Syr-daria (, , , ) – rzeka w Kazachstanie, Tadżykistanie i Uzbekistanie. Jej długość określana jest jako 2012 km lub też 3019 km, wliczając bieg jej rzeki źródłowej Narynu.
Jest najdłuższą rzeką Azji Środkowej. Powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria we wschodniej części Kotliny Fergańskiej. Jej dopływami są m.in. Ohangaron, Chirchiq, Keles i Arys. Przepływa przez wschodnie obrzeże pustyni Kyzył-kum, Nizinę Turańską, a także m.in. przez miasta Chodżent, Bekobod, Szardara, Kyzyłorda i Kazały. Powierzchnia jej dorzecza wynosi 219 tys. km². Uchodzi do Jeziora Północnoaralskiego (dawniej do Jeziora Aralskiego).
Na rzece wzniesiono liczne budowle hydrotechniczne: tamy w Kyzyłordzie, Kazały i Toktogule, a także elektrownie wodne Szardara, Guliston (Kajrakkum) i Farchad. Przeszło 2 miliony hektarów pól są nawadniane wodami Syr-darii. W jej biegu uprawia się m.in. bawełnę (środkowy bieg) i ryż (dolny bieg). Ograniczenie dopływu wód do Jeziora Aralskiego doprowadziło pod koniec XX wieku do wysychania jego i delty rzeki oraz skażenia regionu nawozami i solą rozwiewanymi przez wiatr.
W starożytności nosiła nazwę Jaksartes ()
Zobacz też Ajdar-kul bitwa nad Jaksartesem rzeki Azji
Przypisy
Kategoria:Rzeki w Kazachstanie Kategoria:Rzeki w Tadżykistanie Kategoria:Rzeki w Uzbekistanie Kategoria:Rzeki graniczne