KS Pomorzanin Toruń – wielosekcyjny klub sportowy z Torunia, założony w 1935 roku.
Historia W 1927 z inicjatywy ówczesnego ministra komunikacji Alfonsa Kühna Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego powołał kolejową organizację paramilitarną – Kolejowe Przysposobienia Wojskowe. KPW obok swych działań naczelnych uwzględniało w swej działalności aktywność sportową. Wychowaniem fizycznym w KPW kierował referat sportowy przy Zarządzie Głównym. W Toruniu, który wówczas był ważnym węzłem kolejowym, ognisko sportowe KPW założono przy Dworcu Głównym w maju 1930. W październiku 1933 do Torunia przeniesiono z Gdańska Dyrekcję Okręgowej Kolei Państwowej. Zaowocowało to powstaniem w Toruniu drugiego ogniska, które działało przy DOKP i Dworcu Toruń Miasto – KPW II. W początkach 1935 (pierwsza wzmianka o KS Pomorzanin, dokładnie o sekcji gier zespołowych, pochodzą z 9 lutego) doszło do połączenia KPW I z KPW II i utworzenia klubu sportowego KS KPW Pomorzanin. Prezesem nowo powstałego klubu wybrano Jana Brzezińskiego, który funkcję tę sprawował aż do wybuchu wojny. W stosunkowo krótkim czasie stał się Pomorzanin największym i najaktywniej działającym klubem sportowym Torunia i Pomorza.
Do 1939 funkcjonowały następujące sekcje sportowe: lekkoatletyczna, zespołowych gier sportowych, wioślarska, żeglarska, pływacka, kajakowa, kolarska, ciężkoatletyczna, bokserska, hokeja na lodzie, łyżwiarska, piłki nożnej, tenisa stołowego.
Po przerwie spowodowanej wojną lub reaktywowano 15 czerwca 1945 pod nazwą Kolejowy Klub Sportowy Pomorzanin, przy Związku Zawodowym Kolejarz. W latach 1949–1956 Pomorzanin występował już pod nazwą koła Zrzeszenia Sportowego Kolejarz Toruń.
Początek kryzysu klubu przypadł na 1952. Pojawiły się trudności finansowe w wyniku których zlikwidowane zostały niektóre sekcje, a w 1955 zawieszono nawet sekcję bokserską oraz koszykówki i siatkówki kobiet.
W 1957 nastąpiła reorganizacja struktury koła, w wyniku którego powstał Kolejowy Klub Sportowy Pomorzanin. Klub w tamtym okresie posiadał 12 sekcji: hokeja na lodzie, hokeja na trawie, lekkiej atletyki, tenisa stołowego, pływackiej, szachowej, koszykówki męskiej, turystycznej, sportów wodnych, gimnastycznej i ciężkoatletycznej.
W 1971 liczbę sekcji zmniejszono do 6 (hokej na trawie, hokej na lodzie, podnoszenie ciężarów, piłka nożna, jazda figurowa na lodzie, zapasy). W 1972 klub zmienił nazwę na Międzyzakładowy Związkowy Klub Sportowy Pomorzanin.
W 1976 po 22 latach przerwy reaktywowano sekcję bokserską.
W 1978 roku prezesem klubu został dyrektor „Merinotexu” w wyniku czego powstał Międzynarodowy Włókienniczy Klub Sportowy Pomorzanin. Klub przez ponad rok należał do Federacji „Włókniarz”. Połączenie z „Merinotexem”, jak i przynależność do nowej Federacji skończyły się już w 1981, kiedy to Federacja „Włókniarz” została rozwiązana. „Merinotex” przestał opiekować się klubem w dniu 1 czerwca 1981 i od tego czasu klub nazywa się KS Pomorzanin.
W 2013 z Pomorzanina wydzielona została sekcja bokserska. Z uwagi na charakter działania sekcji, szczególnie doświadczonej w szkoleniu młodzieży, przybrała ona nazwę Międzyszkolnego Klubu Sportów Walki Pomorzanin Toruń i zachowała prawa do tradycji, herbu i barw.
Od tego czasu w klubie działają dwie sekcje: piłki nożnej i hokeja na trawie.
Zawodnicy Pomorzanina, którzy wystąpili na igrzyskach olimpijskich Londyn 1948 Melania Sinoracka (lekkoatletyka – rzut oszczepem) Helsinki 1952 Tadeusz Tulidziński (hokej na trawie) Innsbruck 1964 Józef Stefaniak (hokej na lodzie) Józef Wiśniewski (hokej na lodzie) Andrzej Żurawski (hokej na lodzie) Sapporo 1972 Ludwik Czachowski (hokej na lodzie) Sydney 2000 Tomasz Szmidt (hokej na trawie)
Sekcje Piłka nożna
Hokej na trawie
Hokej na lodzie
Lekka atletyka thumb|Barbara Książkiewicz zamyka kolumnę polskich lekkoatletek na Mistrzostwach Europy 1938 w Wiedniu
Mistrzostwa Europy Barbara Książkiewicz sztafeta 4x100 m.: 16px Srebrny medal: 1938
Mistrzostwa Polski thumb|Barbara Książkiewicz w 1937 Barbara Książkiewicz bieg na 60 m.: 16px Złoty medal: 1937, 1939 16px Srebrny medal: 1938 bieg na 100 m.: 16px Złoty medal: 1937 16px Brązowy medal: 1938, 1939 sztafeta 4x100 m. 16px Złoty medal: 1939 16px Srebrny medal: 1938 16px Brązowy medal: 1937 sztafeta 4x200 m. 16px Złoty medal: 1939 skok w dal: 16px Srebrny medal: 1937
Leokadia Wiśniewska skok wzwyż: 16px Złoty medal: 1938, 1939, 1946 bieg na 80 m. przez płotki: 16px Złoty medal: 1939 sztafeta 4x100 m.: 16px Złoty medal: 1939 16px Brązowy medal: 1937 sztafeta 4x200 m.: 16px Złoty medal: 1939
Janina Słowińska bieg na 80 m. przez płotki: 16px Złoty medal: 1949, 1951, 1958 skok wzwyż: 16px Złoty medal: 1953 50 m. przez płotki (hala): 16px Złoty medal: 1950 60 m. przez płotki (hala): 16px Złoty medal: 1949 80 m. przez płotki (hala): 16px Złoty medal: 1955
Stanisława Konklewska sztafeta 4x100 m.: 16px Złoty medal: 1939 sztafeta 4x200 m.: 16px Złoty medal: 1939 bieg na 100 m.: 16px Srebrny medal: 1939 bieg na 200 m.: 16px Srebrny medal: 1939
Helena Gędziorowska bieg na 60 m.: 16px Złoty medal: 1927 bieg na 100 m.: 16px Złoty medal: 1927
thumb|Melania Sinoracka w 1948 Melania Sinoracka rzut oszczepem: 16px Złoty medal: 1947, 1948 pchnięcie kulą (hala): 16px Złoty medal: 1948
Maria Stawska sztafeta 4x100 m.: 16px Złoty medal: 1939 16px Brązowy medal: 1937 sztafeta 4x200 m.: 16px Złoty medal: 1939
Marianna Skrzypnik pchnięcie kulą: 16px Srebrny medal: 1938 pchnięcie kulą (hala): 16px Brązowy medal: 1938
Janina Gościniak bieg na 80 m przez płotki: 16px Srebrny medal: 1950
Małgorzata Krüger rzut dyskiem: 16px Brązowy medal: 1939
Elżbieta Lewandowska sztafeta 4x100 m.: 16px Brązowy medal: 1937
Irena Felchnerowska skok wzwyż: 16px Brązowy medal: 1947
Janina Szczerbowska rzut dyskiem: 16px Brązowy medal: 1952
thumb|Grzegorz Dunecki w 1938 Grzegorz Dunecki bieg na 100 m.: 16px Srebrny medal: 1937 16px Srebrny medal: 1939 bieg na 200 m.: 16px Złoty medal: 1939 16px Srebrny medal: 1937 16px Srebrny medal: 1938 sztafeta 4x100 m.: 16px Brązowy medal: 1939 bieg na 110 m przez płotki: 16px Srebrny medal: 1948 16px Brązowy medal: 1947 pięciobój: 16px Brązowy medal: 1947
Wojciech Lach bieg na 400 m.: 16px Złoty medal: 1989, 1991 sztafeta 4x400 m.: 16px Brązowy medal: 1992
Jacek Butkiewicz trójskok: 16px Złoty medal: 1993 16px Srebrny medal: 1995
Stefan Sobecki rzut młotem: 16px Srebrny medal: 1946 16px Brązowy medal: 1948
Mieczysław Lewicki bieg na 5000 m.: 16px Srebrny medal: 1951 16px Brązowy medal: 1952 bieg na 1500 m.: 16px Brązowy medal: 1952 bieg przełajowy 6 km: 16px Brązowy medal: 1955, 1956
Kazimierz Jaruszewski sztafeta 4x100 m.: 16px Brązowy medal: 1939
Bronisław Płaczek sztafeta 4x100 m.: 16px Brązowy medal: 1939
? Rietzke sztafeta 4x100 m.: 16px Brązowy medal: 1939
Wilhelm Kornalewski rzut oszczepem: 16px Brązowy medal: 1946
Arkadiusz Baranowski sztafeta 4x400 m.: 16px Brązowy medal: 1992
Wojciech Sierocki sztafeta 4x400 m.: 16px Brązowy medal: 1992
Roman Turalski sztafeta 4x400 m.: 16px Brązowy medal: 1992
Rekordy Polski Sztafeta sprinterek (Barbara Książkiewicz, Leokadia Wiśniewska, Maria Stawska, Stanisława Konklewska) dwukrotnie biła klubowy rekord Polski 4x100 m. Pierwszy raz 15 lipca 1939 wynikiem 52,6 sek., a drugi raz dzień później wynikiem 52,2 sek. Ten drugi wynik powtórzyły dwa tygodnie później na innych zawodach.
Ta sama sztafeta dwukrotnie bila też klubowy rekord Polski 4x200 m. Najpierw 30 lipca 1939 (1:51,8 sek.), następnie 20 sierpnia 1939 (1:51,1 sek).
Leokadia Wiśniewska wyrównała 25 września 1938, istniejący od 1928 roku, rekord Polski w skoku wzwyż – 1,505 m.
Inne W sezonie 1928 sztafeta sprinterek 4x200 (Maria Stawska, Suplicka, Felicja Dziabaszewska, Elżbieta Lewandowska) miała szósty wynik w kraju.
W sezonie 1936 Maria Stawska legitymowała się dziewiątymi wynikami w Polsce w biegu na 200 m. oraz w biegu na 80 m. przez płotki. Elżbieta Lewandowska miała piąty wynik w trójboju a Dziabaszewska wynik szósty.
W sezonie 1937 Barbara Książkiewicz ustępowała tylko Stanisławie Walasiewicz w biegach na 50 m., 60 m. i 100 m. Miała też piąte wyniki w skoku w dal i skoku w dal z miejsca. Jej klubowa koleżanka Kraus miała z kolei piąty rezultat w Polsce w biegu na 60 m. Sztafeta sprinterek 4x75 m. (Barbara Książkiewicz, Maria Stawska, Leokadia Wiśniewska, Elżbieta Lewandowska) była w Polsce bezkonkurencyjna, a w biegu 4x100 m. miała piąty wynik. Drugi rezultat w kraju miała sztafeta 4x200 m. Małgorzata Krüger była dziewiąta w rzucie dyskiem.
W sezonie 1938 Barbara Książkiewicz nadal była tylko za Stanisławą Walasiewicz w biegu na 60 m., ale w biegu na 100 m. była trzecia, a na 200 m. czwarta. Elżbieta Lewandowska była szósta na 60 m. a Stanisława Konklewska ósma na 200 m. Małgorzata Krüger w pchnięciu kulą była czwarta, a w rzucie dyskiem ósma. W tej drugiej konkurencji Marianna Skrzypnik miała szósty wynik w Polsce.
Kajakarstwo thumb|VII Mistrzostwa Polski w kajakarstwie w Pucku (lipiec 1939): najlepsza na zawodach sekcja kajakarska KPW Pomorzanin Toruń z prezesem klubu Janem Brzezińskim (oznaczony znakiem „x”). thumb|Wacław Wejszewski na Mistrzostwach Polski w 1938 Sekcja kajakowa powstała w 1935 roku.
Wacław Wejszewski K-4 1 km.: 16px Złoty medal: 1938 K-2 10 km.: 16px Złoty medal: 1938 K-1 1 km.: 16px Srebrny medal: 1937 16px Brązowy medal: 1936 K-1 10 km.: 16px Srebrny medal: 1936, 1937
Edmund Lesiński K-4 1 km.: 16px Złoty medal: 1938 K-2 10 km.: 16px Złoty medal: 1938
Zofia Mrozówna K-2 600 m.: 16px Złoty medal: 1938 dwójka mieszana: 16px Srebrny medal: 1937
Irena Prasówna K-2 600 m.: 16px Złoty medal: 1938 K-1 600 m.: 16px Srebrny medal: 1938 16px Brązowy medal: 1937
? Topoliński dwójka mieszana: 16px Srebrny medal: 1937
? Płoszyński K-4 1 km.: 16px Złoty medal: 1938
? Hiuz K-4 1 km.: 16px Złoty medal: 1938
Wacław Wejszewski i Edmund Lesiński reprezentowali Polskę na Mistrzostwach Świata w kajakarstwie w Vaxholm (Szwecja) gdzie w konkurencji K-2 na dystansie 10 km. zajęli 9. miejsce.
Sekcja kajakowa wznowiła działalność w 1946, a w 1955, po zatonięciu przystani, została rozwiązana.
Koszykówka mężczyzn Klub rozpoczął występy od II ligi koszykówki i już w sezonie 1947/1948 grał bez powodzenia w turnieju barażowym o awans do I ligi. Awans udało się wywalczyć w roku następnym i przez 1 sezon klub grał w I lidze koszykówki:
1949/1950 – miejsce 10/12 (spadek) (jako Kolejarz Toruń)
W następnym sezonie próbował wrócić do najwyższej ligi, ale w turnieju barażowym okazał się gorszy tylko bilansem małych punktów zarówno od Kolejarza Warszawa (który wywalczył awans), jak i od Kolejarza Ostrów. Kolejny raz zagrał w barażach w trzech kolejnych sezonach (1952/1953, 1953/1954 i 1954/1955) – bez powodzenia. W roku 1955 wskutek problemów finansowych klubu sekcja koszykówki została zawieszona.
Siatkówka kobiet Drużyna wystąpiła w Mistrzostwach Polski 1939 zajmując 5. miejsce w gronie 8 zespołów. Po wojnie dwukrotnie zdobywała brązowy medal: Mistrzostwa Polski 1946 i Mistrzostwa Polski 1947.
Dwie zawodniczki KS Pomorzanin – Melania Sinoracka i Elżbieta Lewandowska grały w historycznym, pierwszym meczu reprezentacji Polski w piłkę siatkową – 14 lutego 1948 przeciwko Czechosłowacji.
Elżbieta Lewandowska i Irena Felchnerowska zdobyły z reprezentacją Polski brązowy medal Mistrzostw Europy w 1949.
Siatkówka mężczyzn Po raz pierwszy w Mistrzostwach Polski siatkarze zagrali w 1938 (miejsce 6 na 12 drużyn). W kolejnym roku – 1939 – zajęli miejsce 9 na 12 drużyn.
Po wojnie wystąpili w pierwszym turnieju – 1946 – zajmując przedostatnie 7 miejsce. To był ostatni występ klubu na najwyższym poziomie, Pomorzanin nigdy też nie zagrał w najwyższej lidze (utworzonej w 1954).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kluby koszykarskie w Toruniu