mały|Budynek Starostwa Powiatowego Powiat jarosławski – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Jarosław. Powiat położony jest we wschodniej części województwa podkarpackiego, w regionie etnograficznym Nadsanie.
Graniczy z rejonem jaworowskim obwodu lwowskiego .
Historycznie należy do ziemi przemyskiej Rusi Czerwonej, na granicy z ziemią bełską (powiat lubaczowski).
W całości pokrywa się z urzędem rejonowym w Jarosławiu 1996–1998 w woj. przemyskim 1975-1998.
Powiat posiada około 115 tys. ludności, a jego powierzchnia stanowi 5,8% powierzchni województwa.
Znajduje się wśród 21 powiatów ziemskich województwa podkarpackiego na miejscach:
Ludność – 4. miejsce Powierzchnia – 6. miejsce Gęstość zaludnienia – 11. miejsce
W latach 1856–1866 i 1954–1961 na terenie obecnych powiatów: jarosławskiego, przemyskiego i lubaczowskiego istniał powiat radymniański z siedzibą w Radymnie.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą:
gminy miejskie: Jarosław, Radymno gminy miejsko-wiejskie: Pruchnik gminy wiejskie: Chłopice, Jarosław, Laszki, Pawłosiów, Radymno, Rokietnica, Roźwienica, Wiązownica miasta: Jarosław, PruchnikPrawa miejskie w 2011r., Radymno
Władze powiatu Przewodnicząca Rady Powiatu – Grażyna Strzelec Wiceprzewodniczący Rady Powiatu – Tomasz Kulesza Wiceprzewodnicząca Rady Powiatu – Magdalena Rożek Starosta Powiatu – Kamil Dziukiewicz Wicestarosta Powiatu – Krzysztof Cebulak Członek Zarządu – Barbara Stawarz Etatowy Członek Zarządu - Andrzej Wyczawski Członek Zarządu – Marcin Zaborniak
Demografia
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu jarosławskiego w 2014 roku
Gminy powiatu jarosławskiego Stan: na 31 grudnia 2014 rok Źródła: Główny Urząd Statystyczny
Gmina Powierzchniagminy Ludność gminy Gęstośćzaludnienia – km² os. os./km²Gmina miejskaJarosław 34,61 38 796 1121Radymno 13,62 5433 399Gminy miejsko-wiejskiePruchnik 78,26 9825 126Gminy wiejskie Chłopice 49,11 5610 114 Jarosław 114,05 13 137 115Laszki 137,85 7035 51Pawłosiów 47,49 8385 177 Radymno 182,44 11 435 63Rokietnica 57,35 4374 76Roźwienica 70,69 6185 87Wiązownica 243,86 11 580 47
Kościoły i związki wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: 63 parafie Kościół greckokatolicki: 2 parafie Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny: 2 parafie Kościół Zielonoświątkowy: zbór Świadkowie Jehowy: dwa zbory Świecki Ruch Misyjny „Epifania”: zbór
Środowisko geograficzne Region jarosławski leży niemal w całości we wschodniej części Kotliny Sandomierskiej i tylko jego południowe krańce sięgają pasma pierwszych wzniesień Pogórza Karpackiego, tzw. Pogórzem Dynowskim. Rozległy obszar Kotliny Sandomierskiej dzieli się na szereg mezoregionów. Omawiany teren mieści się na Podgórzu Rzeszowskim i Płaskowyżu Tarnogrodzkim, przedzielonym Doliną Dolnego Sanu. Podgórze Rzeszowskie, zwane niekiedy Podgórzem Jarosławskim, obejmuje południowo-zachodnią część regionu. Tworzy je obszar łagodnych wzniesień stanowiący teren przejściowy pomiędzy Kotliną Sandomierską a Pogórzem Dynowskim, ciągnący się szerokim łukiem od Rzeszowa, aż po Przemyśl. Podgórze Rzeszowskie zbudowane jest z kilku pasm wzniesień, których wysokość wzrasta od północy ku południowi. W okolicach Jarosławia wzniesienia mają wysokość 210–240 m n.p.m., na linii Pruchnik–Rokietnica osiągają wysokość 240–280 m n.p.m. W tej części rzeźba Podgórza jest bardziej urozmaicona, wysokości względne są znacznie większe, a nachylenie stoków bardziej strome. W wielu miejscach wzniesienia poprzecinane są charakterystycznymi dla obszarów lessowych głębokimi wąwozami (parowami), zw. wądołami. Rozłożyste wyniosłości rozdzielają doliny kilku rzeczek i licznych strumieni, największe z nich to Mleczka oraz Łęg Rokietnicki. Próg Podgórza podnosi się stromą krawędzią 20–30 m ponad płaską dolinę Sanu, co uwidacznia się szczególnie w okolicach Jarosławia. Na wschód od doliny Sanu, aż po wał Roztocza, rozpościera się Płaskowyż Tarnogrodzki. Powierzchnię tego mezoregionu kształtują obszerne faliste płaskowyże (wysoczyzny) wyniesione 220–280 m n.p.m., przy wysokościach względnych sięgających 30–60 m oraz rozległe obniżenia. Wysokość Płaskowyżu podnosi się stopniowo w kierunku wschodnim. Dalej od doliny Sanu wysoczyzny stają się wyższe i bardziej wyraziste. Krajobraz urozmaicają piaszczyste wały i pagóry wydmowego pochodzenia, zwane górami, z którymi kontrastują często podmokłe doliny i obniżenia. Północną stroną Płaskowyżu przewija się rzeka Lubaczówka, meandrująca pośród płytkiej podmokłej doliny, wpadająca do Sanu w rejonie Manasterza. Przez część południową płynie rzeczka Szkło, uchodząca do Sanu nieopodal Wysocka.
Warunki klimatyczne Powiat jarosławski położony jest niemal w całości w strefie klimatycznej nizinnej, tylko część południowo-zachodnia pozostaje w zasięgu klimatu podgórskiego. Z reguły występują tu długie i upalne lata, ciepłe i słoneczne jesienie oraz niezbyt ostre zimy. W okolicy Jarosławia średnie dobowe temperatury powietrza w okresie lata wynoszą +17, +18 °C (lipiec, sierpień), podczas zimy −5, −3 °C (styczeń, luty). Okres wegetacyjny jest tu stosunkowo długi, przeciętnie trwa 224 dni w roku – od 29 marca do 9 listopada. Na okres ten przypada około 86% dni pogodnych. Roczna suma opadów wynosi w Jarosławiu około 620 mm, na południowo-zachodnim krańcach dawnego powiatu osiąga 750 mm. Stosunkowo najmniejsze opady występują w okresie zimy, największe podczas miesięcy letnich (lipiec – sierpień). Czas zalegania pokrywy śnieżnej wynosi średnio dla całego obszaru około 70 dni – nieco dłuższy jest w okolicach podgórskich. Przy normalnych warunkach zimowych średnia grubość pokrywy śnieżnej sięga 10–30 cm. W poszczególnych częściach powiatu występuje nieznaczne lokalne zróżnicowanie klimatyczne wynikające z położenia i ukształtowania terenu, stopnia zalesienia i kierunku wiatrów. Najkorzystniejsze warunki klimatyczne istnieją w południowo-zachodniej części regionu.
Gospodarka Powiat jarosławski jest powiatem rolniczo-przemysłowym, z przemysłem skoncentrowanym przede wszystkim w Jarosławiu. Teren powiatu obfituje w surowce mineralne: bogate złoża gazu ziemnego, surowce ilaste, wapienne i kruszywa. Posiada również znaczne zasoby wód podziemnych i powierzchniowych oraz wody mineralne. Przez powiat przebiega linia przesyłowa 400 kV Rzeszów – Chmielnicka.
Transport Infrastruktura drogowa Autostrada A4 (E40): Jędrzychowice – Wrocław – Katowice – Kraków – Rzeszów – Korczowa Droga krajowa nr 77: Lipnik – Sandomierz – Nisko – Jarosław – Przemyśl Droga krajowa nr 94: Zgorzelec – Legnica – Wrocław – Opole – Bytom – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Jarosław – Korczowa Droga wojewódzka nr 865: Jarosław – Bełżec Droga wojewódzka nr 867: Sieniawa – gmina Wiązownica – Oleszyce – Lubaczów – Hrebenne Droga wojewódzka nr 870: Sieniawa – Szówsko Droga wojewódzka nr 880: Jarosław – Pruchnik Droga wojewódzka nr 881: Sokołów Małopolski – Łańcut – Kańczuga – Pruchnik – Żurawica
Infrastruktura kolejowa Linia kolejowa nr 91: Kraków Główny – Jarosław – Medyka Linia kolejowa nr 101: Munina – Hrebenne
Partnerzy zagraniczni Rejon jaworowski Powiat Salzland Rejon trocki Rejon oknicki Miasto Połock
Starostowie jarosławscy
Sąsiednie powiaty powiat przemyski powiat przeworski powiat lubaczowski
Zobacz też Powiat radymniański
Przypisy
Linki zewnętrzne Powiat jarosławski pod względem kulturalnym i oświatowym (1909) w bibliotece Polona
jarosławski