thumb|Irena Kwiatkowska (1949) Irena Kwiatkowska-Kielska (ur. 17 września 1912 w Warszawie, zm. 3 marca 2011 w Konstancinie-Jeziornie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, artystka kabaretowa.

Życiorys Córka zecera Kryspina Stanisława Kwiatkowskiego (1876–1950) i jego żony Marianny z Barabaszów (1877–1945)Metryki.Genealodzy.pl – akt urodzenia Ireny Kwiatkowskiej.. Absolwentka żeńskiego Gimnazjum Państwowego im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie. W 1935 ukończyła studia na Wydziale Aktorskim Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, pod kierunkiem m.in. Aleksandra Zelwerowicza.

Zadebiutowała w teatrze Cyrulik Warszawski, do którego została zaproszona przez Fryderyka Jarosy’ego. Do wybuchu wojny grała w teatrach: Powszechnym w Warszawie, Nowym w Poznaniu i Polskim w KatowicachIrena Kwiatkowska była związana z Katowicami i Śląskiem..

Podczas okupacji niemieckiej pracowała jako kucharka w siedzibie ZASP-u i była księgową w Radzie Głównej Opiekuńczej. Była żołnierzem AK, uczestniczyła w powstaniu warszawskim jako łączniczka w sztabie grupy „Północ” (ps. „Katarzyna”), grała w teatrze powstańczym w szpitalach i piwnicach. Uciekła z kolumny transportowej do Dulag 21.

Po zakończeniu wojny, na prośbę Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego i Antoniego Bohdziewicza, wyjechała do Krakowa, gdzie występowała w kabarecie Siedem Kotów. Wiersze, piosenki i skecze dla Kwiatkowskiej pisał Gałczyński, który w ramach Teatrzyku Zielona Gęś stworzył dla niej postać Hermenegildy Kociubińskiej, „poetki hermetyczno-sympatycznej”. Od 1948 Kwiatkowska była związana ze scenami warszawskimi. Zagrała ponad sto ról teatralnych, 20 filmowych i telewizyjnych (m.in. jako matka Pawła w Wojnie domowej, Kobieta Pracująca w Czterdziestolatku). Występowała także w Kabarecie Dudek i Kabarecie Starszych Panów.

W latach 1953–1956 była wykładowczynią w warszawskiej PWST.

Przez niemal 65 lat współpracowała z Polskim Radiem, w którym pracowała jako spikerka oraz wzięła udział w nagraniu wielu audycji radiowych, zwłaszcza dla dzieci – czytała m.in. wiersze Jana Brzechwy i Juliana Tuwima (jej wykonanie „Ptasiego radia” Tuwima uchodzi za jedną z najwybitniejszych interpretacji wiersza w XX w.), kolejne odcinki Przygód Plastusia (Marii Kownackiej), Przygód Tomka Sawyera (Marka Twaina) oraz książki Ania z Zielonego Wzgórza (Lucy Maud Montgomery). Występowała także m.in. w Podwieczorku przy mikrofonie. Polskie Radio nagrodziło ją Złotym i Diamentowym Mikrofonem i Wielkim Splendorem.

W 1994 przeszła na emeryturę.

Zmarła w Domu Aktora w Skolimowie. Jej pogrzeb odbył się 14 marca 2011 w bazylice św. Krzyża w Warszawie. Mszy świętej przewodniczył ks. Wiesław Niewęgłowski, który odczytał list od metropolity warszawskiego kard. Kazimierza Nycza. W ostatniej drodze aktorce towarzyszyła rodzina oraz licznie przybyli artyści, m.in. Olgierd Łukaszewicz, Maja Komorowska, Barbara Krafftówna, Alina Janowska, Emilia Krakowska, Jerzy Gruza, Teresa Lipowska, Jerzy Połomski, Wojciech Młynarski, Stanisław Brejdygant, Jacek Kawalec, Jacek Bławut. Obecny był również minister kultury Bogdan Zdrojewski, który wygłosił pożegnalne przemówienie.

Została pochowana u boku swojego męża na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 189-1-6).

Życie prywatne Jej mężem od 1948 był Bolesław Kielski (1915–1993), spiker Polskiego Radia. Była bezdzietna, jej pasierbem był Andrzej Kielski, syn męża z pierwszego małżeństwa (z Jadwigą Kozakiewicz)Tygodnik „To & Owo” nr 5, 31.01.2017, s. 12–13..

W latach 2002–2009 mieszkała na warszawskich Kabatach.

Filmografia Rok Tytuł Rola Uwagi1939Moja mama – to ja!brak danych (?)Film nieukończony, prace przerwał wybuch II wojny światowej19452 x 2 = 4paniusia przed lustrempropagandowy, reżyseria: Antoni Bohdziewicz, Tadeusz Makarczyński1953Sprawa do załatwieniapasażerka wagonu sypialnegokomedia, reżyseria: Jan Rybkowski, Jan Fethke1958Żołnierz królowej MadagaskaruAniela Lemięckakomedia muzyczna, reżyseria: Jerzy Zarzycki1959Tysiąc talarówEulaliakomedia, reżyseria: Stanisław Wohl1961Drugi człowiekGorzyckaobyczajowy, reżyseria: Konrad Nałęcki 1962I ty zostaniesz Indianinemredaktorka pisma „Kobieta Anioł”komedia sensacyjna, reżyseria: Konrad NałęckiKlub kawalerówswatka Dziurdziulińskakomedia muzyczna, reżyseria: Jerzy Zarzycki1963Zacne grzechyFirlejowakomedia, reżyseria: Mieczysław Waśkowski1965–1966Wojna domowaZofia Jankowskaserial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Gruza1966101 dalmatyńczyków (film 1961)Gęś (polski dubbing)animowany, reżyseria: Maria Piotrowska1967Pchła SzachrajkaPchła Szachrajka (głos)animowany, reżyseria: Zofia Ołdak1968Proszę słonia (serial animowany)mama Pinia (głos)serial animowany, reżyseria: Piotr Paweł Lutczyn1970Dzięciołsanitariuszkakomedia, reżyseria: Jerzy Gruza1974–1977CzterdziestolatekKobieta Pracującaserial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Gruza1976Motylem jestem, czyli romans 40-latkaKobieta Pracującakomedia, reżyseria: Jerzy Gruza 1978Hallo Szpicbródka, czyli ostatni występ króla kasiarzyMakowskamusical, reżyseria: Janusz Rzeszewski, Mieczysław JahodaProszę słoniamama Pinia (głos)animowany, reżyseria: Witold Giersz1979Tajemnica szyfru MarabutaMolesta Zgrzypik, ciotka Malwinki (głos)animowany, reżyseria: Maciej Wojtyszko1983Lata dwudzieste... lata trzydzieste...pani Anielamusical, reżyseria: Janusz Rzeszewski1986ZmiennicyMaria Piórecka, matka Kasiserial telewizyjny, reżyseria: Stanisław Bareja1988Pan Kleks w kosmosiekula informacyjna (głos)familijny, reżyseria: Krzysztof Gradowski1991Rozmowy kontrolowaneLusia, ciotka Ochódzkiegokomedia, reżyseria: Sylwester Chęciński1993Czterdziestolatek. 20 lat późniejKobieta Pracująca (odcinki: 2, 7, 8, 12, 14, 15)serial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Gruza1993–1994Bajki pana BałaganaBabcia Alaserial animowany, reżyseria: Bronisław Zeman1995101 dalmatyńczyków (film 1961)Gęś (polski dubbing)animowany, reżyseria: Ewa Złotowska2000Kiedy noce robią się krótkie(wycięty epizod)dramat, reżyseria: Mona J. Hoel2000–2001Graczykowiewróżka (odcinki: 34, 39, 40, 52)serial telewizyjny, reżyseria: Krzysztof Jaroszyński2002Graczykowie, czyli Buła i spóławróżka (odcinek 39)serial telewizyjny, reżyseria: Krzysztof Jaroszyński2008Jeszcze nie wieczóraktorka Irenadramat, reżyseria: Jacek Bławut2009Nianiamatka Hieronima (odcinek 115)serial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Bogajewicz2019Zabij to i wyjedź z tego miastaKobieta w pociągu (głos)film animowany, reżyseria: Mariusz Wilczyński(wydany pośmiertnie)

Ordery i odznaczenia thumb|Odcisk dłoni Ireny Kwiatkowskiej w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach thumb|Irena Kwiatkowska z Wiesławem Gołasem w Warszawie (2008) thumb|Irena Kwiatkowska z Marią Kaczyńską (2009) thumb|Grób Ireny Kwiatkowskiej i jej męża Bolesława Kielskiego na Powązkach thumb|Ławeczka Ireny Kwiatkowskiej przy deptaku w Ustce Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2 września 2009) „za działalność na rzecz rozwoju polskiej kultury, za osiągnięcia w pracy artystycznej” – wskazana jako Irena Kielska. Order Sztandaru Pracy II klasy (1976) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (29 listopada 2000) „za wybitne zasługi w długoletniej działalności radiowej” – wskazana jako Irena Kwiatkowska-Kielska. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” – wskazana jako Irena Kwiatkowska-Kielska. Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki – wskazana jako Irena Kielska. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (27 września 2005) Medal Pamiątkowy „Pro Masovia” (2006) Order Prymasowski „Ecclesiae populoque servitum praestanti” (2002) Order Uśmiechu (1998) Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1965)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 25, 1 grudnia 1965, s. 2. Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Polonia (1987) Honorowa Odznaka Związku Niewidomych (1994)

Nagrody 1952 – Dyplom Uznania Ministra Kultury i Sztuki 1953 – Nagroda Państwowa II stopnia za działalność estradową „za wybitne osiągnięcia aktorskie w dziedzinie satyry, w szczególności w programach Teatru Satyryków i Teatru Syrena w Warszawie” 1965 – Nagroda Przewodniczącego ds. Radia i Telewizji za wybitne osiągnięcia aktorskie w programach rozrywkowych telewizji 1967 – „Złota Maska”, nagroda redakcji „Expressu Wieczornego” 1968 – „Złota Maska”, nagroda redakcji „Expressu Wieczornego” 1968 – Laureatka plebiscytu na najpopularniejszą kobietę Warszawy 1969 – „Złota Maska”, nagroda redakcji „Expressu Wieczornego” 1970 – Nagroda Artystyczna Miasta Warszawy 1971 – „Złota Maska”, nagroda redakcji „Expressu Wieczornego” 1971 – Nagroda Artystyczna Miasta Warszawy 1971 – Warszawianka RokuEncyklopedia Warszawy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1994, , s. 929. 1973 – „Złoty Mikrofon” za stworzenie postaci Plastusia i Pani Eufemii oraz za całokształt wybitnej twórczości aktorskiej w audycjach radiowych dla dzieci i dorosłych 1993 – „Wielki Splendor”, nagroda Teatru Polskiego Radia za kreacje radiowe 1994 – „Prometeusz”, nagroda za wybitne osiągnięcia estradowe 1995 – „Diamentowy Mikrofon” – Nagroda Honorowa z okazji 70-lecia Polskiego Radia 1995 – „Złoty Wawrzyn Grzymały”, nagroda Bydgoskiego Towarzystwa Teatralnego dla najlepszych aktorów 1995 – „Super Wiktor” 1995 – „Warszawianka Roku 1995”, tytuł w plebiscycie „Expressu Wieczornego” 2002 – „Gwiazda Telewizji Polskiej”, nagroda z okazji 50-lecia TVP za kreacje w Teatrze telewizji i kabarecie 2003 – Nagroda za całokształt twórczości artystycznej na IV Festiwalu Dobrego Humoru w Trójmieście 2003 – Odcisk dłoni na Promenadzie Gwiazd podczas VIII Festiwalu Gwiazd w Międzyzdrojach 2007 – Wawrzyn Mistrza Mowy Polskiej 2008 – „Aktorka komediowa stulecia” – nagroda w plebiscycie „Złote Kaczki” 2008 – 5 miejsce w ankiecie „Polityki” na najważniejszych aktorów polskich XX w.

Książki o Irenie Kwiatkowskiej Roman Dziewoński, Irena Kwiatkowska i znani sprawcy (Muza 2003, ). Irena Kwiatkowska czyta „Dzieci z Bullerbyn” Astrid Lindgren (zawiera m.in. sylwetkę aktorki; Biblioteka „Gazety Wyborczej” 2007, ; seria: „Mistrzowie słowa”). Marcin Wilk, Kwiatkowska. Żarty się skończyły (2019).

Upamiętnienie Upamiętnia ją ławeczka w Ustce.

Z okazji setnej rocznicy urodzin aktorki powstała Fundacja im. Ireny Kwiatkowskiej na rzecz Twórczości dla Dzieci założona przez jej bratanicę.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Irena Kwiatkowska w bazie Akademia Polskiego Filmu Irena Kwiatkowska – 104 rocznica urodzin – Google Doodle Irena Kwiatkowska na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci IX Liceum Ogólnokształcącego im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie Kategoria:Absolwenci Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach Kategoria:Artyści związani z Warszawą Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Laureaci Mistrza Mowy Polskiej Kategoria:Laureatki tytułu „Warszawianka Roku” Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Ursynowem Kategoria:Łączniczki Armii Krajowej Kategoria:Łączniczki w powstaniu warszawskim Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej