thumb|250px|Pomnik na terenie cmentarza Cmentarz wojenny w Kole – cmentarz wojenny w Kole. Położony jest na terenie osiedla Przemieście Warszawskie, pochowani są tam głównie żołnierze radzieccy.
Informacje ogólne Na cmentarzu wojennym pochowani zostali polscy lotnicy, którzy zginęli nad Kołem podczas kampanii wrześniowej, a także żołnierze Armii Czerwonej polegli w walkach o miasto w styczniu 1945 roku.
Na cmentarzu znajduje się pomnik ku czci nieznanym lotnikom polskim poległym w czasie kampanii wrześniowej. Pomnik ozdobiony jest w krzyż i złamane śmigło na płycie nagrobnej. Znajdują się na nim nazwiska ppor. pilota Romana Stogi, plut. pilota Mieczysława Kaźmierczaka, ppor. obserwatora Tadeusza Sawickiego, kpr. pilota Brunona Ślebiody i żołnierza Józefa Kasprzaka. Kaźmierczak był początkowo pochowany na cmentarzu w Chełmnie, jego ciało ekshumowano i przeniesiono na cmentarz w Kole. Tadeusz Sawicki i Brunon Ślebioda faktycznie pochowani są być może na cmentarzu w Zadzimiu, dwaj piloci pochowani na kolskim cmentarzu określani są jako N.N.. Roman Stoga został pochowany na cmentarzu w Kościelcu, a w 1975 roku jego szczątki przeniesiono do Koła. Według relacji jednej z mieszkanek Kościelca jego ciało niedługo po zestrzeleniu miało jednak zostać zabrane przez rodzinę. Józef Kasprzak był pierwotnie pochowany w Izbicy Kujawskiej, również jego ciało zostało ekshumowane w 1975 roku.
Drugi pomnik przedstawia symbol Związku Radzieckiego – sierp i młot. Na nim umieszczono napis: ,,Cześć i chwała bohaterom Armii Radzieckiej, poległym o wyzwolenie miasta Koła i okolic w dniach 19-21 stycznia 1945 r.’’. Poniżej wypisane są nazwiska 132 poległych w walkach o miasto.
W lutym roku 1997 pochowano na tym cmentarzu także 13 ekshumowanych zwłok żołnierzy radzieckich ze Słupcy. W 2011 roku na terenie cmentarza odnaleziono mogiłę zbiorową, w której pochowano 90 żołnierzy niemieckich poległych podczas walk o Koło w 1945 roku.
Na cmentarzu istnieją także nagrobki z XIX wieku, należące prawdopodobnie do prawosławnych mieszkańców miasta. Po II wojnie światowej na jego terenie chowano również pozostałych w mieście Żydów.
Cmentarz jest często dewastowany, jest także miejscem libacji alkoholowych. Od 2014 roku lokalni działacze społeczni organizują akcje porządkowania cmentarza. W 2020 roku cmentarz odwiedził ambasador Mołdawii w Polsce Iurie Bodrug.
Około 2022 roku z pomnika żołnierzy radzieckich usunięto symbol sierpu i młota, w maju 2022 roku został jednak odrestaurowany i ponownie umieszczony na obelisku. 16 maja 2022 roku symbol został skradziony z pomnika. 30 czerwca 2024 roku cmentarz został poważnie uszkodzony podczas burzy, która przeszła przez powiat kolski.
Przypisy
Bibliografia Józef Burszta, 600 lat miasta Koła, Poznań 1963
Cmentarz wojenny w Kole Kategoria:Cmentarze z II wojny światowej w województwie wielkopolskim Kategoria:Pomniki żołnierzy Armii Czerwonej w Polsce Kategoria:Cmentarze żołnierzy Armii Czerwonej w województwie wielkopolskim