Ochrona przeciwporażeniowa – zespół środków zmniejszających ryzyko porażenia elektrycznegoPN-IEC 60050-195.
Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach niskiego napięcia polega na tym, że części czynne niebezpiecznie nie powinny być dostępne, a części przewodzące dostępne nie powinny być niebezpieczne w warunkach normalnego użytkowania oraz w przypadku pojedynczego uszkodzenia.
Stopnie ochrony przeciwporażeniowej Wyróżnia się następujące trzy stopnie ochrony przeciwporażeniowejW. Jabłoński, Ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach elektrycznych niskiego i wysokiego napięcia, WNT 2005:
Ochrona podstawowa (ochrona przed dotykiem bezpośrednim) – ochrona przed dotknięciem elementów urządzeń elektrycznych pod napięciem, które mogłoby wywołać zagrożenie porażeniowe, a pracujących w warunkach normalnych przy braku uszkodzenia. Ochronę podstawową realizuje się poprzez uniemożliwienie człowiekowi dotyku do elementów pod napięciem poprzez: zastosowanie izolacji podstawowej części czynnych; instalację osłon i zagrodzeń; umieszczenie poza zasięgiem ręki;
Ochrona przy uszkodzeniu (ochrona przed dotykiem pośrednim) – ochrona przed skutkami porażenia w przypadku dotknięcia do elementów elektrycznie czynnych (które normalnie są odizolowane, a chwilowo np. w wyniku awarii znalazły się pod napięciem). Realizowana jest poprzez zminimalizowanie wartości prądu rażeniowego, zminimalizowanie czasu przepływu prądu przez ciało człowieka lub poprzez całkowite uniemożliwienie tegoż przepływu. W tym celu należy można stosować: samoczynne wyłączanie zasilania; podwójna lub wzmocniona izolacja; separację elektryczną; zasilanie bardzo niskim napięciem (SELV, PELV).
Ochrona uzupełniająca - ochrona uzupełniające ochronę podstawową i/lub ochronę przy uszkodzeniu. Jako elementy ochrony uzupełniającej stosuje się: urządzenia ochronne różnicowoprądowe; dodatkowe połączenia wyrównawcze.
Ochrona przeciwporażeniowa w instalacjach fotowoltaicznych Instalacje fotowoltaiczne należą do grupy instalacji specjalnych. W takich instalacjach urządzenia elektryczne po stronie DC należy uznawać za aktywne, nawet gdy strona AC jest odłączona od sieci lub gdy falownik jest odłączony od strony DCPN-HD 60364-7-712:2016 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Część 7-712: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji. Fotowoltaiczne (PV) układy zasilania.
W tego typu instalacjach po stronie DC jako ochronę podstawową nie należy stosować: przeszkód umieszczania poza zasięgiem. W przypadku ochrony przy uszkodzeniu nie należy stosować: izolowania stanowiska, separacji elektrycznej, ochrony za pomocą nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych. W obwodach DC stosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania w wymaganym czasie jest bezcelowe ponieważ nie ma możliwości wyłączenia modułów fotowoltaicznychP. Czaja, Środki ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach fotowoltaicznych, Przegląd Elektrotechniczny, R. 91 NR 12/2015.
W przypadku ochrony przed dotykiem pośrednim po stronie DC należy stosować bardzo niskie napięcie (SELV, PELV) albo podwójną lub wzmocnioną izolację. W przypadku podwójnej lub wzmocnionej izolacji moduły fotowoltaiczne i oprzewodowanie powinny mieć izolację klasy II lub równoważną. W przypadku zasilania bardzo niskim napięciem (SELV, PELV) napięcie obwodu otwartego nie powinno przekraczać 120 V. W przypadku przekroczenia napięcia 30 V dodatkowo należy zapewnić ochronę podstawową.
Środki nietechniczne ochrony przeciwporażeniowej Oprócz środków technicznych istnieją również nietechniczne środki ochrony przeciwporażeniowej. Wśród nich można wymienić: szkolenie wstępne oraz okresowe pracowników obsługujących urządzenia elektryczne, wymóg posiadania wymagań kwalifikacyjnych przez pracowników obsługujących urządzenia elektryczne, właściwa organizacja pracy osób obsługujących urządzenia elektryczne, egzekwowanie przestrzegania zasad bezpieczeństwa, popularyzacja zasad bezpiecznego użytkowania urządzeń elektrycznych, badania okresowe pracowników obsługujących urządzenia elektryczne, szkolenie z udzielania pierwszej pomocy w przypadkach porażeń elektrycznych.
Zobacz też porażenie prądem elektrycznym, klasa ochronności, stopień ochrony.
Przypisy
Bibliografia "Ochrona od porażeń w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych", Alojzy Rogoń, wyd. Centralny Ośrodek Szkolenia i Wydawnictw SEP, Warszawa 1999, .