Józef Ceynowa (ur. 30 marca 1905 Połczynie, zm. 3 grudnia 1991 w Czersku) – kaszubski pisarz, rzeźbiarz, nauczyciel i działacz kulturalny.
Życiorys Urodził się w rodzinie rolniczej jako syn Józefa. Uczył się wpierw w pruskiej szkole powszechnej, następnie w szkołach zawodowych w Pucku i Starogardzie Gdańskim, ale przeniósł się do Seminarium Nauczycielskiego w Kościerzynie; zdał tam maturę w 1926 roku. Oprócz tego był absolwentem Szkoły Podchorążych w Śremie. Pracował jako nauczyciel w szkołach w Kuźnicy, następnie między 1926 a 1939 rokiem w Dąbrówce i tuż przed wojną Ostrowitem.
Po wybuchu II wojny światowej w stopniu porucznika rezerwy brał udział w kampanii wrześniowej, dostał się do niewoli i przebywał w Oflagu II C Woldenberg, w którym należał do Koła Pomorzan i pogłębiał swoją wiedzę w obozowej filii Wolnej Wszechnicy Polskiej, prowadził też działalność nauczycielską i pisał.
28 lutego 1945 roku przybył do Koronowa, mianowany przez inspektora szkolnego w Bydgoszczy na stanowisko tymczasowego kierownika szkoły podstawowej, którą tam zorganizował. Po ukończeniu studiów w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie w 1951 roku został dyrektorem liceum ogólnokształcącego (tzw. jedenastolatki) w Koronowie, którym był do 1967 roku, uczył też historii. Pod pseudonimem „Połczyński Józk” działał jako animator ruchu kulturalnego. Członek PZPR i Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, w którego wydawnictwie publikował tomy opowiadań, legend, bajek i wierszy, po kaszubsku i w tłumaczeniu na polski, dokonanym przez Izabelę Trojanowską.
Po przejściu na emeryturę poświęcił się twórczości literackiej oraz rzeźbiarstwu. Publikował utwory poetyckie i artykuły w czasopismach lokalnych m.in. w „Jednodniówce Maturalnej” oraz czasopismach: „Klëka”, „Checz”, „Kaszëbë”, „Kierunki”, „Litery”, „Pomerania”, „Kociewski Magazyn Kulturalny”. Część opowiadań jego autorstwa, opartych na legendach kaszubskich została opublikowana w zbiorze Dobro zwycięża. Jest również autorem bajek w gwarze kaszubskiej Skarb i moc, tomu opowiadań Bursztynowe serce oraz książki Połczyno w latach 1910–1978 – przemiany gospodarczo- społeczne.
Żonaty z Weroniką (1900–1988); miał córki Mirosławę i Irenę oraz syna Józefa.
Na początku lat 70. osiadł w Czersku, gdzie w 1991 roku zmarł. Pochowany na cmentarzu parafii św. Marii Magdaleny (sektor J-IV-17).
Antologie z poezją Józefa Ceynowy
Ma jesma od morza (1963) Od Bugu do Tatr i Bałtyku (1965) Antologia współczesnej poezji Kaszubskiej (1967) Pogłosy ziemi (1971) Wieś tworząca (1973)
Zbiory bajek i opowiadań Skarb i moc: bajki puckie (1975) Bursztynowe serce (1981) Z Tatczëznë (1981, ) Urënamle: powiôstczi z komudnëch lat (1982) Dobro zwycięża: legendy z Kaszub i Pomorza (1985, ) Legendë z Kaszëb ë Pòmòrsczi / Legendy z Kaszub i Pomorza () Nie zaklinaj – sprawdzić się może! Legendy i opowieści z Kociewia ()
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi (3 lipca 1948) „za zasługi na polu pracy zawodowej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (11 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 11 stycznia 1955 r. nr 0/75 - na wniosek Ministra Oświaty. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Medal Stolema (1982) Medal Sobieski Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w 80 rocznicę urodzin (30 marca 1985) Odznaka „Zasłużony dla Czerska” (30 marca 1985)
Nagrody i wyróżnienia Wyróżnienie w dziedzinie sztuk scenicznych w Konkursie literackim na poezję, krótkie formy prozatorskie i sztukę sceniczną w dialekcie kaszubskim lub gwarze kociewskiej (1985) „Laur Pokoleń” przyznany przez młodzież bydgoską tytuł Honorowego Obywatela m. Koronowa
Upamiętnienie Tablica pamiątkowa odsłonięta 30 marca 2005 roku na domu (w którym mieszkał) przy ul. Starogardzkiej w Czersku. Tablica pamiątkowa odsłonięta 18 grudnia 2005 roku na domu, w którym się urodził w Połczynie. Obelisk pamiątkowy na Placu Kaszubskim w Wierzchucinie.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg Kategoria:Kaszubscy pisarze Kategoria:Ludzie związani z Koronowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1991