mały|Wasyl Kowalski na litografii Theodora Mayerhofera Wasyl Kowalski (, pol. Bazyli Kowalski, ur. 13 stycznia 1826 w Brodach, zm. 18 marca 1911 w Wiedniu) – ukraiński prawnik, polityk i działacz społeczny, jeden z liderów ugrupowania starorusinów.
Życiorys Ukończył szkołę powszechną w Brodach. Następnie uczył się w gimnazjum w Brzeżanach i Stanisławowie, gdzie uzyskał maturęParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Kowalski, Bazyli (Basil) - Parlamentarier 1848-1918 online [1.06.2020]. Studiował na Wydziale Filozoficznym na uniw. we Lwowie, następnie teologię w seminariach i na uniw. w Wiedniu (1846–1848) i we Lwowie (1849–1850). W latach 1851–1854 odbył i ukończył studia prawnicze na uniw. w Wiedniu.
Po skończeniu studiów pracował jako urzędnik w Ministerstwie Sprawiedliwości, gdzie był tłumaczem i współredaktorem ruskiego tekstu Dziennika Ustaw (Reichsgesetzblatt) – Вісника законів державних. Jednocześnie odbywał praktykę w prokuraturze i sądzie okręgowym w Wiedniu. Od 1858 był radcą sądu okręgowego w Przemyślu, następnie Sądu Okręgowego (1867–1872) i Sądu Krajowego (1872–1880) we Lwowie. W latach 1880–1881 referent a potem radca (1882–1906) Sądu Najwyższego (Obersten Gerichtshof) w Wiedniu. W 1906 przeszedł w stan spoczynku. Przełożył na język ukraiński austriacki kodeks handlowy i karnyIгор Чорновол, 199 депутатів Галицького сейму, Львів 2010, c. 138-139.
Zaangażowany politycznie. Był jednym z czołowych działaczy stronnictwa świętojurskiego a potem ruchu starorusinów, zwolennik opcji panruskiej (moskalofilskiej). Podczas Wiosny Ludów uczestniki Zjazdu Słowiańskiego w Pradze (1848) i Soboru Ruskich Uczenych (1848). Od 1851 był członkiem Instytutu Stauropigijnego, w latach 1871–1883 – jego seniorem. Członek założyciel Russkiej Rady, Hałycko-Ruskiej Matycy oraz Narodnego Domu, któremu przewodniczył w latach 1876–1883. Członek Towarzystwa im. Mychajła Kaczkowskiego.
Był także autorem podręczników szkolnych: Буквар для дітей („Elementarz dla dzieci”) i Руська читанка („Ruska czytanka”) a także powieści: Повісті молодого Русина („Opowieść młodego Rusina”), Дорога до щастя („Droga do szczęścia”) i П'яниця („Pijak”). Pisał także teksty do operetek.
Poseł Sejmu Krajowego Galicji II kadencji (18 lutego 1867 – 21 maja 1870), III kadencji (20 sierpnia 1870 – 26 kwietnia 1876), IV kadencji (8 sierpnia 1877 – 21 października 1882). Do Sejmu był wybierany z kurii IV (gmin wiejskich) w II kadencji w okręgu wyborczym nr 15 (Przemyśl-Niżankowice) zaś w III i IV z okręgu nr 36 (Mikołajów-Żurawno)Stanisław Grodziski: Sejm Krajowy galicyjski 1861-1914. Warszawa 1993. .. W sejmie należał do Klubu Ruskiego. Poseł do austriackiej Rady Państwa V kadencji (4 listopada 1873 – 22 maja 1879), VI kadencji (7 października 1879 - 23 kwietnia 1885) wybierany w kurii IV (gmin wiejskich) z okręgu wyborczego nr 15 (Stryj-Skole-Żydaczów-Mikołajów-Żurawno-Drohobycz-Medenice-Podbuż) oraz VII kadencji (22 września 1885 – 23 stycznia 1891) gdzie został wybrany w kurii IV (gmin wiejskich) w okręgu wyborczym nr 18 (Żołkiew-Mosty Wielkie-Kulików-Sokal-Bełz-Rawa-Uhnów-Niemierów)Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim 1848–1918,Warszawa 1996, s.. W kadencji V członek Klubu Ruskiego (Ruthenenklub), w kadencji VI początkowo niezrzeszony następnie od 14 grudnia 1882 w Klubie Centrum – członek zarządu – a w kadencji VII od 1885 prezes z ramienia starorusinów. Kazimierz Chłędowski nazwał go najwytrawniejszym z ruskiego stronnictwa był Kowalski, który już z tego powodu musiał się trochę hamować, że był radcą sądowym. Pan Bazyli był jakimś funkcjonariuszem także w „Narodnym Domu”, domu wystawionym na ruskie zgromadzenia itd., i miał tam wolne mieszkanie. Raz poszedłem do niego z jakimś interesem od namiestnika; zastałem pana Bazylego w długim szlafroku z jedwabnej, krzyczącej, rosyjskiej materii, a ikony wisiały po rogach pokoju rosyjskim zwyczajem. Kowalski został później radcą w najwyższym trybunale w Wiedniu dzisiaj już starzec, mieszka w Wiedniu i mało miesza się do politykiKazimierz Chłędowski, Pamiętniki, t.1, oprac. Antoni Knot, Kraków 1957, s. 263.
Zmarł w Wiedniu i 20 marca został tam pochowany na Cmentarzu CentralnymBasil Ritter von Kowalski Wiener Zeitung 1911 nr 65 z 20 marca s. 4.
Odznaczenia i wyróżnienia Od 1883 radca dworu. Odznaczony w listopadzie 1894 Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka JózefaTelegramy „Kuriera Lwowskiego”. Wiedeń Kurier Lwowski 1894 nr 330 z 28 listopada s. a następnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa.
Rodzina Urodził się w biednej rodzinie. Był synem woźnego magistratu w Brodach – Damiana Kowalskiego. Ożenił się dwukrotnie: 1) w 1851 z Juliją z Kuziemskich, z którą miał dwie córki i trzech synów) w 1870 z Heleną z Herasimowiczów z którą miał czterech synów i córkę.
Przypisy
Literatura Iгор Чорновол, 199 депутатів Галицького сейму, Львів 2010, c. 138-139
Kategoria:Austriaccy prawnicy Kategoria:Ukraińscy politycy Kategoria:Ukraińscy działacze społeczni Kategoria:Członkowie Towarzystwa im. Mychajła Kaczkowskiego Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji II kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji III kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IV kadencji Kategoria:Ukraińscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu V kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VII kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VIII kadencji Kategoria:Uczestnicy Zjazdu Słowiańskiego w Pradze 1848 Kategoria:Starorusini Kategoria:Urodzeni w 1826 Kategoria:Zmarli w 1911 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu