Język tamilski (tamil), tamilski: (tamizh) – język z rodziny drawidyjskiej, jej grupy południowej. Drugi, obok języka telugu, pod względem liczby użytkowników język tej rodziny – posługuje się nim około 65 mln Tamilów. Zamieszkują oni głównie południowoindyjski stan Tamil Nadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln). Językiem tym posługuje się także ponad milion emigrantów tamilskich w Malezji i Singapurze. Język urzędowy Singapuru, Sri Lanki i stanu Tamil Nadu.

Tamilski język literacki wykształcił się już w I w. n.e. Do zapisu używa się odrębnego pisma południowoindyjskiego (pisma tamilskiego).

System fonologiczny Samogłoski Krótkie Długie Przednie Centralne Tylne Przednie Centralne Tylne Wysokie இ உ ஈ ஊ Średnie எ ஒ ஏ ஓ Niskie அ ஐ ஆ ஒள

Spółgłoski W przeciwieństwie do większości języków indyjskich, w tamilskim nie ma rozróżnienia spółgłosek przydechowych i nieprzydechowych. W poniższej tabelce podano fonemy języka tamilskiego wraz z odpowiadającymi im znakami graficznymi w alfabecie tamilskim. W nawiasach obok podstawowej formy fonemu podano tzw. alofony, czyli najważniejsze warianty danego dźwięku. Wargowe Zębowe Dziąsłowe Retrofleksywne Podniebienne Tylnojęzykowe Zwarte ப த ட ச க Nosowe ம ந ன ண ஞ ங Uderzeniowe ர Drżące ற Półotwarte centralne வ ழ ய Półotwarte Boczne ல ள

W zależności od pozycji w wyrazie, poszczególne grafemy mogą oznaczać różne dźwięki. Podobnie jak w wielu innych językach, sąsiadujące ze sobą spółgłoski wykazują skłonność do upodobnienia pod względem miejsca i sposobu artykulacji. Wyrazy zapożyczone (zwykle z sanskrytu lub angielskiego) zazwyczaj zachowują wymowę języka pierwotnego, np. bas z ang. bus. Poniższa tabelka przedstawia wykaz grafemów spółgłoskowych i odpowiadające im dźwięki:

Grafem Wymowa Przykłady க் k k w nagłosie i przy podwojeniu bezdźwięcznie, jak polskie k கால் kāl [] „stopa”, பக்கம் pakkam [] „strona” g po spółgłoskach nosowych dźwięcznie, jak polskie g நாங்கள் nāṅkaḷ [] „my” x między samogłoskami tylnymi i centralnymi jak polskie ch போகும் pōkum [] „pójdzie” ɣ między samogłoskami przednimi dźwięcznie jak h w "Bohdan" செய்கிறேன் ceykiṟēṉ [] „robię” ங் ṅ ŋ jak ng w ang. sing இங்கே iṅkē [] „tutaj” ச் c s w nagłosie i między samogłoskami bezdźwięcznie jak polskie s சோறு cōṟu [] „gotowany ryż”, பசி paci [] „głód” ʨ przy podwojeniu jak polskie ć பேச்சு pēccu [] „mowa” ʥ po spółgłosce nosowej jak polskie dź கொஞ்சம் koñcam [] „trochę” ஞ் ñ ɲ jak polskie ń பஞ்சு pañcu [] „bawełna”, ஞாபகம் ñāpakam [] „wspomnienie” ட் ṭ ʈ w nagłosie (jedynie wyrazów zapożyczonych) oraz przy podwojeniu jako bezdźwięczna spółgłoska retrofleksywna (t z wygiętym do tyłu językiem) டீ ṭī [] ang. „tea”, கட்டு kaṭṭu [] „wiązać” ɖ po spółgłoskach nosowych oraz między samogłoskami wymawiana jako d z wygiętym do tyłu językiem ஆண்டு āṇṭu [] „rok”, படம் paṭam [] „obraz” ண் ṇ ɳ retrofleksywne (wymawiane z wygiętym do tyłu językiem) n பணம் paṇam [] „pieniądze” த் t t̪ w nagłosie i przy podwojeniu jak polskie t தாய் tāy [] „matka”, சத்தம் cattam [] „upadek” d̪ po spółgłoskach nosowych wymawiane dźwięcznie, jak polskie d அந்த anta [] „tamten” ð między samogłoskami jak th w ang. the மாதம் mātam [] „miesiąc” ந் n n̪ jak polskie n நான் nāṉ [] „ja” ப் p p w nagłosie i przy podwojeniu jak polskie p பல் pal [] „ząb”, உப்பு uppu [] „sól” b po spółgłoskach nosowych wymawiane dźwięcznie, jak polskie b பாம்பு pāmpu [] „wąż” β między samogłoskami wymawiane dźwięcznie தீபம் tīpam [] „lampa” ம் m m jak polskie m மீன் mīṉ [] „ryba” ய் y j jak polskie j யார் yār [] „kto” ர் r ɾ jak polskie r z jednym uderzeniem czubka języka அரை arai [] „połowa” ல் l l jak polskie l காலம் kālam [] „czas” வ் v ʋ podobne do polskiego w வானம் vānam [] „niebo” ழ் ḻ ɻ spółgłoska retrofleksyjna dźwięczna, brzmiąca pośrednio między polskim ż, l i „angielskim” r வழி vaḻi [] „droga” ள் ḷ ɭ retrofleksyjne l நீளம் nīḷam [] „długość” ற் ṟ r między samogłoskami jako "wibrujące" r z kilkoma uderzeniami czubkiem języka அறை aṟai [] „pokój” tːr przy podwojeniach wymawiane jako połączenie dziąsłowego t i r காற்று kāṟṟu [] „wiatr” dr po nosowych wymawiane jako połączenie dziąsłowego d i r பன்றி paṉṟi [] „świnia” ன் ṉ n dziąsłowe n பூனை pūṉai [] „kot” ஜ் j ʥ jak polskie dź ஜாதி jāti [] „kasta” ஷ் ṣ ʂ retrofleksywne (wymawiane z odgiętym do tyłu językiem) sz கஷ்டம் kaṣṭam [] „trudność” ஸ் s s jak polskie s புஸ்தகம் pustakam [] „książka” ஹ் h ɦ dźwięczne h ஹஜி haji [] „hadżdżi” ஃ ḵ h przydech krtaniowy, jak angielskie h w have அஃறிணை aḵriṇai [] „rodzaj nijaki”

Morfologia Z punktu widzenia typologicznego tamilski jest językiem aglutynacyjnym, relacje gramatyczne odzwierciedlane są za pomocą systemu sufiksów i postpozycji.

Składnia Tamilski jest językiem typu SOV, czyli czasownik występuje zwykle na końcu zdania. Jednak składnia języka jest dość elastyczna i może on pojawiać się także w innych miejscach, powodując subtelne różnice w znaczeniu.

Tamilski preferuje postpozycję w stosunku do prepozycji. Podmiot zdania nie musi być wyrażony bezpośrednio (podmiot gramatyczny), może pozostać domyślny. Nie jest też obowiązkowe występowanie zarówno orzeczenia, jak i dopełnień. Zdanie może składać się jedynie z czasownika (np. muṭintuviṭṭatu – ukończony) lub tylko z podmiotu i dopełnienia (atu eṉ vīṭu – to [jest] mój dom). Język tamilski nie posiada łącznika, a więc formy osobowej czasownika być, służącej do łączenia cech obiektu z samym obiektem w ramach zdania.

Słownictwo Zasób leksykalny w większej części drawidyjski; istnieje pewna ilość zapożyczeń z sanskrytu, języków munda i innych. W odróżnieniu od innych języków drawidyjskich stopień sanskrytyzacji słownictwa jest stosunkowo niewielki.

System pisma thumb|left|Starożytne pismo tamilskie, bardzo różniące się od współcześnie używanego thumb|250px|Strona Biblii w języku tamilskim(1723)

Pismo tamilskie to alfabet sylabiczny, a więc jeden znak oznacza jedną sylabę. Większość znaków składa się z elementu spółgłoskowego i samogłoskowego, choć istnieją też grafemy oznaczające samodzielne samogłoski. Alfabet tamilski zawiera 12 elementów samogłoskowych, 18 spółgłoskowych, co daje razem 276 znaków kombinowanych. Oprócz tego jest też 5 znaków grantha, służących do zapisu słów zapożyczonych z sanskrytu.

Zobacz też Tamilska Wikipedia

Linki zewnętrzne

Alfabet tamilski Wiadomości w języku tamilskim na BBC (również audio) Survival Phrases in Tamil

Kategoria:Języki drawidyjskie Kategoria:Języki Indii Kategoria:Języki Singapuru Kategoria:Języki Sri Lanki Kategoria:Języki Malezji