thumb|300px|Tablica na fasadzie kamienicy przy pl. Wolności 7 w Katowicach, gdzie urodził się i mieszkał Kurt Schwaen thumb|Tablica na fasadzie budynku przy Wacholderheide 31 w Berlinie, gdzie Schwaen mieszkał od 1956 Kurt Schwaen (ur. 21 czerwca 1909 w Katowicach, zm. 9 października 2007 w Berlinie) – niemiecki kompozytor.
Życiorys Urodził się i mieszkał (do 1929) w Katowicach, w kamienicy przy placu Wolności 7Michał Bulsa, Ulice i place Katowic, Katowice 2018, s. 279..
Schwaen studiował fortepian, organy i kompozycję u Fritza Lubricha. W latach 1929–1933 studiował na uniwersytetach w Berlinie i Wrocławiu, gdzie do jego nauczycieli należeli Curt Sachs i Arnold Schering. W roku 1930 poznał Hannsa Eislera, który silnie wpłynął na jego styl kompozytorski. Jako student stał się aktywnym członkiem ugrupowania antyfaszystowskiego i wstąpił do Komunistycznej Partii Niemiec. W latach 1935–1938 był więziony z powodu poglądów politycznych.
Po wojnie wrócił do Berlina Wschodniego, większość swojego czasu poświęcając pracy na rzecz odbudowy kultury muzycznej stolicy NRD. Komponował dla amatorskich zespołów muzycznych, chórów, szkół muzycznych i zespołów kameralnych, ale też publikował i był doradcą muzycznym. W latach 1953–1956 pracował z Bertoltem Brechtem, który miał ogromny wpływ na jego przyszłe kompozycje. Pracował też z Ernstem Buschem. W 1961 roku został członkiem Niemieckiej Akademii Sztuki, gdzie w latach 1965–1970 był szefem departamentu muzyki. Od 1962 do 1978 roku był prezesem Narodowego Komitetu Muzyki Ludowej NRD (Präsident des Nationalkomitees Volksmusik der DDR). W latach 1973–1981 kierował teatrem muzycznym dla dzieci w Lipsku. Był nagradzany doktoratem honoris causa Uniwersytetu w Lipsku (1983) i kilkoma nagrodami państwowymi. Pod koniec życia zamieszkał w dzielnicy Berlina Mahlsdorf, gdzie zmarł w wieku 98 lat.
Spuścizna Schwaena obejmuje ponad 620 tytułów. Komponował w różnych gatunkach, najbliższy był mu neoklasycyzm. Skomponował m.in. kantatę dla dzieci zatytułowaną „Król Midas”. Część jego prac, takich jak m.in. Koncert fortepianowy nr 2 (1987), pokazuje wpływ, jaki odcisnęły na nim podróże do Wietnamu. Wśród późniejszych prac warto wymienić współautorstwo poematu muzycznego „Plac Poczdamski” (Potsdamer Platz) z 1998 roku.
30 września 2009 na budynku przy pl. Wolności 7 w Katowicach odsłonięto pamiątkową tablicę ku czci Kurta Schwaena. Uroczystego odsłonięcia dokonali żona kompozytora Ina Iske, przewodniczący Rady Miasta Katowice Jerzy Forajter oraz dyrektor Muzeum Historii Katowic Jadwiga Lipońska-SajdakUroczyste odsłonięcie tablicy ku czci kompozytora Kurta Schwaena www.katowice.eu [dostęp 2011-05-09].
Odznaczenia 1958 – Medal „Za walkę z faszyzmem” 1933–1945 1959 – Nagroda Państwowa NRD III Klasy (NRD) 1977 – Nagroda Państwowa NRD II Klasy (NRD) 1979 – Złoty Order Zasługi dla Ojczyzny (NRD) 1984 – Order Karla Marksa (NRD) 1985 – Order Zasługi Cywilnej (Hiszpania) 1988/2003 – Order Przyjaźni (Wietnam) 1989 – Złota Gwiazda Przyjaźni Między Narodami 1999 – Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RFN
Kompozycje
Muzyka filmowa 1963 – Vom König Midas 1962 – Fetzers Flucht (film telewizyjny) 1962 – Christine und die Störche 1961 – Tu Radio Gliwice 1960 – Das Leben beginnt 1960 – Die Achatmurmel (krótkometrażowy) 1959 – Der verlorene Ball (krótkometrażowy) 1959 – Amigo
Przypisy
Bibliografia Rosemarie Groth. The New Grove Dictionary of Opera, edited by Stanley Sadie (1992), and Kurt Schwaen: Stufen und Intervalle. Ein Komponist zwischen Gesellschafts- und Notensystemen. Autobiographie. Die blaue Eule, Essen 1996, 2005 (2., erw. Aufl.) Kurt Schwaen. in: Edition Text u. Kritik. Komponisten der Gegenwart (KGD). Hrsg. v. H.-W. Heister, W.W. Sparrer. Richard Boorberg, München 1992ff, Festschrift. Kurt Schwaen zum 85. Geburtstag. Hrsg. v. Ekkehard Ochs und Nico Schüler. Frankfurt am Main; Berlin; Bern; New York; Paris; Wien: Lang, 1995. (= Greifswalder Beiträge zur Musikwissenschaft. 1), . Gesine Schröder: Volksnähe. Nähe zu welchem Volk? Paradoxien der frühen DDR-Musik, dargestellt am Beispiel von Kurt Schwaen, PDF 1,5 MB (niem.). In: Zeitschrift ästhetische Bildung 2015/1.
Linki zewnętrzne
Oficjalna strona Kurta Schwaena (niem./ang.) Kompozytor i komunista. Wspomnienie o antyfaszystowskim artyście Kurcie Schwaenie Nekrolog Kurta Schwaena (Drafd e.V., Günther Wehner) Nekrolog Edwina Mertesa
Kategoria:Niemieccy kompozytorzy Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Kompozytorzy XXI wieku Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Karla Marksa Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi dla Ojczyzny (NRD) Kategoria:Odznaczeni Nagrodą Państwową NRD Kategoria:Odznaczeni Orderem „Gwiazda Przyjaźni między Narodami” Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni (Wietnam) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Kategoria:Muzycy związani z Katowicami Kategoria:Ludzie urodzeni w Katowicach Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 2007 Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu w Lipsku