplotaxodon Divandu Docimodus Eclectochromis Ectodus Eretmodus Etia Exochochromis Fossorochromis Genyochromis Gephyrochromis Gnathochromis Gobiocichla Grammatotria Greenwoodochromis Haplochromis Haplotaxodon Hemichromis Hemibates Hemitaeniochromis Hemitilapia Heterochromis Hoplotilapia Interochromis Iodotropheus Iranocichla Julidochromis Konia Labeotropheus Labidochromis Lamprologus Lepidiolamprologus Lestradea Lethrinops Lichnochromis Limbochromis Limnochromis Limnotilapia Lithochromis Lobochilotes Macropleurodus Maylandia Mbipia Mchenga Melanochromis Microchromis Myaka Mylochromis Naevochromis Nanochromis Neochromis Neolamprologus Nimbochromis Nyassachromis Ophthalmotilapia Oreochromis Orthochromis Otopharynx Pallidochromis Paracyprichromis Parananochromis Paralabidochromis Pelmatochromis Pelvicachromis Perissodus Petrochromis Petrotilapia Pharyngochromis Placidochromis Platytaeniodus Plecodus Protomelas Pseudocrenilabrus Pseudosimochromis Pseudotropheus Pterochromis Ptyochromis Pundamilia Pungu Pyxichromis Reganochromis Rhamphochromis Sargochromis Sarotherodon Schubotzia Schwetzochromis Sciaenochromis Serranochromis Simochromis Spathodus Steatocranus Stigmatochromis Stomatepia Taeniochromis Taeniolethrinops Tangachromis Tanganicodus Teleogramma Telmatochromis Thoracochromis Thysochromis Tilapia Tramitichromis Trematocara Trematocranus Triglachromis Tristramella Tropheops Tropheus Tylochromis Tyrannochromis Variabilichromis Xenochromis Xenotilapia
Przypisy