Jerzy Afanasjew (ur. 11 września 1932 w Wilnie, zm. 26 września 1991 w Gdańsku) – polski pisarz–dramaturg, prozaik, poeta, satyryk, reżyser filmowy, teatralny i telewizyjny.

Życiorys Urodził się w rodzinie Jerzego, inżyniera kolejnictwa, i Ireny Teresy z domu Bolińskiej. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Sopocie (1960) i Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi (1965, dyplom 1974). Studiował także na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. Współtwórca i kierownik literacki teatru studenckiego Bim-Bom, z którym był związany w latach 1954–1958. Współtworzył też Cyrk Rodziny Afanasjeff i teatrzyk Cyrk Tralabomba.

Jako poeta debiutował na łamach prasy literackiej w 1958 r.. Był autorem ponad 30 książek (poezja i proza), m.in. Listów do Przekroju i biografii Zbigniewa Cybulskiego pt. Okno Zbyszka Cybulskiego, prawie 40 spektakli teatralnych i telewizyjnych oraz filmów fabularnych. Został wyróżniony kilkoma nagrodami w konkursach poetyckich.

W latach 1973–1982 był głównym reżyserem TV Gdańsk, od lutego 1976 r. przewodniczył Gdańskiemu Kołu Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Należał m.in. do PEN Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Duńskich. Członek Komitetu Budowy Pomnika Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni. Był członkiem PZPR do grudnia 1981 r. (w latach 1973–1979 członek komisji kultury Komitetu Wojewódzkiego w Gdańsku). Od 1977 do 1979 r. radny Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku. W 1987 r. został członkiem honorowym Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki.

26 lutego 1958 r. poślubił Alinę (1930–2018), bliźniaczkę Ryszarda Ronczewskiego, scenografkę teatralną i telewizyjną, działaczkę społeczna „Solidarności” i samorządu w Sopocie. Ich synem jest Jerzy Włodzimierz Afanasjew (ur. 1967), producent i reżyser filmów dokumentalnych, reżyser teatralny, scenarzysta, dziennikarz radiowy i telewizyjnySopocianie. Alina Afanasjew [online], sopocianie.muzeumsopotu.pl [dostęp 2024-10-20]..

Zmarł w Gdańsku, pochowany na cmentarzu katolickim w Sopocie (kwatera F5-3-6)śp. Jerzy Afanasjew.

mały|Grób Jerzego i Aliny Afanasjewów na cmentarzu katolickim w Sopocie

Twórczość Twórczość Afanasjewa, w szczególności zbiory opowiadań, nacechowana jest surrealizmem i bajkowością. Wykorzystywał elementy groteski, absurdu i fantastyki. Występują tu nieistniejące światy, ale i postacie – kreślone zwykle w sposób przerysowany – są obdarzane zwykle dziwacznymi imionami („Jakiś Którędy”, „Abraham Ssak” czy „Jowesz Jowel”) i takimi też przygodami. Atmosfera groteski tej prozy współgra z jej lirycznym i nierzadko pesymistycznym przesłaniem.

Utwory dla dzieci Czarodziejski młyn (1961, Wydawnictwo Morskie; na podstawie powstał film animowany, sztuka teatralna lalkowa w 1972, także pokazywana w telewizji i kilka bajek muzycznych) wespół z Aliną Afanasjew Zegarowy król (1962, Instytut Wydawniczy Nasza Księgarnia) Baśnie (1971) Babcia i słoń (1972; wspólnie z Aliną Afanasjew)

Inne utwory Księżycowy pierścień (1959, Wydawnictwo Morskie) poezje Mucha i anioł (1959, Państwowe Wydawnictwo Iskry: Biblioteka „Stańczyka”) satyry Gałązka światła (1962, Państwowe Wydawnictwo Iskry) poezje O człowieku, który witał się nogą (1962, Wydawnictwo Łódzkie) satyry Rozumny rogacz. Satyry i komedie (1964, Wydawnictwo Literackie) opowiadania Listy do „Przekroju” (1967, Wydawnictwo Łódzkie – w tomie zbiorowym Pięć śmiechów głównych) satyry Przedmieście Nigdy (1968, Wydawnictwo Literackie) opowiadania/satyry Sezon kolorowych chmur. Z życia gdańskich teatrzyków 1954–1964 (1968, Wydawnictwo Morskie) Okno Zbyszka Cybulskiego. Brulion z życia aktora filmowego połowy XX wieku (1970) Mam w nosie lorda, proszę pana, (1971, Wydawnictwo Łódzkie) powieść Szklarz wieczności (1974) opowiadania Chimery (1976) opowiadania Radosna twórczość (1976) powieść Ja jestem tobą (1977) powieść Poczta Afanasjewa (1979) satyry Zamknięci w deszczowej windzie (1981) poezje Biurowiec (1982) opowiadania Ręka o trzech palcach (1982) poezje Lustro porosłe mchem (1985) opowiadania Relief (1985) poezje Każdy ma inny świat (1986) wspomnienia Nos poety (1987) satyry Zabawa w myśli (1989) opowiadania

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1980) Złoty Krzyż Zasługi (1976) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal Księcia Mściwoja II (pośmiertnie, 1998) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1973)Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 23–24 . Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1967) Odznaka „Sprawny do Pracy i Obrony” (1950, 1951) Złota Odznaka ZSP (1960) Odznaka „Za Zasługi dla Gdańska” (1962) Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku za projektowanie w roku akademickim 1957/1958 (1958) II wyróżnienie III Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego o Laur Czerwonej Róży (1962) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za film dokumentalny „Getto ciszy” (1964) „Order Stańczyka” – honorowe wyróżnienie miesięcznika „Litery” (1971) Nagroda Wojewody Gdańskiego za twórczość literacką (1979) Nagroda Wojewody Gdańskiego w dziedzinie kultury (1980) Nagroda „Srebrne Koziołki” (z Aliną Afanasjew) na V Biennale Sztuki dla Dzieci w Poznaniu w konkursie słuchowisk baśniowych za utwór W pochmurny mglisty wieczór (1981)

Źródło:.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Członkowie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Filmowców Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pisarze związani z Gdańskiem Kategoria:Pisarze związani z Sopotem Kategoria:Pochowani na cmentarzu katolickim w Sopocie Kategoria:Polscy autorzy fantastyki Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Radni Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 1991