thumb| mały|Egzekucje od 1608 do 2009 mały|Metody egzekucji Kara śmierci w Stanach Zjednoczonych obowiązywała od uzyskania przez ten kraj niepodległości w roku 1776 (i przedtem w Trzynastu koloniach) nieprzerwanie aż do roku 1972, kiedy to Sąd Najwyższy w sprawie Furman v. Georgia uznał, iż w większości stanów panuje nadzwyczaj arbitralny sposób jej orzekania, co powoduje naruszenie VIII i XIV poprawki do konstytucji (od 1967 roku w całym kraju obowiązywało nieformalne moratorium). Jedynym stanem, w którym przepisy dotyczące kary śmierci pozostały niezmienione, było Rhode Island, utrzymano także w mocy kilka statutów w innych stanach, pomimo to wyroki nie były wykonywane. Pomimo często pojawiających się takich twierdzeń, Sąd Najwyższy nigdy nie uznał, że kara śmierci jest sprzeczna z konstytucją (do tego zdania przychyliło się jedynie 2 spośród 9 sędziów Sądu Najwyższego).
Jednakże po tym jak poszczególne stany zaczęły zmieniać swoje przepisy i wprowadzać w życie zalecenia Sądu Najwyższego dotyczące procedury orzekania, 2 lipca 1976 roku Sąd Najwyższy uznał w połączonych sprawach Woodson v. North Carolina, Roberts v. Louisiana, Jurek v. Texas, Profitt v. Florida, i Gregg v. Georgia, explicite jej legalność, a także uznał za zgodne z konstytucją nowe sposoby jej orzekania, co otworzyło drogę do ponownego jej wykonywania (pierwszy wyrok w nowej sytuacji prawnej wykonano 17 stycznia roku następnego, kiedy to Gary Gilmore został rozstrzelany w stanie Utah). Obecnie USA jest jednym z krajów w którym wykonuje się najwięcej egzekucji; wyprzedzają je Chiny, Iran, Arabia Saudyjska i Wietnam. W 2020 roku pięć amerykańskich stanów (Teksas – 3, Alabama – 1, Georgia – 1, Missouri – 1, Tennessee – 1 i Rząd federalny – 10) przeprowadziło łącznie 17 egzekucji. W 2021 roku pięć amerykańskich stanów (Teksas – 3, Oklahoma – 2, Alabama – 1, Missouri – 1, Missisipi – 1 i Rząd federalny – 3) przeprowadziło łącznie 11 egzekucji. W 2022 roku sześć amerykańskich stanów (Teksas – 5, Oklahoma – 5, Arizona – 3, Alabama – 2, Missouri – 2 i Missisipi – 1) przeprowadziło łącznie 18 egzekucji. W 2023 roku pięć amerykańskich stanów (Teksas – 8, Floryda – 6, Missouri – 4, Oklahoma – 4 i Alabama – 2) przeprowadziło łącznie 24 egzekucje. W 2024 roku dziewięć amerykańskich stanów (Alabama – 6, Teksas – 5, Oklahoma – 4, Missouri – 4, Karolina Południowa – 2, Floryda – 1, Georgia – 1, Utah – 1 i Indiana – 1) przeprowadziło łącznie 25 egzekucji. W 2025 roku wykonano 47 egzekucji w 11 stanach.
Przed abolicją Przestępstwa zagrożone karą śmierci Pierwszy wyrok śmierci w koloniach brytyjskich w Ameryce Północnej wykonano 1 grudnia 1607 roku, kiedy to radny miejski w Jamestown (Wirginia), George Kendall został zastrzelony za szpiegostwo. Zdrada była karana śmiercią nawet jeśli popełniono ją w stanie, który jej nie przewidywał (w takim wypadku na podstawie prawa federalnego).
Przed zniesieniem kary śmierci nie tylko morderstwo czy zdrada karane były śmiercią. Oto przypadki wykonania kary śmierci za inne przestępstwa:
Czarownictwo – Afroamerykanin o imieniu Manuel (15 czerwca 1779 w dzisiejszym stanie Illinois). Sodomia – Joseph Ross (20 grudnia 1785 Pensylwania). Rewolta niewolników (wiele przypadków do lat 60. XIX wieku). Podpalenie – George Hughes, George Smith, Asbury Hughes (1 sierpnia 1884, Alabama). Partyzantka (przeciwko wojskom Unii) – Champ Ferguson (21 października 1865, Tennessee). Piractwo – Nathaniel Gordon (21 lutego 1862, Nowy Jork, federalna egzekucja). Dezercja – Eddie Slovik (31 stycznia 1945, siły zbrojne USA we Francji). Porwanie – Billy Monk (21 listopada 1960, Kalifornia). Rozbój – James Coburn (4 września 1964, Alabama).
Prócz tego w okresie przed abolicją stracono prawie 1000 osób (głównie Afroamerykanów) za gwałt; wszystkich w stanach Południa (nie licząc czasów wczesnokolonialnych, kiedy działo się tak także na północy).
Metody mały|Szubienica z Tombstone mały|Krzesło elektryczne z więzienia w Sing Sing (Nowy Jork)
Od rozpoczęcia osadnictwa europejskiego w Ameryce główną metodą egzekucji było powieszenie. Tak też było i w USA do czasu wynalezienia i użycia po raz pierwszy (6 sierpnia 1890, Nowy Jork, zob. też: William Kemmler) krzesła elektrycznego, które stało się z czasem dominującą przez większość XX wieku metodą pozbawiania życia w majestacie prawa.
Liczba wyroków wykonanych przed zniesieniem kary śmierci (metody):
Powieszenie – 9321 Krzesło elektryczne – 4281 (zastosowane po raz pierwszy w roku 1890) Komora gazowa – 582 (zastosowana po raz pierwszy we wczesnych latach 20. XX wieku) Rozstrzelanie – 142 Zastrzyk trucizny – 1 (zob.: Nathan) Inne (łamanie kołem, powieszenie z okowami, spalenie na stosie) – 120 (ostatni wyrok przez powieszenie z okowami wykonano 4 kwietnia 1913 roku w stanie Wirginia Zachodnia)
Abolicje przed wyrokiem w sprawie Furman v. Georgia Pierwszym stanem, który zniósł karę śmierci, było Michigan (lata 40. XIX wieku). Następnie, jeszcze w tym samym stuleciu, w jego ślady poszły m.in. Rhode Island, Maine czy Wisconsin (tylko jedna egzekucja w całej historii). W XX wieku dokonały tego m.in. Minnesota czy Dakota Północna. Nieformalne zniesienie KŚ obowiązywało np. w latach 1947 (ostatni wykonany wyrok) – 1972 w Massachusetts. Potem nastąpiła abolicja formalna. W latach 60. ówczesny gubernator stanu, demokrata Endicott Peabody, nawoływał do ułaskawienia wszystkich skazanych na śmierć w stanie (przy czym owe wyroki miały znaczenie raczej symboliczne).
W stanie Dakota Południowa karę śmierci zniesiono w roku 1915, ale przywrócono ją w roku 1939, zamieniając powieszenie na krzesło elektryczne. Tą właśnie metodą stracono 8 kwietnia George’a Sittsa. W lipcu 2007 roku wykonano kolejną po 60 latach przerwy egzekucję Elijaha Page’a skazanego za brutalne zabójstwo nastolatka. Wyrok wykonano przez zastrzyk trucizny.
W latach 1907–1917 były okresy, kiedy na krótko zniesiono KŚ w następujących stanach: Arizona, Kansas, Minnesota, Missouri, Dakota Północna, Oregon, Dakota Południowa oraz Tennessee, ale nie trwało to długo z wyjątkiem obu Dakot i Minnesoty.
W roku 1966 poparcie dla KŚ osiągnęło najniższy poziom w historii (42%). W latach 50. i 60. zniesiono NWK oficjalnie w następujących stanach: Alaska, Hawaje, Delaware (przywrócone w latach 90.), Oregon (następnie przywrócone), Iowa, Wirginia Zachodnia, Vermont, Nowy Jork oraz Nowy Meksyk. Dołączając do Michigan, Minnesoty, Dakoty Północnej i Wisconsin.
W roku 1963 odbyła się ostatnia federalna egzekucja aż do roku 2001, kiedy w Iowa powieszono Victora Feugera za (niepołączone z morderstwem) porwanie. Ostatnią zaś straconą osobą przed wyrokiem w sprawie Furman v. Georgia był Luis Jose Mongego, stracony w komorze gazowej w Kolorado w roku 1967. Od tego czasu istniało „milczące moratorium” na wykonywanie wyroków śmierci.
Czas abolicji W roku 1972 Sąd Najwyższy w sprawie Furman v. Georgia uznał większość stanowych praw (utrzymywanych i orzekanych, ale w zasadzie w owym czasie martwych) związanych z KŚ za niezgodne z konstytucją, co pociągnęło za sobą zmianę niemal wszystkich dotychczasowych wyroków na dożywotnie bądź długoletnie pozbawienie wolności. Sąd zwrócił uwagę na „arbitralność” wyroków, krytykując „pochopność” w ich wydawaniu. Jedynym stanem, w którym przepisy dotyczące wydawania wyroków śmierci nie zostały uznane za niezgodne z konstytucją, było Rhode Island.
W następstwie wyroku większość stanów zaczęła od nowa tworzyć swoje przepisy dotyczące orzekania kary głównej, kierując się wytycznymi Sądu.
W lipcu 1976 roku w połączonych sprawach Woodson v. North Carolina, Roberts v. Louisiana, Jurek v. Texas, Profitt v. Florida, i Gregg v. Georgia uznał co prawda (większością 5-4) za sprzeczne z konstytucją przepisy Karoliny Północnej i Luizjany jako niedające dostatecznych gwarancji procesowych, ale zatwierdził jednocześnie większością 7-2 (wprowadzone w następstwie wyroku w sprawie Furman) przepisy stanowe Florydy, Teksasu i Georgii jako zgodne z konstytucją. Decyzją tą dał więc zielone światło do ponownego wykonywania wyroków śmierci.
Po przywróceniu Ogólne tło mały|Pokój do wykonywania wyroków śmierci poprzez zastrzyk trucizny w więzieniu San Quentin w Kalifornii. W miejscu tym wykonano ostatni wyrok w 2006 roku na 76-letnim Clarensie Rayu Allenie. Skazany podczas egzekucji zwrócony jest w stronę świadków, którzy obserwują jej przebieg z pomieszczenia obok przez okna Pierwszym wykonanym wyrokiem w nowej sytuacji prawnej było rozstrzelanie Gary’ego Gilmore’a w Utah 17 stycznia 1977.
Obecnie 27 na 50 stanów stosuje karę śmierci, a oprócz tego przewiduje ją prawo federalne. Prezydent George H.W. Bush zadekretował, że wszystkie federalne egzekucje będą się odbywać przy pomocy zastrzyku trucizny, a George W. Bush, ostatecznie zezwolił na wznowienie ich wykonywania. Jak do tej pory wykonano ich 16. Trzy egzekucje federalne odbyły się pod rządami George’a W. Busha w 2001 i 2003 roku i trzynaście pod rządami Donalda Trumpa w 2020 i 2021 roku. Obaj prezydenci nie skorzystali z przysługującego im prawa łaski.
Stany, które nie stosują kary śmierci: Alaska, Hawaje, Illinois, Iowa, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nowy Meksyk, Dakota Północna, Rhode Island, Vermont, Wirginia Zachodnia, Wisconsin, Waszyngton. Prócz tego Dystrykt Kolumbii i Portoryko. W grudniu 2007 roku stanowy senat zniósł karę śmierci w New Jersey. W marcu 2009 roku zniesiono karę śmierci w Nowym Meksyku. Decyzja również czeka na podpis gubernatora. 27 maja 2015 roku parlament stanowy wbrew sprzeciwowi gubernatora zniósł karę śmierci w Nebrasce. Doprowadzono tam jednak do referendum, które odbyło się w listopadzie 2016 roku, w wyniku którego mieszkańcy Nebraski większością głosów zadecydowali o przywróceniu najwyższego wymiaru kary.
W stanach Nowy Jork, Kansas, New Hampshire nie wykonano do tej pory, mimo obowiązujących przepisów, ani jednego wyroku. Niedawno nawet w Nowym Jorku i Kansas kara śmierci została uznana przez stanowy sąd za niezgodną ze stanowym prawodawstwem.
Karę śmierci stosują też Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych, jednak od roku 1961 nie stracono ani jednego żołnierza.
W USA okoliczności wykonywania egzekucji są jawne, do publicznej wiadomości podaje się zarówno datę egzekucji jak i jej przebieg, w prasie pojawiają się szczegóły dotyczące ostatniego posiłku skazańca oraz jego ostatnie przemówienie - na ogół wygłoszone kilka minut przed śmiercią. Na egzekucje zaprasza się najbliższą rodzinę ofiar skazańca, zezwala się również na obecność przedstawiciela jego rodziny. Świadkowie obserwują cały przebieg egzekucji przez okna z pokoju ulokowanego bezpośrednio przy komorze śmierci.
Dużą wagę przykłada się do kwestii bezbolesnego wykonywania egzekucji, czego wyrazem było stopniowe odejście od stosowania krzesła elektrycznego na rzecz zastrzyku trucizny. Obecnie większość wyroków wykonuje się właśnie za pomocą zastrzyku, niektóre stany pozwalają skazańcom na wybór alternatywnej metody. Ostatnia jak do tej pory egzekucja za pomocą krzesła elektrycznego miała miejsce 20 lutego 2020 roku. 58-letni skazaniec – Nicholas Todd Sutton został stracony w ten sposób w stanie Tennessee za zabicie współwięźnia Carla Estepa w 1985 roku podczas odbywania kary dożywocia za potrójne morderstwo (w tym własnej babci).
Metody Pierwszy wyrok przez zastrzyk trucizny wykonano w grudniu 1982 w Teksasie, choć to Oklahoma jako pierwsza zastąpiła nim krzesło elektryczne (już w 1977). Od tamtej pory jest to dominująca metoda.
Dane liczbowe wykonanych wyroków (dane z 22 marca 2025): Zastrzyk trucizny – 1431 Krzesło elektryczne (głównie w kilku stanach południa) – 163 Komora gazowa – 11 Powieszenie – 3 (dwa w Waszyngtonie, jedno w Delaware) Rozstrzelanie – 4 (3 w Utah i 1 w Karolinie Południowej) Uduszenie azotem – 5 (4 w Alabamie i 1 w Luizjanie)