Wojciech Olszewski ps. Albert (ur. 1908 w Pierławkach dawniej Kreis Neidenburg, zm. 9 września 1939) – polski nauczyciel, badacz folkloru.
Życiorys Urodził się w rodzinie chłopskiej wyznania ewangelickiego. Ukończył Państwowe Seminarium Nauczycielskie w Działdowie i pracował jako nauczyciel szkół powszechnych w Gralewie, Uzdowie i Narzymiu.
W seminarium rozwinął zainteresowania rodzimym folklorem. Opracował monografię swojej rodzinnej wsi Pierławki (rękopis w Ośrodku Badań Naukowych w Olsztynie, zbiory specjalne, sygn. R-116).
Po odbyciu służby wojskowej podjął pracę w Publicznej Szkoły Powszechnej stopnia III im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Był tamże członkiem Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Pożarnej, w której pełnił funkcję druha sekretarza i referenta ds. prasy, a także dwukrotnie był wysuwany na funkcję naczelnika OSP.
Zawarł związek małżeński z Herminą Długokińską, nauczycielką pochodzącą z Uzdowa. Wspólnie z żoną działali w Związku Mazurów w Działdowie. Uczestniczył w zebraniu założycielskim Związku Mazurów (II) w Działdowie i został wybrany na członka komisji rewizyjnej.
Działalność w czasie wojny W okresie międzywojennym był śledzony przez niemiecki wywiad i na podstawie ustaleń wywiadowczych został uznany za „wroga Rzeszy” i wpisany do policyjnej księgi gończej. Po wybuchu wojny wysłano za nim list gończy w ramach hitlerowskiej operacji „Tannenberg”. W ramach tych działań szykanom poddano jego żonę i dzieci, a jego najbliższy podkomendny Stanisław Szambora, po zwolnieniu przez władze wojskowe Wehrmachtu ze stalagu w Bydgoszczy i po powrocie do miejsca zamieszkania, został natychmiast aresztowany. W celu wymuszenia na nim wskazania miejsca pobytu poszukiwanego poddany został serii przesłuchań w działdowskiej siedzibie Gestapo. List gończy odwołano dopiero wskutek potwierdzonych zeznań o jego śmierci.
Wojciech Olszewski był ppor. rezerwy Wojska Polskiego i od lipca 1939 dowodził 1 plutonem 2 kompanii I Mazurskiego Baonu Obrony Narodowej „Mazury” w Działdowie. We wrześniu 1939 dowodził wspólnie z plut. rezerwy Stanisławem Szamborą placówką bojową w rejonie Kisin, która zabezpieczała wycofanie się polskich oddziałów z tego rejonu. Poległ w walce z Niemcami w rejonie Nowy Dwór Mazowiecki – Zegrze. Został pochowany na Cmentarzu Ewangelickim w Uzdowie.
Odznaczenia Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 29 maja 1946 „za wybitne zasługi w pracy narodowej, społecznej i kulturalno-oświatowej na Warmii i Mazurach” został pośmiertnie odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasyM.P. z 1946 r. nr 127, poz. 235..
Upamiętnienie 9 listopada 2018 w Szkole Podstawowej im. Adama Mickiewicza w Uzdowie uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową, poświęconą Wojciechowi Olszewskiemu, nauczycielowi szkoły powszechnej w Uzdowie w latach 1930–1933.
Przypisy
Bibliografia Szczepaniak Konrad, Działdowskie Bataliony 1920–1939, TMZD Działdowo 1991. Szambora Tadeusz, Materiały do dziejów Narzymia, maszynopis. Szambora Tadeusz, Bohaterowie Działdowskiego Pogranicza, Narzym 2010. Oracki Tadeusz, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku (do 1945 roku), IW PAX 1983. Sonderfahndungsbuch Polen, hrsg. vom Reichskriminalpolizeiamt, Berlin 1939.
Kategoria:Ludzie związani z Działdowem Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Polegli w kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Mazurzy Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1939