Stowarzyszenie „Nigdy Więcej” – polskie stowarzyszenie antyrasistowskie, założone w 1996 przez Marcina Kornaka. Za cel stawia sobie przeciwdziałanie rasizmowi, ksenofobii, neofaszyzmowi i dyskryminacji. Jego głównym przedsięwzięciem jest monitoring incydentów na tle rasistowskim i ksenofobicznym, publikowany cyklicznie jako Brunatna Księga.
Jego działalność, zwłaszcza w obszarze piłki nożnej, bywa przedmiotem krytyki i sporów politycznych.
Historia Stowarzyszenie wyrosło z nieformalnej, młodzieżowej Grupy Anty-Nazistowskiej, którą Marcin Kornak założył w 1992 w Bydgoszczy. Cztery lata później, w 1996, utworzył on Stowarzyszenie „Nigdy Więcej” i został jego prezesem, kontynuując działalność zapoczątkowaną wcześniej pismem „Nigdy Więcej”.
Kornak, który po wypadku w wieku 15 lat poruszał się na wózku, kierował organizacją do śmierci 20 marca 2014. Po jego śmierci jedną z czołowych postaci stowarzyszenia pozostaje współzałożyciel Rafał Pankowski, socjolog zajmujący się badaniem skrajnej prawicy.
W 2011, podczas wizyty w Polsce, działalność stowarzyszenia pochwalił prezydent USA Barack Obama, a Marcin Kornak został w tym samym roku odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski przez prezydenta Bronisława Komorowskiego. Stowarzyszenie jest członkiem-założycielem europejskiej sieci FARE (Football Against Racism in Europe). W 2024 otrzymało międzynarodową Nagrodę im. Ronalda Eissensa i Suzette Bronkhorst za przeciwdziałanie mowie nienawiści.
Działalność mały|Anna Tatar, współredaktorka monitoringu „Brunatna Księga”, 2022. Głównym przedsięwzięciem stowarzyszenia jest monitoring przestępstw i incydentów o charakterze rasistowskim, ksenofobicznym i dyskryminacyjnym, publikowany cyklicznie jako Brunatna Księga. Jej pierwszym autorem był Marcin Kornak. Stowarzyszenie wydaje także kwartalnik „Nigdy Więcej” oraz prowadzi akcję „Racism-Delete”, której celem jest zamykanie stron internetowych propagujących rasizm i ustroje totalitarne.
Organizacja prowadzi kampanię „Muzyka Przeciwko Rasizmowi” oraz kampanię „Wykopmy Rasizm ze Stadionów”, adresowaną do kibiców piłki nożnej. Jej celem jest eliminowanie z trybun symboliki faszystowskiej i haseł rasistowskich oraz tworzenie sieci antyrasistowskich klubów kibica. W jej ramach stowarzyszenie wydaje magazyn „Stadion” i monitoruje incydenty na stadionach w Polsce i za granicą. W 2002 ukazała się składanka Wykopmy rasizm ze stadionów.
Stowarzyszenie współpracuje z organizacjami międzynarodowymi, m.in. Radą Europy, ONZ i OBWE, oraz należy do międzynarodowych sieci antyrasistowskich, w tym FARE, International Network Against Cyber Hate (INACH) i European Network for Countering Antisemitism through Education (ENCATE).
Antyfaszysta Roku W latach 2002–2006 stowarzyszenie przyznawało honorowy tytuł Antyfaszysty Roku za działalność społeczną promującą postawy tolerancji i solidarności. Laureatami byli Jerzy Owsiak (2002), Simon Mol (2003), Masala Sound System (2004), Barbara Radziewicz (2005) oraz Krzysztof Skiba z zespołem Big Cyc (2006). Przyznawania tytułu zaprzestano po ujawnieniu sprawy Simona Mola.
Kontrowersje Działalność stowarzyszenia bywa krytykowana, zwłaszcza przez środowisko kibicowskie, które zarzuca jej wyolbrzymianie incydentów. Według Portalu i.pl, powołującego się na portal Weszło!, w 2013 Lech Poznań został ukarany przez UEFA za naklejki z hasłem „Good Night Left Side”, a kara miała zostać nałożona po zgłoszeniu stowarzyszenia, mimo że klub nie odpowiadał za ich produkcję ani dystrybucję.
W 2003 stowarzyszenie przyznało tytuł Antyfaszysty Roku Simonowi Molowi, który w 2007 został oskarżony o świadome zarażenie kilkunastu kobiet wirusem HIV, a w 2008 zmarł w trakcie procesu. Po ujawnieniu sprawy stowarzyszenie zaprzestało przyznawania nagrody, lecz nie wycofało się z decyzji o jej przyznaniu Molowi.
W 2023 „Nigdy Więcej” nagłośniło udział sędziego piłkarskiego Szymona Marciniaka w konferencji biznesowej Everest, organizowanej przez polityka Konfederacji Sławomira Mentzena, i wezwało go do odcięcia się od poglądów organizatora. Sprawą zainteresowała się UEFA, rozważając odsunięcie Marciniaka od finału Ligi Mistrzów. Ostatecznie sędzia, po złożeniu wyjaśnień i przeprosinach, poprowadził mecz finałowy. Stowarzyszenie podkreślało, że nie domagało się odsunięcia Marciniaka, lecz jedynie wezwało go do zdystansowania się od polityka.
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona stowarzyszenia Kanał Stowarzyszenia Nigdy Więcej na YouTube
Kategoria:Polskie organizacje antyfaszystowskie Kategoria:Stowarzyszenia przeciw dyskryminacji Nigdy Więcej Kategoria:Polskie organizacje ochrony praw człowieka Kategoria:Antyrasizm