thumb
Gwiazda wieloporowata (Myriostoma coliforme (Dicks.) Corda) – gatunek grzybów należący do rodziny gwiazdoszowatych (Geastraceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Myriostoma, Geastraceae, Geastrales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1785 r. James Dickson, nadając mu nazwę Lycoperdon coliforme. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1842 r. August Corda, przenosząc go do rodzaju Myriostoma. Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r., wcześniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako wieloporek gwiaździsty. Synonimy: Geastrum coliforme (Dicks.) Pers. 1801 Lycoperdon coliforme Dicks. 1776 Myriostoma anglicum Desv. 1809 Myriostoma coliforme var. capillisporum V.J. Staněk 1958 Myriostoma coliforme var. coliforme (Dicks.) Corda 1842 Polystoma coliforme (Dicks.) Gray 1821
Morfologia Wytwarza owocniki o średnicy 5–8 cm, barwy ochrowoszarej lub ochrowobrązowej, za młodu okrągły, z trójwarstwowym egzoperydium i jednowarstwowym endoperydium. Po dojrzeniu owocników egzoperydium pęka na 5-12 ramion, podobnie jak u gwiazdoszy (Geastrum sp.). W przeciwieństwie od nich w kulistym, odsłoniętym endoperydium tworzą się ujścia zarodników w formie wielu (do 30) niewielkich otworów, a samo endoperydium podtrzymywane jest przez 8-31 kolumnowatych trzonków. Zarodniki wieloporka gwiaździstego są okrągławe, o średnicy ok. 4–5 μm, graniasto urzeźbione (na wysokość do 2 μm), bez pory rostkowej, a ich wysyp jest barwy brązowej.
Występowanie i siedlisko Występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2020 r. podano 8 stanowisk historycznych, 5 aktualnych i jedno wątpliwe. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. W Polsce gatunek ten jest bardzo rzadki i podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Anglii, Holandii, Słowacji, Szwecji, Czechach.
Naziemny grzyb saprotroficzny. W Europie owocnikuje od września do listopada, bardziej licznie występuje w jej południowej części. Występuje w lasach sosnowych i świerkowych, także w lasach liściastych i kserotermicznych zaroślach. Grzyb naziemny preferujący gleby piaszczyste, i wapienne, a w lasach łęgowych także gleby cięższe.
Przypisy – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.
Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Gwiazdoszowate Kategoria:Mykobiota Polski