Ursycyn (łac. Ursicinus) – rzymski dowódca wojskowy z IV wieku n.e.
W pierwszej połowie lat 50. IV wieku Ursycyn dowodził rzymskimi siłami w Nisibis (dziś Nusaybin) na granicy z Persją, służąc w randze dowódcy jazdy (łac. magister equitum)Ammianus Marcellinus, „Dzieje rzymskie”, przeł. I. Lewandowski, Warszawa 2002, XIV, 9, 1.. W 353/354 r. został odwołany do Antiochii (dziś Antakya) przez cezara Gallusa panującego we wschodniej części Cesarstwa Rzymskiego. W tym czasie panował tam terror rozpętany przez obawiającego się o swą władzę Gallusa. Nie jest jasne, czy Ursycyn brał osobiście udział w wydawaniu wyroków śmierci na ofiary terroru, czy też był jedynie biernym obserwatorem wydarzeńTamże, XIV, 9, 3-9; por. E.A. Thompson, „The historical work of Ammianus Marcellinus”, Cambridge, 1947, s. 62-69..
W 354 r., już po usunięciu Gallusa przez jego zwierzchnika, cesarza Konstancjusza II, Ursycyn został odwołany ze wschodniej części Cesarstwa Rzymskiego, sprowadzony do Mediolanu i oskarżony o zbrodnię obrazy majestatu cesarskiego na skutek dworskich intrygAmmianus Marcellinus, „Dzieje rzymskie”, XIV, 11, 1-5; por. O. Seeck, „Zur Chronologie und Quellenkritik des Ammianus Marcellinus”, „Hermes”, 41, 1906, s. 498.. Nie doszło jednak do procesu, bowiem w 355 r. Ursycyn, jako kompetentny dowódca, został wysłany z nieliczną świtą do Galii, by stłumić w zarodku bunt uzurpatora Sylwanusa. Ursycynowi udało się zdobyć zaufanie buntownika, wejść do jego najbliższego otoczenia i przekonać go, że popiera uzurpację, a następnie, w porozumieniu z częścią jego własnych żołnierzy, zgładzić go i stłumić rebelię w Kolonii nad RenemAmmianus Marcellinus, „Dzieje rzymskie”, XV, 5, 18-32; por. E.A. Thompson, dz. cyt., s. 3; A. Krawczuk, „Ród Konstantyna”, Warszawa 1972, s. 212-215..
W 356 r. Ursycyn uczestniczył w pierwszej kampanii przeciw Germanom, którzy pustoszyli od kilku lat Galię, w której aktywny udział wziął cezar Julian Apostata.
W 357 r. został z rozkazu Konstancjusza II przeniesiony na Wschód, gdzie groziła Rzymianom wojna z Persją króla Szapura IIAmmianus Marcellinus, „Dzieje rzymskie”, XVI, 10, 21; por. J. Matthews, „The Roman Empire of Ammianus”, London 1989, s. 82-83; F. Trombley, „Ammianus Marcellinus and fourth-century Warfare. A protector's approach to historical narrative”, [w:] „The Late Roman World and its Historian. Interpreting Ammianus Marcellinus” ed. by J.W. Drijvers and D. Hunt, London 1999, s. 19.. Stamtąd Ursycyn został ponownie odwołany, ale w drodze na zachód cesarz Konstancjusz II anulował swój rozkaz i w obliczu pewnej już wojny z Persją, ponownie oddelegował Ursycyna na pogranicze rzymsko-perskie, aby powstrzymał spodziewaną inwazję. Kampania zakończyła się jednak dla Rzymian niepowodzeniem. Ursycyn dostał się w zasadzkę, z której zdołał się wprawdzie wydostać, ale w której stracił swój oddział i nie był w stanie przyjść z odsieczą rzymskiej twierdzy Amidzie, która po 72 dniach obrony wpadła w ręce PersówAmmianus Marcellinus, „Dzieje rzymskie”, XVIII, 6, 5-8, 14.. Z powodu tych niepowodzeń, w 360 r. Ursycyn został ostatecznie odwołany i pozbawiony zajmowanych stanowiskTamże, XX, 2..
Przypisy
Bibliografia Ammianus Marcellinus, „Dzieje rzymskie”, przeł I. Lewandowski, Warszawa 2002. Krawczuk A., „Ród Konstantyna”, Warszawa 1972. Matthews J., „The Roman Empire of Ammianus”, London 1989. Seeck O., „Zur Chronologie und Quellenkritik des Ammianus Marcellinus”, „Hermes”, 41, 1906. Thompson E.A., „The historical work of Ammianus Marcellinus”, Cambridge, 1947. Trombley F., „Ammianus Marcellinus and fourth-century Warfare. A protector's approach to historical narrative”, [w:] „The Late Roman World and its Historian. Interpreting Ammianus Marcellinus” ed. by J.W. Drijvers and D. Hunt, London 1999.
Kategoria:Rzymianie