Wzgórza we Wrocławiu obejmują wzniesienia znajdujące się w obszarze administracyjnym miasta Wrocław. Są to usypiska i pagórki o stosunkowo niewielkiej wyniosłości. Brak jest we Wrocławiu, który położony jest w obszarze Niziny Śląskiej (w szczególności Pradoliny Wrocławskiej (318.52) i mniejszym stopniu Równiny Wrocławskiej (318.532) i Równiny Oleśnickiej (318.56)w nawiasach podano numerację mezoregionów według J. Kondrackiego, 2001 r.), znaczących wzniesień czy wzgórz (najwyżej położonym, naturalnym punktem Wrocławia jest Kota 148 m n.p.m. w Lesie Mokrzańskim). Istnieją niewysokie wydmy pochodzenia eolicznego: w Lesie Osobowickim (127 m n.p.m.), w Lesie Rędzińskim – forma wałowa i owalna (112 m n.p.m., wybitność 2–3 m ponad teren).
Większość wrocławskich wzniesień to nasypy powstałe podczas odgruzowywania miasta po zniszczeniach wojennychzabudowa śródmiejska została, podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku przez Armię Czerwoną, w zależności od rejonu, zniszczona w od 60 do 100%, cały Wrocław w około 70%, znaczna część cegieł z rozbiórki zniszczonych budynków została wywieziona na odbudowę stolicy – Warszawy; część pozostałego gruzu została zużyta na zasypanie piwnic zrujnowanych domów, część składowano na wysypiskach, które dziś stanowią wzgórza; zobacz też: Historia Wrocławia lub wysypiska odpadów komunalnych bądź przemysłowych. Wśród wzniesień znajdują się także kopce poświęcone pamięci bądź stanowiące miejsce pochówku i uhonorowania określonych osób lub upamiętnienia określonych wydarzeń. Ich wybitność nie przekracza zwykle 15–20 m ponad otaczający teren, najwyższym takim wzniesieniem jest zrekultywowane składowisko odpadów komunalnych – Wzgórze Maślickie o wybitności 44 m.
Oprócz wyżej wspomnianych wzniesień występuje także wiele wyniosłości terenu stanowiących nasypy budowlane linii kolejowych, wałów przeciwpowodziowych i grobliwzdłuż biegu wrocławskich rzek w większości istnieją obwałowania, występują także groble rozdzielające ramiona i kanały oraz otaczające tereny zalewowe oraz niewielkich górek parkowych i osiedlowych, czy też położonych na wydzielonych terenach przedszkoli i żłobków.
Część z wrocławskich wzgórz oceniana jest jako cenna przyrodniczo i ekologicznie. Stanowią one siedliska rzadkich roślin i zwierząt. Stawiane są postulaty ochrony tych siedlisk, np. poprzez tworzenie na bazie danego wzgórza użytku ekologicznego (np. Wzgórze Gajowe). Natomiast nie udało się jak dotąd zrealizować żadnego z planów dotyczących zagospodarowania wybranych wzgórz dla potrzeb budowy stoków narciarskich oraz ośrodków sportów zimowych. Takie plany wysuwane były oraz stworzono odpowiednie koncepcje między innymi wobec Wzgórza Gajowego i Wzgórza Kilimandżaro.
+ Wzgórza we Wrocławiu nazwa rodzajRodzaj:nasyp – sztuczne usypisko z gruntu, którego niweleta znajduje się powyżej powierzchni terenuwysypisko – sztuczne usypisko z gruzu lub odpadów komunalnych ewentualnie poprzemysłowychnaturalna wyniosłość – naturalna, istniejąca w terenie, nie utworzona w wyniku działalności człowiekabudowla – nasyp oraz określona budowla inżynierska stanowiące całość techniczno–użytkową osiedle wysokość bezwzględna wybitność uwagi fotografia Wzgórze AndersaWzgórze Andersa – wcześniejsza nazwa: Wzgórze Władysława Gomułki wysypisko Huby 142 m n.p.m. 17 m Wzgórze Bendera nasyp Borek – Park Południowy 131 m n.p.m. 7 m pawilon von Wallenberga 180px Cmentarz Żołnierzy Polskich nekropolia Grabiszyn 137 m n.p.m. 15 m pomnik 180px Wzgórze Gajowe wysypisko Gaj 155,4 m n.p.m. 31,5 m 180px Wzgórze GajowickieWzgórze Gajowickie – mieszkańcy Wrocławia stosują też potoczną nazwę: Górka Pafawag; wcześniejsza nazwa: Hardenberghügel wysypisko Gajowice 138 m n.p.m. 18 m tor saneczkowy 180px Góra Sienicka naturalna wyniosłość Strachocin 122 m n.p.m. 2,6 m 180px Wzgórze Kapliczne nasyp Osobowice – Las Osobowicki 120 m n.p.m. 7 m kaplica, grodzisko 180px Wzgórze KilimandżaroWzgórze Kilimandżaro – wcześniejsza nazwa: Leerbeutelberg nasyp Zalesie 134 m n.p.m. 17 m tor motocrossowy, rowerowy 180px kota 141 naturalna wyniosłość Mokra – Las Mokrzański 141 m n.p.m. las Mała SobótkaMała Sobótka – mieszkańcy Wrocławia stosują też potoczne nazwy: Górka Miłości, Górka Skarbowców; poprzednia nazwa: Kinder Zobten nasyp Grabiszynek 135 m n.p.m. 12 m tor saneczkowy 180px Wzgórze Mikołajskie wysypisko Szczepin – Popowiceokoło 20 m zlikwidowane w latach 2003–2007 180px Wzgórze PartyzantówWzgórze Partyzantów – inne nazwy: Taschenbastion, Liebichs Höhe (wzgórze Liebicha), Wzgórze Miłości budowla Stare Miasto 132 m n.p.m. 13 m kluby, restauracje 180px Wzgórze PolskieBastion Ceglarski – inne nazwy: Holtei Höhe (Wzgórze Holteia), Wzgórze Polskie budowla Stare Miasto 127 m n.p.m. 18 m ruiny 180px SkórnikSkórnik – wcześniejsza nazwa: Riemannhöhe; inna nazwa: Górka Partynicka nasyp Partynice 129 m n.p.m. 6 m 180px Szaniec Pandurów nasyp Nowa Karczma 114 m n.p.m. 180px Szaniec Szwedzki nasypSzaniec Szwedzki to nasyp wykonany na istniejącym, naturalnym wzniesieniu terenu – wydmie pochodzenia eolicznego o kulminacji 127,57 m n.p.m. Osobowice – Las Osobowicki 126 m n.p.m. 13 m las, tor saneczkowy, grodzisko 180px Wzgórze Słowiańskie nasyp Nadodrze – Ołbin 125 m n.p.m. 8 m Wzgórze przy ulicy Ziębickiej wysypisko Tarnogaj 133 m n.p.m. 8,5 m 180px Wzgórze Maślickie wysypisko Maślice Wielkie 157,4 m n.p.m. 44 m zamknięte 180px Wzgórze przy ulicy Wilczej Wilczy Kąt 142 m n.p.m. 22 m Górka Szczepińska Szczepin 124 m n.p.m. 9 m plac zabaw, boiskaalt=Górka Szczepińska|bezramki|180x180px Wzgórze przy ulicy CeglanejSkładowisko odpadów Swojczyce – zajmuje obszar 9,3 ha; eksploatowane było w latach 1977–1996 wysypisko Swojczyce 134 m n.p.m. 18 m zamknięte 180px Wzgórze przy ulicy Jaracza nasyp Ołbin 122 m n.p.m. 5 m Józefinka Opatowice 122 m n.p.m. 2 m 180px Sośnik wydma Rędzin – Las Rędziński 118 m n.p.m. 6 m las Górka Wiatraczna wzniesienie morenowe Grabiszyn 127 m n.p.m. 3 m bloki mieszkalne
Uwagi
Przypisy Encyklopedia Wrocławia, Sośnik, s. 819 Encyklopedia Wrocławia, Górka Wiatraczna (Mühlberg), s. 245
Bibliografia