Jerzy Roman Krzyżanowski ps. „Szpic” (ur. 10 grudnia 1922 w Lublinie, zm. 7 października 2017 w Columbus) – polski literaturoznawca, pisarz, publicysta.
Życiorys Urodził się jako syn Juliana Krzyżanowskiego i Emilii Roszkowskiej z domu Sobieszczańskiej. Uczęszczał do Gimnazjum im. Stefana Batorego w Lublinie. Przed 1939 związany z ZHP. Po wybuchu II wojny światowej brał udział w obronie Lublina. Był członkiem konspiracyjnego zastępu „Rysie” Jerzego Najmoły, a od roku 1942 Szarych Szeregów. Brał udział w wielu akcjach organizowanych przez oddział Szarugi Aleksandra Sarkisowa (specjalny oddział lotny Armii Krajowej oddelegowany do odbioru zrzutów lotniczych z Zachodu (m.in. w Akcji Most pod Bełżycami). Wkrótce po przejściu oddziału do Ludowego Wojska Polskiego, w listopadzie 1944, został aresztowany i umieszczony w obozie w Skrobowie, później deportowany do Rosji. Przebywał w obozach w Riazaniu i Stalinogorsku.
Po powrocie do Polski w 1947 studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1947–1959 pracował w instytucjach wydawniczych, m.in. w Państwowym Wydawnictwie Naukowym, gdzie był jednym z pierwszych pracowników Redakcji Encyklopedii PWN. W 1959, po ukończeniu studiów, wyjechał do USA, jako lektor języka polskiego na University of California w Berkeley. W 1965 otrzymał tytuł doktora filozofii (temat: literatura porównawcza) w University of Michigan z najwyższym wyróżnieniem Stowarzyszenia Honorowego Phi Beta Kappa. Wykładał literaturę polską kolejno w Michigan, Kolorado, Kansas, Ohio. Czynnie działał w kręgach polonijnych (Stowarzyszenie Rozwoju Studiów Polskich, Polski Instytut Naukowy). Mieszkał w Columbus, w stanie Ohio. Zmarł 7 października 2017 w swoim domu tamże.
Był autorem wielu opracowań dotyczących literatury i historii Polski. Publikował w paryskiej Kulturze, londyńskich Wiadomościach, Zeszytach Historycznych. Ostatnio jego książki ukazują się nakładem lubelskiego wydawnictwa Norbertinum.
Publikacje Ernest Hemingway. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1963 Władysław Stanisław Reymont. New York: Bicentennial Publishing Corporation, 1972, Generał. Opowieść o Leopoldzie Okulickim. Londyn: Odnowa, 1980 Diana. New York: Bicentennial Publishing Corporation, 1986, Legenda Samosierry i inne szkice krytyczne. Warszawa: "Czytelnik", 1987, Banff. Paryż: Instytut Literacki,1988, Katyń w literaturze. Międzynarodowa antologia poezji, dramatu i prozy. wyd. 1: Lublin: Norbertinum, 1995, , wyd. 2 popr. i uzup.: Lublin: Norbertinum, 2002, , wyd. 3 poszerz.: Lublin: Norbertinum, 2010 Ariadne. Lublin: Norbertinum, 1998, Afrodyte. Lublin: Norbertinum,1999, Myślę, że wrócę kiedyś… Londyn: Polska Fundacja Kulturalna, 2001, U Szarugi: Partyzancka opowieść. wyd. 1: Lublin: Norbertinum, 1995, , wyd. 2 popr. i poszerz.: Lublin: Norbertinum, 2004 – opowieść autobiograficzna o oddziale AK „Szarugi” Dekady. Opowiadania lubelskie. Lublin: Norbertinum, 2006, Gdybym cię opuścił… Lublin: Norbertinum, 2007, Widziane z Ameryki. Szkice literackie i historyczne. Lublin: Norbertinum, 2009, Iść za marzeniem… Opowiadania i eseje krytyczne. Lublin: Norbertinum, 2014,
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej (2004, za wybitne zasługi w propagowaniu i krzewieniu historii i kultury polskiej). Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej (1995, za wybitne zasługi w działalności na rzecz Polski). Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Nagroda Literacka im. Bolesława Prusa (1998 i 2006) Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (Londyn, 1997 i 2013)
Przypisy
Linki zewnętrzne Wydawnictwo Norbertinum Biogram J. Krzyżanowskiego Biogram J. Krzyżanowskiego na stronie Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie
Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów 1945–1989 Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Więźniowie obozu NKWD w Skrobowie Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2017 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej