Małopolska Droga św. Jakuba – odtworzony w Polsce fragment Drogi św. Jakuba – europejskiej sieci średniowiecznych szlaków pielgrzymich prowadzących do grobu św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela w północno-zachodniej Hiszpanii. Odcinek Małopolskiej Drogi prowadzi z Sandomierza, przez Kraków do Oświęcimia i jest jedną z odnóg Via Regia. W przyszłości Małopolska Droga św. Jakuba ma zostać połączona z projektowanymi górnośląskimi szlakami prowadzącymi do Góry św. Anny i stamtąd do Niemiec, lub do Raciborza i Cieszyna a stamtąd na Morawy i Czechy. Sandomierz w przyszłości będzie też ostatnim etapem projektowanej trasy prowadzącej z Lublina i łączącej się z małopolskim szlakiemAktualny stan szlaków św. Jakuba w Polsce z zaznaczonymi istniejącymi i projektowanymi trasami znajduje się na stronie Mapa, stan na 1 marca 2012 r.. Długość trasy Sandomierz – Santiago de Compostela wynosi: 3242 km (przez Pragę) lub 3909 km (przez Wrocław).
Historia W średniowieczu szlaki prowadzące do Santiago de Compostela kreowały także szlaki handlowe, oprócz pielgrzymów korzystali z nich także kupcy. Na terenach Małopolski krzyżowały się szlaki łączące się z Europą Południową i Zachodnią. Trasa sandomiersko-krakowska prowadziła z Czerwienia, Kijowa i innych miast Rusi i Polesia (jedna z odnóg szlaku ruskiego). Z północy, z Estonii, Inflant, Wielkiego Księstwa Litewskiego, z Wilna i Grodna prowadziła przez ziemię sandomierską jedna z odnóg Via Regia (Szlak Jagielloński). Z Krakowa prowadził szlak na Śląsk oraz na Morawy i Czechy (do Pragi), a stamtąd dalej na zachód.
Współczesność
Od lat 70. XX wieku nastąpił ponowny rozkwit idei pielgrzymowania po Europie szlakami św. Jakuba. W latach 80. patronat nad nimi objęła Rada Europy (nadając mu tytuł w 1987 r. Europejskiego Szlaku Kulturowego), a w latach 90. Unia Europejska objęła wsparciem w ramach swojej polityki kulturalnej i programów pomocowych. W 1993 r. drogi św. Jakuba wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
thumb|left|upright=0.5|Krzyż Zakonu św. Jakuba – po muszli jest on najbardziej charakterystycznym znakiem pielgrzyma (w miarę możliwości krzyż taki powinien znajdować się na muszli)
thumb|upright=0.5|Symbol europejskich szlaków jakubowych thumb|upright=0.5|Alternatywny symbol podkreślający wspólną europejską tożsamość i dziedzictwo
Do Santiago de Compostela dwukrotnie pielgrzymował Jan Paweł II. W 1982 r. wygłosił tam swój Akt Europejski, a w 1989 r. zorganizował Światowe Dni Młodzieży.
Popularność pielgrzymowania w latach 90. dotarła do Polski, a zainteresowanie nim jeszcze wzrosło wraz z przystąpieniem Polski do UE i zniesieniem kontroli granicznej w ramach strefy Schengen.
Projekt wytyczenia Małopolskiej Drogi pojawił się w 2007 r. podczas spotkania grupy osób z Krakowa, Sandomierza i Tarnobrzega. Do zawiązanej grupy dołączyli przedstawiciele miejscowości i parafii leżących na szlaku, mediewiści, władze wojewódzkie, Bractwo św. Jakuba Starszego Apostoła w Więcławicach Starych, Stowarzyszenie „Przyjaciele Dróg św. Jakuba w Polsce”, Polskie Towarzystwo Tatrzańskie w Tarnobrzegu oraz sandomierscy i tarnobrzescy dominikanieDominikanie « Małopolska Droga św. Jakuba.Dominikanie – Otwarcie Małopolskiej Drogi Św. Jakuba..
Pierwszy odcinek z Pałecznicy do Krakowa otwarty został 25 października 2008 r. Całość trasy otwarto w dniu 25 lipca 2009 r., czyli w święto św. Jakuba Apostoła.
Współczesny odcinek z Sandomierza do Krakowa liczy w linii prostej 165 km. Długość od kościoła św. Jakuba z Sandomierza do Rynku Starego Miasta w Krakowie wynosi ok. 200 km. Ostatnim punktem jest opactwo benedyktyńskie w Tyńcu. Na jego trasie znajduje się siedem kościołów św. Jakuba, jeden leży w bezpośredniej okolicy. Trasa wyznaczona została tak, by przebiegała przez wszystkie historyczne miejsca związane z dawnym pielgrzymowaniem, ale także włączone zostały w niego nowe ośrodki kultu i pracy duszpasterskiej. Małopolska Droga jest bardzo dobrze oznaczona jakubowymi muszlami oraz charakterystycznymi żółtymi strzałkami. Strzałki ustawione są zawsze w jednym kierunku, na zachód – do katedry w Santiago. Znaki znajdują się w odległości co ok. 100 metrów. Ze względów proceduralnychBrak pozwoleń na malowanie strzałek na zabytkowych budynkach, konieczność uzyskania zgody od wielorakich urzędów i instytucji, wysokie koszty postawienia tablic wkomponowujących się w zabytkowe otoczenie itd. – podobnie jak inne wielkie miasta na szlakach jakubowychProblem braku dobrego oznakowania nie dotyczy tylko Madrytu czy Barcelony, ale tak typowo pielgrzymich miast jak Burgos, Leon i Ponferrada; dobre oznakowanie znika wraz z wejściem do miast, pojawia się wraz z opuszczeniem centrum. – najsłabiej oznakowane jest miasto Kraków.
Charakter pielgrzymowania Pielgrzymowanie w ramach Dróg św. Jakuba, w odmienności od znanych polskiej tradycji pielgrzymek do Częstochowy, nie ma charakteru zorganizowanego, cyklicznego i zbiorowego. W pielgrzymkę Jakubową można wybrać się indywidualnie (ewentualnie w małej grupie) i w dowolnej porze roku. Pielgrzym musi zaplanować i zorganizować całą wyprawę sam, biorąc pod uwagę możliwość noclegu, lub jego brak. Musi też liczyć się z tym, że będzie w większości przypadków zdany na siebie. Cały bagaż pielgrzyma musi być noszony na jego plecach, podczas gdy jasnogórskie pielgrzymki organizują transport plecaków, noclegi, wspólne modlitwy i długość tras. Baza noclegowa, wraz z rozwojem zainteresowania, jest systematycznie poszerzana. Parafie leżące na szlaku przygotowują wzorowane na hiszpańskich albergue, osoby indywidualne otwierają gospodarstwa agroturystyczne, gminy adaptują wolne pomieszczenia pod przyszłych pielgrzymów (np. remizy strażackie). Opłata waha się między opłatą dobrowolną (z hiszpańskiego donativo), a maksymalnie kilkudziesięcioma złotymi. Pielgrzym – zgodnie z tradycją – powinien posiadać znak, który wyróżniałby go (muszla pielgrzyma, krzyż jakubowy).
thumb|center|upright=3.0|Tablica informacyjna tuż przy kościele św. Jakuba thumb|center|upright=3.0|Tablica informacyjna przy kościele w Sance
Przebieg szlaku Mapa szlaku online: link
Miejscowości, w których znajduje się kościół św. Jakuba zostały wyróżnione poprzez pogrubienie. Miejscowości, będące na trasie alternatywnej zostały zaznaczone kursywą. Stan na lipiec 2010.
Lubelska Droga św. Jakuba Małopolska Droga rozpoczyna się w Lublinie (Abramowicach) z kościoła św. Jakuba. Jej trasa częściowo pokrywa się z północną odnogą Via Regii (Szlakiem Jagiellońskim z Krakowa przez Grodno do Wilna)Lublin na trakcie krakowsko-wileńskim | Lubelska Droga Św. Jakuba..
Tarnobrzeska Droga św. Jakuba thumb|Tarnobrzeg, dominikański kościół – obraz Matki Bożej Dzikowskiej
thumb|Koprzywnica – pocysterski kościół św. Floriana
Zamiast w Sandomierzu alternatywnie trasę można rozpocząć w Tarnobrzegu. Trasa łączy się z właściwą historyczną trasą Małopolskiej Drogi św. Jakuba w Rybnicy. Przebieg:
Tarnobrzeg Stare Miasto sanktuarium Matki Bożej Dzikowskiej (dominikanie) ul. Kościuszki ul. Stanisława Jachowicza Przywiśle ul. Sokola ul. Wiślana granica województw: podkarpackiego i świętokrzyskiego przeprawa promowa na Wiśle droga nr 758 Ciszyca Błonie Koprzywnica – miejscowość na Szlaku Cysterskim kościół Matki Boskiej Różańcowej pocysterski kościół św. Floriana ul. Floriańska Beszyce Skwirzowa Sulisławice sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Misericordia Domini (zmartwychwstańcy) kościół z XII wieku Bazów Rybnica
Długość trasy: 21 km.
Etap I thumb|Sandomierz – kościół św. Jakuba
thumb|Matka Boża Różańcowa z jakubowego sandomierskiego kościoła
thumb|Klimontów – kościół podominikański NMP i św. Jacka
15px Sandomierz – miejscowość na Szlaku Romańskim i Cysterskim, nocleg alternatywnie trasę można rozpocząć w katedrze sandomierskiej ul. Katedralna ul. Mariacka ul. Staromiejska kościół św. Jakuba, jednocześnie jest to Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej i Sanktuarium Błogosławionego Sadoka i Towarzyszy Męczenników (dominikanie), punkt wydawania credencial (dokumentu pełniącego rolę „legitymacji” pielgrzyma, możliwa także polska nazwa „kredencjał”) ul. Staromiejska w bezpośredniej okolicy Wąwóz św. Królowej Jadwigi kościół Nawrócenia św. Pawła Apostoła – relikwie św. Pawła Apostoła oraz św. Barbary ul. Rokitek figurka św. Tekli Kobierniki Miejskie Andruszkowice Górki Milczany Kolonia Milczany Kolonia Złota Wielogóra Malice Przemienienie Pańskie – zespół figur w Malicach Świątniki – nocleg kościół św. Jadwigi Śląskiej Śmiechowice Nasławice Krobielice Ossolin Podziemna kaplica zwana Betlejemską kaplica podziemna Grobu Chrystusa ruiny zamku w Ossolinie alternatywnie Przybysławice, gdzie pielgrzymi mogą przenocować Śniekozy Pęchowiec Pęchów Klimontów – nocleg podominikański kościół Najświętszej Maryi Panny i św. Jacka kolegiata św. Józefa Dom Zgromadzenia Sióstr Najświętszego Imienia Jezus (marylki)
Długość trasy: 28 km.
Etap II Szymanowice Górne Szymanowice Dolne Nawodzice kaplica Matki Bożej Królowej Polski Bukówka Rybnica – nocleg Rybnica-Trakt Karskiego Smerdyna kaplica bł. Urszuli Ledóchowskiej Czajków Północny kościół św. Barbary Czajków Południowy alternatywnie Łukawica Wiśniowa – nocleg kościół Przemienienia Pańskiego i Świętego Ducha Wiśniowa Poduchowna Sztombergi alternatywnie Józefów, gdzie pielgrzymi mogą przenocować Poddębowiec Leśniczówka Nowakówka Jasień Kotuszów – nocleg kościół św. Jakuba
Długość trasy: 37 km.
Etap III thumb|Szydłów – kościół Świętego Ducha
thumb|Szczaworyż – kościół św. Jakuba
granica diecezji: sandomierskiej (metropolia lubelska) i kieleckiej (metropolia krakowska) Szydłów – nocleg kościół św. Władysława kościół Wszystkich Świętych ruiny kościoła i szpitala Świętego Ducha Solec alternatywnie Grzymała, Żalówka, Chałupki Kargów kościół Matki Bożej Częstochowskiej alternatywnie Stopnica, gdzie pielgrzymi mogą przenocować kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła klasztor sercanów Zaborze Kołaczkowice Strzałków Nowa Wieś Błoniec Szczaworyż – nocleg kościół św. Jakuba
Długość trasy: 31 km.
Etap IV thumb|Chotel Czerwony – kościół św. Bartłomieja
thumb|Wiślica – bazylika kolegiacka
Kapturów Kamienica Skotniki Małe Skotniki Duże Baranów Dobrowoda – nocleg kościół św. Marii Magdaleny Budzyń alternatywnie Wyspa, gdzie pielgrzymi mogą przenocować Poddębie Chotel Czerwony kościół św. Bartłomieja Apostoła Gorysławice kościół św. Wawrzyńca Wiślica – miejscowość na Szlaku Romańskim, nocleg bazylika kolegiacka Narodzenia NMP – Sanktuarium Matki Bożej w Wiślicy kościół św. Mikołaja
Długość trasy: 17 km.
Etap V Zielonki Koniecmosty Jurków kościół św. Teresy z Ávila Pełczyska kościół św. Wojciecha Probołowice – nocleg kościół św. Jakuba- drewniany kościół z 1759 r.
Długość trasy: 10 km.
Etap VI thumb|Skalbmierz – charakterystyczne oznaczenie trasy, muszla jakubowa
thumb|upright=0.6|Herb Pałecznicy
Czarnocin kościół Wniebowzięcia NMP Sielec-Kolonia Skalbmierz – miejscowość na Szlaku Romańskim kościół św. Jana Chrzciciela Tempoczów granica województw: świętokrzyskiego i małopolskiego Niezwojowice Pałecznica – nocleg kościół św. Jakuba
Długość trasy: 25 km.
Etap VII thumb|Niegardów – kościół św. Jakuba
Lelowice Kaczowice Smoniowice Zielenice kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Sanktuarium Matki Bożej Zielenieckiej Wzgórze Opatrzności Bożej Łętkowice Kościół Świętej Trójcy Piotrowice Wielkie Niegardów – nocleg kościół św. Jakuba
Długość trasy: 19 km.
Etap VIII thumb|Więcławice – kościół św. Jakuba
Niegardów Kolonia Łososkowice Skrzeszowice Szczepanowice Polanowice Las Polanowiec kapliczka św. Huberta granica diecezji kieleckiej i archidiecezji krakowskiej Wola Więcławska Więcławice Dworskie Więcławice Stare – nocleg kościół św. Jakuba
Długość trasy: 20 km.
Etap IX thumb|Sanktuarium albertynek – Ecce Homo
thumb|Kościół jezuitów – bazylika Serca Jezusowego