Archanioł Rafał opuszczający Tobiasza – obraz Rembrandta o tematyce biblijnej namalowany w roku 1637. Prezentowany jest w zbiorach paryskiego Luwru.
Geneza tematu obrazu Temat obrazu został zaczerpnięty ze Starego Testamentu z Księgi Tobiasza. Historia opowiada o pewnej rodzinie izraelskiej: Tobiaszu ojcu i jego żonie Annie oraz ich synu, także Tobiaszu. Pewnego dnia ojciec posłał syna do Raga w Medii po dług, który miał odebrać po 10 latach od Raguela. Napomniał syna, żeby znalazł kogoś do towarzystwa w tej drodze. Tobiasz napotkał Archanioła Rafała, który pod ludzką postacią jako Azariasz zaoferował swoje wsparcie. Za pomocą żółtej ryby złowionej z wody Tygrysu anioł uzdrawia Tobita, ojca Tobiasza z jego ślepoty i wypędza demona z ciała młodej żony.
Rembrandt w powyższym dziele ukazał wątek spełnionej już przez Rafała misji i powrót archanioła do nieba w formie jaskrawej światłości która rozprasza ciemne i gęste kłęby unoszącego się dymu. Artysta ukazał anioła w skrócie perspektywicznym nadając efekt głębi wzmocniony poprzez silny kontrast pomiędzy strefami światła i cienia. Zgodnie z rembrandtowską manierą światło traktowane jest w sposób punktowy. Skierowane jest na rodzinę Tobiasza; oddającego pokłon Tobita, jego syna, który zdumiony podnosi oczy ku aniołowi, jego żony która wzruszona wydarzeniem składa ręce w geście modlitewnym. Obok ich Anna przerażona oślepiającym blaskiem światła, opuszcza kij który upada obok przerażonego psa. Wszystkim postaciom artysta nadał silny ładunek emocjonalny, będący przejawem oczarowania, wzruszenia, wiary i wdzięczności.
Motyw Tobiasza w innych dziełach Historia Tobiasza była często przedstawiana przez Rembrandta, głównie na rycinach. W Wiedeńskim Muzeum Albertina, znajduje się kilka grafik m.in. Tobiasz łowiący ryby (Anioł pomaga w złowieniu żółtej ryby), Tobiasz i Anioł (dwie postacie razem idą do Regi) czy Tobiasz wyruszający w podróż (Tobiasz stoi przed ojcem wysyłającym go w podróż, a między nimi stoi Anioł. Ma się wrażenie iż to on otrzymuje nakaz odebrania długu)H. Knackfuss Monographs of Artists. Rembrandt, wyd H. Grevel & CO. Londyn 1899..
W 1641 roku Rembrandt wykonał grafikę pt. Anioł opuszcza rodzinę Tobiasza Na rycinie postać Tobiasza przedstawiona jest w pozycji klęczącej, ale zwróconej ku oddalającego się anioła. Malarz wzbogacił scenę o dwie dodatkowe postacie, widzów całego zdarzeniaStanisław Krzysztof Stopczyk Biblia Rembrandta, wyd PAX, Warszawa 1960..
Przypisy
Bibliografia Michael Bockemuehl, Rembrandt. Tajemnica objawionej formy, Köln 2006. Dawid M. Field, Rembrandt, Warszawa 2007. Ernst van de Wetering, Rembrandt: The Painter at Work, Amsterdam 2000.
Linki zewnętrzne O obrazie na Web Gallery of Art
Kategoria:Obrazy Rembrandta Kategoria:Obrazy w Luwrze Kategoria:Tobiasz na obrazach