thumb|240px|Denar „zwycięstwa” Makrynusa (z 218 r. n.e.), na rewersie władca przedstawiony jako triumfator Bitwa pod Nisibis – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 217 n.e., podczas wojen partyjsko-rzymskich.
W roku 217 n.e., po śmierci Karakalli, prefekt pretorianów Makrynus ogłoszony został przez swych żołnierzy kolejnym cesarzem rzymskim. Sytuacja miała miejsce podczas kampanii partyjskiej Karakalli w latach 216–217. Niedoświadczony militarnie nowy władca nie był zbytnio uwielbiany w szeregach armii rzymskiej, nie miał też żadnego interesu w kontynuowaniu kampanii partyjskiej. Z tych względów cesarz zaproponował Partom pokój, zrzucając winę za działania wojenne na swojego poprzednika. Król Partów Artabanus IV propozycję uznał za słabość przeciwnika i postawił twarde warunki pokoju. Makrynus kontynuował więc wojnę, a obie armie spotkały się pod Nisibis.
Trzydniowa bitwa Rzymianie ustawili swoją piechotę w środku szyku, jazdę natomiast na skrzydłach. Obok kohort ciężkozbrojnych stanęła lekka jazda rzymska. Równo z nastaniem świtu Partowie przypuścili atak wystrzeliwując chmary strzał na centrum rzymskie, a oddziały wojowników dosiadające dromaderów starały się zepchnąć piechotę. W pewnym momencie część piechoty rzymskiej zaczęła ustępować, jednakże w chwili zbliżenia się Partów legioniści zawrócili, odpierając przeciwnika przy krwawych stratach. Kolejne ataki Partów zakończyły się podobnym wynikiem. Walki trwały do wieczora, po czym obie strony wycofały się do swoich obozów. Drugi dzień bitwy przebiegał podobnie jak pierwszy, nie przynosząc zwycięstwa żadnej ze stron. Dopiero trzeciego dnia przeważający liczebnie Partowie, wykorzystując większą mobilność swoich wojsk, podjęli próbę obejścia rzymskich szeregów. W odpowiedzi Rzymianie rozciągnęli swoje linie, unikając tym samym okrążenia. Grecki historyk Herodian tak opisywał przebieg starcia rzymskiej piechoty z jazdą na dromaderachHerodian: Historia cesarstwa rzymskiego, IV 15,2-5.: Wykorzystując tę chwilową przewagę Makrynus wysłał do partyjskiego władcy swojego posłańca, przez którego poinformował Artabanusa o śmierci Karakalli i zaoferował pokój. Partowie, którzy również ponieśli w bitwie ciężkie straty, przyjęli propozycję cesarzaPor. Kasjusz Dion: Historia rzymska, LXXIX 27.. Rozmowy zakończyły się wiosną 218 roku podpisaniem porozumienia pokojowego. Ceną pokoju zapłaconą Partom było 200 milionów sesterców, zdobyte terytoria pozostały jednak pod władzą RzymianHerodian: Historia cesarstwa rzymskiego, IV 15,7-8.. Chociaż wojna zakończyła się ich porażką, Makrynus propagandowo wykorzystał to jako sukces dla umocnienia władzy, wybijając nawet monety upamiętniające „wielkie zwycięstwo” nad PartamiDenar VICTORIA PARTHICA (RIC 96) oraz denar i sesterc VICT PART PM TRP II COS II PP/SC (RIC 49; Cohen 139) (Björn R. Kankelfitz: Römische Münzen von Pompeius bis Romulus. Augsburg: Battenberg, 1996, s. 232-234)..
Przypisy
Bibliografia
Kasjusz Dion: Historia rzymska: księgi seweriańskie (LXXIII-LXXX). Tłum. Kamil Biały. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2017
Kategoria:Bitwy Partów Kategoria:Bitwy wojen partyjsko-rzymskich Kategoria:Jazda wielbłądzia Kategoria:Bitwy w III wieku