Ganapati sampradaja (też ganapatipanth) – tradycja religijna w hinduizmie, ukierunkowana na boga o imieniu Ganapati (czyli Ganeśa). Współcześnie podzielona jest na sześć nurtów. Jej członkowie to ganapatjowie (trl. ganapatja).
Historia Powstanie tej tradycji datuje się na okres od V do VII stulecia. Szczyt popularności przypadł na X wiek. Wyznawców tej tradycji z powodzeniem próbował nawracać Adi Śankara.
Pisma doktrynalne Upaniszady Tradycja posługuje się upaniszadami przynależącymi do tradycji Atharwawedy: Ganapatitapanijopaniszad Ganapatopanishad (श्रीगणपत्यथर्वशीर्षोपनिषद्, śrīgaṇapatyatharvaśīrṣopaniṣad)
Purany Ganeśapurana – zawierająca Ganesagitę Mudgalapurana (मुद्गलपुराणम्, mudgalapurāṇam) Ganapatiupapurana
Bóstwo naczelne Ganapati pojmowany jest jako wiecznie istniejąca istota i pierwsza przyczyna stworzenia. Jego tworami są między innymi: Maja Brahma.
Pisma wczesnego okresu, polecają kult pięciu form Ganapatiego, w powiązaniu z im odpowiadającymi partnerkami (śakti). Te pięć form Ganapatiego to: Ucchisztaganapati Mahaganapati Urdhwaganapati Pingalaganapati Lakszmiganapati.
Kult tantryczny Bóg o imieniu Ganeśa jest pochodzenia przedwedyjskiego.
Część praktyk ganapatjów jest w opozycji do wykładni z Wed i przynależy do tradycji tantrycznej wamaćara.
Niektóre z jego pięciu tantrycznych form właściwe są dla praktyk magicznych, inne przedstawiają Ganapatiego z właściwymi formie żonami, zatopionego w ekstazie.
Nurty Pierwotne wyznanie Ganapatiego rozpadlo się na sześć nurtów, o nazwach częściowo zbieżnych z pięcioma imionami form boga wczesnego okresu. Te współczesne sześć nurtów tradycji Ganapatjów to: Mahaganapati Uććhisztaganapati Harindraganapati Nawamitaganapati Swarnaganapati Santanganapati.
Przypisy