thumb|Mecz krykietowy. Jasny pas ziemi to pitch, zawodnik po prawej stronie, bowler, właśnie rzucił piłkę w kierunku gracza po lewej stronie, batsmana, którego zadaniem jest odbicie jej, tak aby nie została złapana przez graczy drużyny przeciwnej rozmieszczonych na całym polu gry. Mężczyźni w czarnych spodniach są sędziami thumb|Standardowa piłka do krykieta Krykiet (ang. cricket) – sport drużynowy, w którym mecze rozgrywane są między dwiema drużynami po jedenastu zawodników. Pochodzi z Anglii, gdzie podobna gra była znana już na przełomie XIII i XIV wieku.
Mecze krykietowe rozgrywane są na trawiastym boisku o kształcie zbliżonym do owalnego, w środku którego znajduje się płaski pas (ang. pitch – dosłownie: „murawa”) długości 20,12 m. Na końcach pasa ustawione są bramki (ang. wicket) – trzy wbite w ziemię drewniane słupki (ang. stump – dosłownie: „pniak”, „kijek”). Gracz jednej z drużyn rzuca twardą piłkę z korka obłożonego skórą, o obwodzie 224–229 mm, w kierunku przeciwległej bramki, tak aby w nią trafić, a gracz drugiej drużyny (ang. batsman) broni jej przed uderzeniem za pomocą drewnianego kija.
Jeszcze jeden gracz z kijem (ang. non-striker) stoi w pobliżu gracza rzucającego (ang. bowler). Pozostali gracze z drużyny bowlera zajmują pozycje w owalu jako gracze z pola (ang. fielder). Celem gry jest zdobywanie runów, krykietowego odpowiednika punktów, przez batsmana i non-strikera.
Gra popularna jest w wielu innych krajach na świecie – w tym prawie we wszystkich należących do Brytyjskiej Wspólnoty Narodów, a także w krajach azjatyckich, i niektórych krajach europejskich. Kraje, których drużyny mają tzw. Test status – mogą rozgrywać między sobą mecze krykieta w najwyższej klasie rozgrywkowej – to: Europa: Anglia, Irlandia Oceania: Australia, Nowa Zelandia, Azja: Indie, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesz, Afganistan Afryka: Zimbabwe, RPA, Indie Zachodnie (ang. West Indies): wspólna reprezentacja Karaibów (Jamajka, Trynidad i Tobago, Barbados, Gujana, Antigua, Saint Kitts, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Dominika, Grenada).
Rodzaje meczów krykietowych Mecze krykietowe rozgrywa się w kilku odmianach. Najpopularniejsze z nich to: mecze wielodniowe - tradycyjna, najdłuższa forma gry, w której mecz trwa od 3 do 5 dni (ok. 6 godzin dziennie), a każda z drużyn ma do dyspozycji dwa inningsy, bez maksymalnej liczby overów. Dzieli się je na: testy - towarzyskie mecze trwające 5 dni i rozgrywane najczęściej seriami pomiędzy krajami posiadającymi pełne członkostwo Międzynarodowej Rady Krykieta (10 krajów) mecze pierwszoklasowe - trwające najczęściej cztery dni oficjalne (najczęściej ligowe) bądź towarzyskie mecze rozgrywane pomiędzy krajami, klubami, stanami, hrabstwami lub innymi drużynami uznane przez Międzynarodową Radę Krykieta za pierwszoklasowe (np. mecze w ramach Sheffield Shield lub County Championship) mecze towarzyskie i juniorskie - mecze trwające 3 dni, w zależności od rangi i kategorii wiekowej grających drużyn. mecze jednodniowe – trwają około 7,5 godziny, a każda z drużyn ma do dyspozycji tylko jeden innings o ograniczonej liczbie overów, najczęściej do 50. W rozgrywkach krajowych, obok meczów 50-overowych, spotyka się też mecze 40-overowe. W przeszłości istniały również mecze 60- i 55-overowe. Mecze międzynarodowe w tej formule nazywa się ODI (One-Day International), a od 1975 roku jest w niej rozgrywany Puchar Świata. Twenty20 (pl. Dwadzieścia20) – najkrótsza i najnowsza odmiana krykieta (czas trwania ok. 3,5 godziny), w której każda z drużyn ma do dyspozycji jeden 20-overowy innings. Od 2007 roku istnieje Puchar Świata w tej kategorii.
Historia thumb|Najstarszy zachowany do dziś kij krykietowy z roku 1729 thumb|William „W. G.” Grace – legenda angielskiego krykieta thumb|Donald Bradman, najlepszy odbijający w historii krykieta Ślady istnienia prostej wersji krykieta pochodzą z XIII wieku, ale gra mogła powstać jeszcze wcześniej. Najprawdopodobniej stworzyły ją dzieci w społecznościach chłopskich i trudniących się metalurgią, zamieszkujących rejon zwany The Weald – pomiędzy Kentem i Susseksem. Istnieją pisane źródła potwierdzające, iż w grę creag grał w roku 1300 w Newenden sam książę Edward, syn króla Anglii Edwarda I.
W 1598 w sprawie sądowej o ustalenie prawa własności do ziemi pojawiło się odniesienie do sportu zwanego kreckett – koroner nazwiskiem John Derrick zeznał, iż kilkadziesiąt lat wcześniej na obszarze, którego dotyczyła sprawa (były to tereny Royal Grammar School w Guildford), grał z kolegami w sport o tej właśnie nazwie. Oxford English Dictionary podaje, iż był to pierwszy zarejestrowany przypadek wystąpienia nazwy krykieta w języku angielskim.
Istnieje wiele słów podawanych jako etymologiczne źródło nazwy cricket. Jedną z teorii jest wywodzenie się jej od jednej z nazw kija krykietowego: starofrancuskiego criquet (rodzaj maczugi), flamandzkiego krick(e) („kijek”) lub staroangielskiego crycc („kostur”, „laska”; ta teoria oznaczałaby wywodzenie się nazwy cricket z północnej Anglii, gdyż w pozostałych rejonach cc było spółgłoską podniebienną – stąd mogło się ze słowa crycc wykształcić crutch, „kostur”).
Jeszcze przed angielską wojną domową sport ten stał się rozrywką ludzi dorosłych, którzy grali przeciw sobie w drużynach reprezentujących poszczególne parafie. Po niej z kolei nowy purytański rząd zwalczał „nielegalne zgromadzenia”, jak nazywano zbieranie się w celu uprawiania sportów, zwłaszcza tych głośniejszych, takich jak piłka nożna. Kładziono także większy nacisk na przestrzeganie szabatu, a jako że był to jedyny czas wolny, jakim dysponowały klasy niższe, popularność krykieta okresowo spadła praktycznie wszędzie, poza niektórymi szkołami płatnymi.
Po Restauracji w 1660 krykiet znów się rozwijał i pod koniec stulecia osiągnął kształty zorganizowanej, wręcz profesjonalnej rozgrywki, w którą stawką były pieniądze. Wiadomo, że wielki mecz krykietowy o wysoką stawkę (50 gwinei od drużyny) z jedenastką zawodników w każdej ekipie rozegrano w Sussex w 1697; ten właśnie mecz stał się pierwszym, o którym wspomniały angielskie gazety, co stało się w dużej mierze dzięki wprowadzeniu rok wcześniej wolności prasy.
W XVIII wieku krykiet przestał być jedynie „wiejską rozrywką” i urósł do rangi narodowego sportu Anglików – w dużej mierze dzięki zakładom na pieniądze i zestawianiu przez bogatych własnych „jedenastek” – tak właśnie powstały słynne kluby ze Slindon (założyciel: Charles Lennox, 2. książę Richmond) i Hambledon. W Londynie z kolei, gdzie sport ten zyskał wielką popularność już na początku stulecia – już w 1707 roku na mecze krykieta na Artillery Ground w Finsbury przychodziły tłumy – w 1787 założono Marylebone Cricket Club, który przez długie lata miał prawo samodzielnego ustalania zasad krykieta. Angielski Stadion Narodowy to Lord's Cricket Ground w Londynie.
W XIX wieku, mimo że na kilka lat krykietowi przeszkodził wybuch wojen napoleońskich, rozwój trwał: nastąpiły zmiany w technice gry – underarm bowling, posyłanie piłki przez bowlera w kierunku batsmana, tak aby toczyła się po ziemi, zostało zastąpione najpierw przez roundarm, a następnie (w 1864) overarm bowling, w których piłka jest rzucana, a nie toczona, przez co trudniej ją odbić. Zmiany te uznano za bardzo kontrowersyjne i spotkały się one ze zdecydowanym sprzeciwem wielu konserwatywnych ludzi krykieta, ale ostatecznie zostały zaakceptowane przez klub z Marylebone.
Począwszy od 1839 zakładano kluby będące reprezentacjami hrabstw (pierwszym był Sussex County Cricket Club), które w grudniu 1889 ustanowiły, a w następnym roku rozpoczęły własne oficjalne rozgrywki – County Championship.
XIX wiek to również początki meczów międzynarodowych. Pierwsze takie spotkanie miało miejsce w 1844 roku w Elysian Fields w New Jersey, a zmierzyły się ze sobą reprezentacje USA i Kanady. W 1859 drużyna angielska wybrała się na pierwsze w historii zamorskie tournée do Ameryki Północnej, a osiemnaście lat później, w 1877, odbył się pierwszy w historii Test match – w Melbourne Anglia zmierzyła się z Australią.
Trzynaście lat wcześniej, w 1863 roku, karierę rozpoczął piętnastoletni wówczas W. G. Grace. Przez 44 lata gry zrewolucjonizował ten sport – nie tylko praktycznie w pojedynkę przyczyniając się do jeszcze większej popularyzacji krykieta, ale też samodzielnie opracowując większość do dziś stosowanych technik odbijania piłki.
Ostatnie dwie dekady przed wybuchem I wojny światowej nazwane zostały „Złotą Erą Krykieta” pod wpływem tęsknoty za tym, co zabrał tej dyscyplinie ogólnoświatowy konflikt. Z kolei okres międzywojenny to czas dominacji jednego gracza, australijskiego batsmana Donalda Bradmana. To właśnie jako broń przeciw jego wielkim umiejętnościom Anglicy opracowali kontrowersyjną taktykę zwaną bodyline, polegającą na celowaniu piłką w odbijającego.
W roku 1961 rozpoczął się największy kryzys w historii krykieta, skutek południowoafrykańskiej polityki segregacji rasowej – apartheidu. Gdy RPA została zmuszona do wystąpienia z Commonwealthu, jej federacja krykieta musiała – na mocy ówczesnych przepisów – opuścić International Cricket Conference (ICC). Siedem lat później kryzys pogłębił się, gdy południowoafrykańskie władze odwołały tournée angielskiej reprezentacji do RPA ze względu na obecność w składzie Anglików czarnoskórego Basila D'Oliveiry. W 1970 członkowie ICC zawiesili do odwołania występy bardzo silnej wówczas reprezentacji RPA w międzynarodowych rozgrywkach. Południowi Afrykańczycy organizowali więc „buntownicze tournée” (ang. rebel tours) – płacili krykiecistom z innych państw, by ci formowali „jednorazowe” drużyny i grali mecze przeciw RPA. Mimo że ICC zadecydowała, by gracze, którzy przyjmą taką ofertę, również byli zawieszani, wielu, zwłaszcza starszych i kończących kariery, dawało się skusić, gdyż krykiet nie był wówczas sportem, w którym gracze zarabiali znaczne sumy pieniędzy. Sytuacja ta trwała aż do 1991 roku, kiedy do władzy doszedł Nelson Mandela, a apartheid został zniesiony.
Nowa era w historii krykieta zaczęła się w 1963 roku, kiedy angielskie hrabstwa zmodyfikowały zasady, umożliwiając rozgrywanie nowego typu meczów – meczów o odgórnie ustalonej liczbie overów. Osiem lat później na podstawie tego przepisu powstały mecze jednodniowe – One-day International (ODI). International Cricket Council szybko zaakceptowała tę formę gry i w 1975 zorganizowała pierwsze mistrzostwa świata w krykiecie w meczach jednodniowych. Od tego momentu ODI stopniowo zdobywały coraz większą popularność kosztem meczów wielodniowych.
Na początku XXI wieku dłuższa odmiana krykieta zaczęła co prawda odzyskiwać popularność, ale w tym samym okresie pojawiła się kolejna odmiana z ograniczoną liczbą overów – Twenty20.
Krykiet kobiecy Najstarsza wzmianka o żeńskim krykiecie pojawiła się w The Reading Mercury 26 lipca 1745 roku i dotyczyła meczu drużyn z miejscowości Bramley i Hambledon nieopodal Guildford. Spotkanie zakończyło się zwycięstwem pań z Hambledon, a autor tekstu w Mercurym chwalił zawodniczki obu drużyn za umiejętności nieodstające od męskich.
Pierwszy klub kobiecy założono w 1887 w Nun Appleton w Yorkshire. Nadano mu nazwę White Heather Club. Trzy lata później drużyna pod nazwą Original English Lady Cricketers objechała Anglię, grając liczne mecze pokazowe. W 1926 powstał Związek Krykieta Kobiet, a w latach 1934–35 odbyło się pierwsze zamorskie tournée do Australii i Nowej Zelandii, w ramach którego w grudniu 1934 miał miejsce pierwszy w historii mecz testowy kobiet pomiędzy Australijkami i Angielkami.
W 1958 powstała International Women's Cricket Council, od 2005 roku działająca jako część International Cricket Council pod nazwą Women's Cricket Committee, koordynująca rozgrywki żeńskiego krykieta, w który gra się obecnie w Anglii, Australii, Nowej Zelandii, RPA, Indiach Zachodnich i Holandii.
Pierwsze Mistrzostwa Świata w Krykiecie Kobiet rozegrano w 1973 w Anglii. Tytuł zdobyła reprezentacja gospodarzy.
Sprzęt i strój