Edwin Norbert Wagner (ur. 6 czerwca 1899 w Frysztaku, zm. w lutym 1944 w Warszawie lub Oświęcimiu) – polski polityk, legionista, poseł na Sejm III, IV i V kadencji w II RP, działacz BBWR i OZN, prezes Związku Inwalidów Wojennych RP, członek Polskiego Związku Wolności, major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Edwin Norbert Wagner urodził się 6 czerwca 1899 roku we Frysztaku, w rodzinie Józefa, urzędnika sądowego, i Amelii z domu Probst. W młodości działacz skautingowy.

Podczas I wojny światowej walczył w szeregach 9 kompanii 6 pułku piechoty Legionów Polskich. Po kryzysie przysięgowym wcielony do armii austriackiej. W latach 1917–1920 student prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Później w armii polskiej – brał udział w walkach o Lwów oraz w wojnie polsko-bolszewickiej, dochodząc do stopnia majora. W wyniku ran odniesionych w bitwie nad Berezyną, stracił wzrok.

W dniu 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 506. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W 1923 roku, pomimo orzeczonej niezdolności do służby wojskowej, pozostawał w stanie czynnym, w 2 pułku piechoty Legionów w PińczowieZgodnie z art. 73 ustawy z dnia 23 marca 1922 roku o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów „oficerowie inwalidzi, którzy mimo swego inwalidztwa nadają się do pełnienia służby wojskowej, mogą stosownie do uznania Ministra Spraw Wojskowych być pozostawieni w stanie czynnym”.. Z dniem 31 grudnia 1924 roku został przeniesiony w stan spoczynku z „powodu trwałej niezdolności do służby wojskowej, stwierdzonej na podstawie przeprowadzonej superrewizji”.

W wyniku tego wydarzenia zaangażował się w działalność społeczną w organizacjach grupujących inwalidów wojennych. Wraz z por. Stanisławem Kłakiem był współzałożycielem utworzonego w lutym 1922 Małopolskiego Związku Ociemniałych Żołnierzy „Spójnia” we Lwowie i został jego pierwszym przewodniczącym, po czym w 1925 został zastąpiony przez por. Kłaka na tym stanowisku. Był także prezesem Związku Ociemniałych Żołnierzy RP i Związku Inwalidów Wojennych RP (lata 1933–1939). Sprawował również funkcję jednego z trzech wiceprzewodniczących Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. Działał także w międzynarodowych organizacjach kombatanckich. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VI i był wówczas w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VI. W listopadzie 1937 w Paryżu został wybrany wiceprezesem Federacji Międzysojuszniczej Byłych Kombatantów (FIDAC) i jednocześnie przewodniczącym sekcji polskiej.

Z listy państwowej Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem wszedł w skład Sejmu III, IV i V kadencji (odpowiednio z okręgu wyborczego nr 70, 70 i 72). Był działaczem piłsudczykowskiego Obozu Zjednoczenia Narodowego. W 1937 był członkiem zarządu lwowskiego Obozu Zjednoczenia Narodowego. Pełnił mandat radnego Rady Miasta Lwowa.

Podczas okupacji niemieckiej współorganizował Polski Związek Wolności. Aresztowany przez Niemców 12 stycznia 1941 wraz z żoną, zwolniony 15 marca tegoż roku (żonę zwolniono 24 grudnia 1943). Ponownie aresztowany 13 stycznia 1944 (po dwóch dniach poinformowano jego córkę o jego zwolnieniu). Został zamordowany przez okupantów, jedna dokładna data i miejsce śmierci nie są znana. Najprawdopodobniej zginął pod koniec lutego 1944 na Pawiaku lub w ostatnich dniach 1944 w KL Auschwitz.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3861 (1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 3390 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1608) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937) „za zasługi na polu pracy społecznej”. Krzyż Niepodległości (15 czerwca 1932) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (27 listopada 1929) „za zasługi na polu pracy niepodległościowej”. Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi (1938) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Pamiątkowy 6 pułku piechoty Legionów („Krzyż Wytrwałości”)Historia 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego, tom I, Tradycja, Główna Drukarnia Wojskowa, Warszawa 1939, s. 246. Krzyż Oficerski Orderu Legii Honorowej (Francja) Krzyż Komandorski Orderu Korony Jugosłowiańskiej (Jugosławia)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiego Związku Wolności Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Niewidomi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Jugosłowiańskiej Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Politycy Obozu Zjednoczenia Narodowego Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935) Kategoria:Posłowie na Sejm IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Posłowie na Sejm V kadencji (1938–1939) Kategoria:Radni Lwowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918