5-Fluorocytozyna, FC – organiczny związek chemiczny z grupy analogów pirymidyny. Od naturalnej cytozyny różni się obecnością atomu fluoru w pozycji 5. Pod nazwą flucytozyna stosowana jako lek przeciwgrzybiczny. Nie wykazuje działania przeciwbakteryjnego ani przeciwnowotworowego. Jest substratem do syntezy chemicznej i innych 5-fluorowych analogów pirymidyn i nukleozydów pirymidynowych.
Zastosowania medyczne Mechanizm działania Fluorocytozyna zaburza proces syntezy DNA oraz blokuje biosyntezę białek. Komórki drobnoustrojów wrażliwe na 5-fluorocytozynę pobierają ją aktywnie i przy udziale przekształcają ją we fluorouracyl. Związek ten działa następnie na dwóch szlakach metabolicznych: może zostać przekształcony do (FdUMP), który jest inhibitorem syntazy tymidylanowej i hamuje syntezę DNA. Alternatywnie FC może zostać przekształcona w kilku etapach do , która po fosforylacji do 5-fluorourydyno-5'-trifosforanu (FUTP) wbudowuje się do RNA grzybów (zamiast naturalnego UTP), co zakłóca syntezę białek.
Spektrum aktywności Flucytozyna jest aktywna przeciwko infekcjom grzybami z rodzajów: Candida spp. Cryptococcus spp. Cladosporium Phialophora
Działanie grzybostatczne jest tym większe, im więcej fluorouracylu wbudowanego zostanie do RNA grzybów. W dłuższym kontakcie lek wykazuje działanie grzybobójcze. Podczas dłuższego podawania może pojawić się oporność u szczepów pierwotnie wrażliwych. Dlatego nie należy stosować leku profilaktycznie. Flucytozynę podaje się zazwyczaj w czasie kuracji razem z amfoterycyną B. Jednoczesne stosowanie tych dwóch substancji prowadzi do nasilenia działania obu leków przeciw patogenom.
Dawkowanie W dawkach co 6 godzin 50–150 mg na dobę na kilogram masy ciała. Czas leczenia powinien trwać 4–6 tygodni, w zależności od rodzaju infekcji i jej nasilenia. W kryptokokozie lek należy podawać przez 12 tygodni.
Działania niepożądane Flucytozyna jest na ogół dobrze tolerowana przez pacjentów. Najczęściej występującymi skutkami ubocznymi są nudności, wymioty, wysypka skórna i biegunka. Rzadziej są to omamy, bóle głowy, zaburzenia aktywności enzymów wątrobowych, zapalenie wątroby, czy martwica komórek wątrobowych. W przebiegu leczenia obserwowano również zmiany w obrazie krwi obwodowej, głównie leukopenię, trombocytopenię i agranulocytozę. U pacjentów z niedoborami odporności, w tym u chorych na AIDS, zauważono zahamowanie czynności szpiku kostnego.
Interakcje (lek cytostatyczny) powoduje zanik grzybobójczego działania flucytozyny. Roztwory zawierające flucytozynę i amfoterycynę B należy podawać w osobnych wlewach z powodu ich niezgodności.
Preparaty Ancotil – tabletki lub 1% roztwór do wstrzykiwań (10 mg/1 ml). Lek dostępny m.in. we Francji (możliwość importowania przez francuskie i niemieckie apteki, gdzie honorowane są polskie recepty).
Przypisy
Kategoria:Aminy aromatyczne Kategoria:Karbamidy Kategoria:Leki przeciwgrzybicze Kategoria:Leki z listy leków podstawowych Światowej Organizacji Zdrowia Kategoria:Pirymidony Kategoria:Zasady azotowe nukleotydów Kategoria:Związki fluoroaromatyczne