thumb|Cyfry Majów
Cyfry Majów – system liczbowy o podstawie 20 stworzony przez indiańskie plemię Majów.
Dawne cywilizacje, które posługiwały się systemami o podstawie 10, wybrały taką podstawę, zapewne dlatego, że ludzie posiadają 10 palców u rąk. Pojawiają się sugestie, że Majowie używali do liczenia również palców u nóg i dlatego posługiwali się systemem o podstawie 20Ian Stewart Oswajanie nieskończoności, Prószyński i Spółka 2009.. System Majów był systemem pozycyjnym dwudziestkowym, aczkolwiek nie w pełni. Istniał następujący podział na jednostki odpowiednich rzędówhttp://www-users.mat.uni.torun.pl.:
Rząd wielkościNazwaRozliczenie1kinjednostka20uinal20 x kin360tun18 x uinal7 200katun20 x tun144 000baktun20 x katun2 880 000piktun20 x baktun57 600 000calabtun20 x piktun1 152 000 000kinchiltun20 x calabtun23 040 000 000alautun20 x kinchiltun
Jednostka tun powinna wynosić 20 x uinal=400, a wynosi 360. Miało to związek z kalendarzem Majów. Rok słoneczny haab liczył 18 miesięcy po 20 dni oraz dodatkowo 5 dni, co łącznie daje 365 dni.
Liczby zapisywano w postaci kombinacji kropek i kresek. Liczby od 1 do 4 zaznaczane były odpowiednią liczbą kropek, liczba 5 poziomą kreską. Zero zaznaczane było rysunkiem przypominającym półotwarte oko, skorupę ślimaka bądź też muszlę.
Cyfry od 0 do 19 Majowie umieszczali w odpowiednich rzędach wielkości. Zapisu dokonywali w kierunku pionowym z góry na dół. Jednostki wyższych rzędów znajdowały się na górze, a niższych na dole.
Rok 2015 oraz kilka kolejnych lat w systemie Majów zapiszemy w następujący sposób: Jednostka20152016201720182019202020212022202320242025 x 360 (tun) 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp x 20 (uinal) 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp x 1 (kin) 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp
Niektóre lata można zapisać na kilka sposobów, np. rok 1839 można zapisać na dwa sposoby: Jednostka1839 (sposób 1)1839 (sposób 2) x 360 (tun) 50xp 50xp x 20 (uinal) 50xp 50xp x 1 (kin) 50xp 50xp
Wykorzystując wszystkie dziewięć jednostek, największą liczbą, jaką można zapisać w systemie Majów jest 460 800 000 039 (słownie: czterysta sześćdziesiąt miliardów osiemset milionów trzydzieści dziewięć): Jednostka460 800 000 039 x 23 040 000 000 (alautun) 50xp x 1 152 000 000 (kinchiltun) 50xp x 57 600 000 (calabtun) 50xp x 2 880 000 (piktun) 50xp x 144 000 (baktun) 50xp x 7 200 (katun) 50xp x 360 (tun) 50xp x 20 (uinal) 50xp x 1 (kin)50xp
Nie wiadomo, czy można zapisać większe liczby, ponieważ jednostki wyższych rzędów niż alautun nie są znane.
Zobacz też cyfra cyfry rzymskie cyfry etruskie cyfry nautyczne liczba
Przypisy
Linki zewnętrzne
Majowie – system zapisu liczb
Kategoria:Systemy liczbowe Kategoria:Cywilizacja Majów