Pan Tadeusz − polski czarno-biały film niemy z 1928, zrealizowany na podstawie epopei Adama Mickiewicza z 1834 pod tym samym tytułem. Film wyreżyserował Ryszard Ordyński, scenariusz napisali Andrzej Strug oraz Ferdynand Goetel. Premiera odbyła się w listopadzie 1928.
Przez wiele lat dzieło uważano za zaginione, dopiero w 2006 odnaleziono dużą część nakręconego materiału. W 1999 reżyser Andrzej Wajda dokonał drugiej ekranizacji poematu, również pod tym samym tytułem.
Obsada Wojciech Brydziński − Adam Mickiewicz Stanisław Knake-Zawadzki − sędzia Soplica Jan Szymański − Jacek Soplica (ksiądz Robak) Mariusz Maszyński − hrabia Leon Łuszczewski − Tadeusz Soplica Helena Sulimowa − Telimena Zofia Zajączkowska − Zosia Paweł Owerłło − podkomorzy Helena Górska-Brylińska − podkomorzyna Rena Hryniewiczówna − podkomorzanka Mura Starkówna − podkomorzanka Wiesław Gawlikowski − wojski Hreczecha Janina Klimkiewiczowa − wojszanka Marian Jednowski − Gerwazy Rębajło Ludwik Fritsche − Protazy Ajzyk Samberg − Jankiel Józef Zejdowski − Konewka Jerzy Janowski − Brzytewka Henryk Weise − Szydełko Mikołaj Lewicki − Buchman Józef Śliwicki − stolnik Felicja Pichor-Śliwicka – stolnikowa Iza Bellina – stolnikówna Ewa Marian Palewicz − generał Jan Henryk Dąbrowski Józef Trębicki − generał Karol Otto Kniaziewicz Bolesław Horski − major Płut Józef Maliszewski − kapitan Nikita Rykow Henryk Rzętkowski − sierżant Gont
Produkcja Ordyński nakręcił film w 1928, m.in. w majątku Czombrów nieopodal Świtezi (obecnie na Białorusi), gdzie dzieciństwo spędzał Adam Mickiewicz. Filmowcy wykorzystali również plenery zespołu pałacowego w Radziejowicach. Nad scenografią, kostiumami i rekwizytami filmowymi czuwał zespół konsultantów, a w scenach batalistycznych wziął udział 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego oraz 4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich"'Pan Tadeusz' na DVD. Najnowsze wydawnictwo Filmoteki Narodowej". filmweb.pl, 2014-01-14. [dostęp 2014-01-14]..
Wydanie filmu thumb|Pełna zrekonstruowana wersja filmu Oficjalna premiera dzieła miała miejsce 9 listopada 1928 w Warszawie z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego i marszałka Józefa Piłsudskiego. W ówczesnej prasie Pana Tadeusza zapowiadano jako „epopeję filmową nieśmiertelnego dzieła Adama Mickiewicza”, obraz rocznicowy, „superprodukcję realizowana na dziesięciolecie niepodległości Polski”. Projekt okazał się dla twórców sukcesem komercyjnym, ciesząc się wielkim powodzeniem w stolicy. Premiera zapoczątkowała obchody dziesięciolecia niepodległości Polski.
Film zaginął w czasie II wojny światowej. W latach 50. XX wieku odnaleziono fragmenty filmu o łącznej długości czterdziestu dwóch minut. W 2006 we Wrocławiu odnaleziono kolejne fragmenty, dzięki czemu udało się zrekonstruować cyfrowo około stu dwudziestu minut, bardzo zniszczonego, trwającego oryginalnie ponad trzy godziny filmu.
9 listopada 2012 w warszawskim kinie Iluzjon miała miejsce premiera zrekonstruowanej wersji filmu wzbogaconego o muzykę skomponowaną współcześnie przez Tadeusza Woźniaka. W styczniu 2014 Filmoteka Narodowa opublikowała dzieło na dyskach DVD.
Przypisy
Linki zewnętrzne
F. Goetel, "Pan Tadeusz" na ekranie. Wywiad z Ferdynandem Goetlem, "Rzeczpospolita" 1928, nr 197 (9 lipca). Reprodukcja cyfrowa wywiadu w serwisie polona.pl T. Kończyc, Pan Tadeusz na ekranie, "Świat" 1928, nr 46 (17 listopada), s. 24. Reprodukcja cyfrowa recenzji filmu w serwisie polona.pl "Pan Tadeusz", [miejsce nieznane: wydawca nieznany, 192-]. Reprodukcja cyfrowa programu filmowego w serwisie polona.pl
Kategoria:Polskie filmy nieme Kategoria:Polskie filmy historyczne Kategoria:Polskie filmy kostiumowe Kategoria:Polskie filmy z 1928 roku Kategoria:Polskie filmy czarno-białe Kategoria:Polskie filmy przedwojenne Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Adama Mickiewicza Kategoria:Filmy kręcone na Białorusi Kategoria:Filmy kręcone w Radziejowicach Kategoria:Polskie adaptacje filmowe Kategoria:Filmy o wojnach napoleońskich Kategoria:Filmy w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego Kategoria:Filmy, których akcja toczy się na Litwie Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w zaborze rosyjskim * film