Z – algiersko-francuski thriller polityczny z 1969 roku w reżyserii Costy-Gavrasa. Scenariusz był oparty na powieści o tym samym tytule z 1966 roku autorstwa Wassilisa Wassilikosa. W 1970 film został nagrodzony Oscarem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego i za montaż.
Film nakręcony został głównie w Algierze.
Fabuła Akcja toczy się w nieokreślonym kraju śródziemnomorskim (wiele aluzji wskazuje na Grecję lat 60.). Policja bezpieczeństwa prawicowego reżimu wojskowego zwalcza lewicową opozycję. Lewicowy deputowany po wygłoszeniu przemówienia na rzecz rozbrojenia nuklearnego zostaje uderzony śmiertelnie pałką, ale tak, by wyglądało to na wypadek drogowy zawiniony przez pijanego kierowcę.
Szpitalna sekcja zwłok przeczy jednak takiej możliwości. Sędzia śledczy i towarzyszący mu fotoreporter znajdują dość dowodów, by postawić w stan oskarżenia zarówno dwóch bezpośrednich sprawców, jak też czterech wysoko postawionych oficerów żandarmerii wojskowej.
Sprawa zostaje jednak wyciszona: prokurator zostaje wymieniony, kluczowi świadkowie giną w podejrzanych okolicznościach, zabójcy, choć skazani za morderstwo, dostają dość krótkie wyroki, oficerowie otrzymują tylko naganę, bliscy współpracownicy deputowanego giną albo zostają deportowani, fotoreporter zostaje skazany na karę więzienia za ujawnienie zastrzeżonych dokumentów.
W napisach końcowych wymienione zostają rzeczy zakazane przez juntę: ruchy na rzecz pokoju i rozbrojenia nuklearnego, strajki, związki zawodowe, długie włosy u mężczyzn, Beatlesi, inna muzyka nowoczesna i popularna, Sofokles, Lew Tołstoj, Ajschylos, pisanie, że Sokrates był homoseksualistą, Eugène Ionesco, Jean-Paul Sartre, Anton Czechow, Harold Pinter, Edward Albee, Mark Twain, Samuel Beckett, izba adwokacka, socjologia, zagraniczne encyklopedie, wolna prasa i nowatorskie nauczanie matematyki. Zakazana jest też litera Z, oznaczająca dla opozycji symbolicznie "Ζει" = "on (Lambrakis, a szerzej duch oporu) żyje". Pierwowzorem ofiary zamachu był bowiem Grigoris Lambrakis, zabity w 1963 roku.
Obsada Yves Montand - deputowany Irene Papas - Helene, żona Deputowanego Jean-Louis Trintignant - sędzia śledczy Jacques Perrin - fotoreporter Charles Denner - Manuel François Périer - prokurator i inni
Linki zewnętrzne
Kategoria:Adaptacje filmowe powstałe w koprodukcji Kategoria:Algierskie dramaty filmowe Kategoria:Algierskie filmy z 1969 roku Kategoria:Algierskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Filmy kręcone w Algierze Kategoria:Filmy kręcone w Paryżu Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy film międzynarodowy Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy montaż Kategoria:Filmy nagrodzone Złotym Globem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Filmy o zamachu stanu Kategoria:Filmy w reżyserii Costy-Gavrasa Kategoria:Francuskie dreszczowce Kategoria:Francuskie filmy polityczne Kategoria:Francuskie filmy z 1969 roku Kategoria:Motyw antyfaszyzmu w filmie Kategoria:Algierskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Francuskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej