Parafia św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty i św. Wawrzyńca Męczennika w Pabianicach – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w archidiecezji łódzkiej w dekanacie pabianickim. Liczy około 8100 mieszkańców.

Erygowana w 1398. Mieści się przy ulicy ks. Piotra Skargi. Kościół parafialny znajduje się przy ul. Grobelnej 1, obok Starego Rynku.

Historia Ziemia, na której znajduje się obecny kościół parafialny św. Mateusza, należała do kanoników Kapituły Krakowskiej, dzięki fundacji Judyty, żona Władysława Hermana, w roku 1082. Te opisywane przez Jana Długosza Chropy, zwane „państwem pabianickim” czyli Pabianicami, były wówczas puszczą, gdzie "łatwiej na zwierza dzikiego natrafić, aniżeli na łan ziemi uprawnej'. Teren ten najprawdopodobniej należał wówczas do parafii w Górce. Dopiero w połowie XIV wieku obszar ten stał się gęsto zasiedlony i zagospodarowany. Dlatego w połowie XIV wieku zostało założone miasto Pabianice, a w 1398 r. erygowano parafię pabianicką pod wezwaniem św. Mateusza i św. Wawrzyńca. W akcie erekcyjnym, wydanym w formie przywileju, na pergaminie, z pieczęcią Kapituły Gnieźnieńskiej zapisano, że w "miasteczku Pabianice" "za arcybiskupa Dobrogosta w roku 1398 parafia erygowana" została, a "kościół parafialny pod tytułem św. Mateusza i św. Wawrzyńca przez Jarosława Bogorię Skotnickiego fundowany".

Pierwsza świątynia (drewniana), która gościła dwukrotnie króla Władysława Jagiełłę (1432 r. i 1491 r.) oraz Kazimierza Jagiellończyka (1463 r.) spłonęła doszczętnie w wielkim pożarze miasta w 1532 r. Na polecenie Kapituły Krakowskiej w jego miejsce wzniesiono nowy kościół – także z drewna, lecz bardziej okazały, „większy od poprzedniego i pięknej roboty, lecz bez wieży”.

Dopiero 5 kwietnia 1583 r. położono kamień węgielny, pod budowę nowej, murowanej świątyni pod wezwaniem św. Mateusza. Została ona zbudowana w latach 1583–1588 na wzór katedry w Płocku, według planu Ambrożego Włocha. W tej formie późnorenesansowy kościół przetrwał do czasów współczesnych. Jedynie znajdująca się na skrzyżowaniu naw kopuła (najbardziej przypominająca płocką katedrę) spłonęła w 1823 r. i nie została już zrekonstruowana.

W parafii tej wzrastał i dojrzewał do powołania kapłańskiego Rajmund Kolbe, późniejszy św. Maksymilian. Tu przyjął pierwszą komunię świętą oraz – według jego relacji – w 1906 r. otrzymał widzenie Matki Bożej wręczającej mu dwie korony: białą symbolizującą czystość i czerwoną oznaczającą męczeństwo.

Grupy parafialne Pabianicka Szkoła Wiary, chór parafialny "Lira", koło misyjne, Żywa Róża, Czciciele Matki Bożej Pocieszenia, Czciciele św. Franciszka, Rycerstwo Niepokalanej, ministranci, schola dziecięca, oaza dziecięca, asysta parafialna.

Kolejni proboszczowie parafii ks. Wojciech z Tuszyna – proboszcz w roku erekcji parafii 1398 ks. Leonard z Krakowa – proboszcz w roku 1448 ks. Mikołaj z Płocka – proboszcz w latach spisywania "Liber Beneficiorum" Jana Łaskiego 1511–1523 ks. Kacper Jagielski – proboszcz w roku konsekracji kościoła parafialnego 1588 ks. Walenty Parzynczew – proboszcz do 1610 ks. Wojciech Strzesz – 1610–1652 ks. Sebastian Starczewski – 1653–1680 ks. kan. Mateusz Mikliński – 1680–1700 ks. kan. Franciszek Wysocki – 1700–1724 ks. Stanisław Kręski – 1723–1728 ks. Michał Hamerski – 1758–1774 ks. Tomasz Czernikiewicz – 1774–1796 ks. kan Stefan Marszycki – 1796–1805 ks. Jan Nepomucen Szemberg 1805–1819 ks. Florian Płoski – 1820–1825 ks. kan. Leonard Urbankiewicz – 1826–1864 ks. prałat Edward Franciszek Szulc – 1864–1912 ks. kan. Tomasz Świnarski – 1913–1919 ks. prałat Stanisław Mirecki – 1920–1932 ks. kan. Mieczysław Lewandowicz – 1932–1941 ks. Zygmunt Zych – 1941–1945 ks. kan. Jan Rubaszkiewicz – 1945–1947 ks. prałat Antoni Kaczewiak – 1947–1963 ks. infułat Stanisław Świerczek – 1963–1989 ks. prałat Jan Szuba – 1989–2011 ks. kan. Henryk Eliasz – 2011–2018 ks. kan. Andrzej Chmielecki – 2018 - 2020 ks. Paweł Kutynia od 2020 -

Księża pochodzący z parafii † o. Maksymilian Maria Kolbe OFMConv, wyświęcony 1918 † bp Bohdan Bejze, wyświęcony 1953 ks. Bogdan Bakies, wyświęcony 1965 ks. Krzysztof Kołodziejczyk, wyświęcony 1974 ks. Sławomir Klich, wyświęcony 1993 ks. Maciej Drewniak SDB, wyświęcony 2002

Księgi metrykalne ochrzczonych – od 1774 małżeństw – od 1774 zmarłych – od 1774

Bibliografia Ks. Lucjan Jaroszka "Kościół św. Mateusza 1588-1988" Pabianice 1988 Informacje o parafii na stronie Archidiecezji Łódzkiej Informacje o parafii w serwisie Powiatu Pabianickiego Kościół św. Mateusza i św. Wawrzyńca Informacje o salezjaninie z parafii

Mateusza Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Mateusza Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Wawrzyńca