Pesa Swing – jednoprzestrzenny, jedno- lub dwukierunkowy, niskopodłogowy, wieloczłonowy tramwaj przegubowy produkowany od 2010 przez zakłady Pesa w Bydgoszczy. Wyprodukowanych łącznie zostało ponad 400 tramwajów. Tramwaje z tej rodziny są eksploatowane w Bułgarii (Sofia), Polsce (Bydgoszcz, Gdańsk, Łódź, Szczecin, Toruń i Warszawa), Rumunii (Jassy i Kluż-Napoka), Rosji (Królewiec) i na Węgrzech (Segedyn).
Historia Geneza Rodzina Swing powstała na bazie doświadczeń przy konstrukcji i eksploatacji tramwajów rodziny Tramicus, budowanych w latach 2006–2008. Projekt pierwszego tramwaju nowej rodziny (120Na) powstał na potrzeby zamówienia dla Warszawy. Warszawskiego Swinga od poprzednika, 120N Tramicus eksploatowanego w stolicy od 2007, różnią m.in. mniejsza długość, nowa konstrukcja wózków, usprawnienie systemu sterowania, rozbudowany system informacji pasażerskiej, a także zmodyfikowany wygląd zewnętrzny i nowe rozplanowanie wnętrza. Autorem sylwetki pojazdów jest projektant Bartosz Piotrowski.
Zamówienia 29 maja 2009 – podpisanie umowy na dostawę 186 tramwajów typu 120Na dla Warszawy, 9 września 2009 – podpisanie umowy na dostawę 35 tramwajów typu 120NaG dla Gdańska, 22 października 2009 – podpisanie umowy na dostawę 9 tramwajów typu 120Nb dla Segedynu (Węgry), 22 lipca 2010 – podpisanie umowy na dostawę 6 tramwajów typu 120NaS dla Szczecina, 22 marca 2011 – podpisanie czteroletniej ramowej umowy na dostawę 15 tramwajów dla Bydgoszczy: 7 sierpnia 2014 – podpisanie umowy wykonawczej na dostawę 12 tramwajów typu 122NaB, 27 marca 2012 – podpisanie umowy ramowej na dostawę do 12 tramwajów typu 120NaR dla Kluż-Napoka (Rumunia), 2012 – podpisanie umowy na dostawę co najmniej 1 tramwaju typu 121NaK dla Królewca (Rosja), 25 października 2012 – podpisanie umowy na dostawę 22 tramwajów typu 120NaS2 dla Szczecina, 21 czerwca 2013 – podpisanie umowy na dostawę 20 tramwajów typu 122NaSF dla Sofii (Bułgaria), 18 grudnia 2013 – podpisanie umowy na dostawę 12 tramwajów (6 typu 121NbT i 6 typu 122NbT) dla Torunia, 30 grudnia 2014 – podpisanie umowy na dostawę 22 tramwajów typu 122NaL dla Łodzi, 8 kwietnia 2015 – podpisanie umowy na dostawę 5 tramwajów typu 122NbTDuo dla Torunia, 27 stycznia 2016 – podpisanie umowy na dostawę 5 tramwajów typu 122NaSF dla Sofii (Bułgaria), 23 marca 2017 – podpisanie umowy na dostawę 18 tramwajów dla Bydgoszczy, 3 kwietnia 2017 – podpisanie umowy na dostawę 12 tramwajów dla Łodzi, 5 grudnia 2017 – podpisanie umowy na dostawę 3 tramwajów dla Bydgoszczy, 29 stycznia 2019 – podpisanie umowy na dostawę 13 tramwajów typu 122NaSF2 dla Sofii, czerwiec 2020 – podpisanie umowy na dostawę 16 tramwajów 122NaJ dla Jassów (Rumunia), 21 lipca 2020 – podpisanie umowy na dostawę 5 tramwajów dla Torunia, 18 listopada 2021 – podpisanie umowy na dostawę 25 tramwajów dla Sofii, 26 lipca 2022 – podpisanie umowy na dostawę 10 tramwajów dla Bydgoszczy. styczeń 2023 – rozszerzenie umowy o dostawę kolejnych 11 tramwajów dla Bydgoszczy, 30 marca 2023 – rozszerzenie umowy o dostawę kolejnych 19 tramwajów dla Bydgoszczy, 8 sierpnia 2024 – podpisanie umowy ramowej na dostawę 20 tramwajów dla Torunia, 28 sierpnia 2024 – podpisanie umowy na dostawę 4 tramwajów dla Torunia.
Nazwy typów Tramwaje Swing oznaczane są jako kolejne odmiany produkcyjne typów 120N, 121N i 122N należących do rodziny Tramicus: 120Na, 120Nb, 121Na, 121Nb, 122Na i 122Nb, które czasem posiadają jeszcze 3. literę identyfikującą zamówienie – np. 121NbT czy 122NaL.
Prezentacje promocyjne mały|Swing podczas jazd promocyjnych w Bydgoszczy Jeden z tramwajów Swing dla Warszawy był prezentowany na targach InnoTrans 2010 w Berlinie. 7 października 2012 w Królewcu podczas wystawy taboru komunikacji miejskiej zaprezentowano skróconego do 3 członów warszawskiego Swinga.
12 lutego 2015 swing, który wcześniej odbywał jazdy promocyjne w Bydgoszczy, rozpoczął miesięczne testy w Grudziądzu na linii nr 3 dworzec kolejowy – Rządz.
Następca W czerwcu 2014 Pesa rozpoczęła dostawy do Warszawy nowego modelu tramwajów – Jazz. W odróżnieniu od Swinga ma on całkowicie płaską podłogę, co jest możliwe dzięki zastosowaniu bezosiowych wózków.
Konstrukcja Charakterystyka rodziny mały|Wnętrze gdańskiego swinga mały|Wnętrze szczecińskiego swinga mały|Dach warszawskiego swinga Swingi to tramwaje jednoprzestrzenne, całkowicie niskopodłogowe. Wyprodukowane wersje są normalnotorowe lub wąskotorowe, trój- lub pięcioczłonowe, jedno- lub dwukierunkowe. Producent przewiduje także możliwość budowy tramwajów siedmioczłonowych (dla ok. 281 pasażerów) oraz przystosowanych do rozstawu szyn 1524 mm.
Tramwaje rodziny Swing są przystosowane do podróżowania osób na wózkach inwalidzkich. Dostęp do tramwaju, także wózkiem dziecięcym, umożliwia wysuwana automatycznie bądź ręcznie rampa. Tramwaje dostosowane są do współpracy z systemem diagnostyki on-line.
Swingi są wyposażone w falownikowy układ napędowy z 4 asynchronicznymi silnikami o mocy 105 kW każdy, umożliwiający hamowanie elektrodynamiczne z rekuperacją energii. Falowniki (oparte na tranzystorach IGBT) i przetwornice instalowane są na dachu pojazdu. Na życzenie zamawiającego producent może zamontować zasobniki na odzyskiwaną energię elektryczną. Przy braku zasilania zewnętrznego tramwaj może przejechać kilkadziesiąt metrów przy wykorzystaniu energii zgromadzonej w bateriach. Tramwaje wyposażone są w 2 przetwornice statyczne o mocy 30 kW każda. Zawieszenie tramwaju ma dwa stopnie usprężynowania.
Konstrukcja Swingów wytrzymuje ściskanie siłą 400 kN i spełnia wymagania normy zderzeniowej EN-15227.
Wnętrze Wyposażenie wnętrza i układ siedzeń dostosowane są do wymagań zamawiającego. Fotele mogą być ułożone w 2 kolumnach tak jak w 120Na lub w 3 kolumnach tak jak w 120NaSWnętrze 120NaS.. Wnętrze może być wyposażone w klimatyzację (kabiny motorniczego lub przestrzeni pasażerskiej), monitoring, automaty biletowe, system informacji pasażerskiej z możliwością emisji reklam, sieć wi-fi czy system zliczania pasażerów.
Osłony wózków W porównaniu z rodziną Tramicus, Swingi mają większe osłony wózków (sięgają niżej), aby tłumić hałasy powstające w obrębie wózków. Osłony te wystają poza obrys pudła, co powodowało obrywanie się osłon przy przejazdach po zaśnieżonych torowiskach w Warszawie i Gdańsku. Przy produkcji warszawskich Swingów od 51. egzemplarza montowane były wzmocnione osłony wózków, a we wcześniejszych producent zobowiązał się wymienić osłony na nowe.
Wersje Typ Liczbaczłonów Długość Szerokośćpudła Rozstawszyn Miejscasiedzące Właściwości 120Na 5 30,12 m 2,35 m 1435 mm 40+4 120NaDuo 5 30,12 m 1435 mm 28+4 120NaG 5 30,12 m 2,35 m 1435 mm 40+4 120NaR 5 1435 mm 40 lub 44 120NaS 5 31,82 m 2,35 m 1435 mm 61 120NaS2 5 30,12 m 1435 mm 40+4 120Nb 5 30,12 m 2,35 m 1435 mm 42+4 121NaB 3 >19 m 2,35 m 1000 mm 25 121NaK 3 19,35 m 1000 mm 23+4 121NbT 3 19,37 m 2,35 m 1000 mm 25 122NaB 5 30,12 m 2,35 m 1000 mm 40 122NaJ 5 30,50 m 2,4 m 1000 mm 58 Bydgoszcz 2 5 30,12 m 2,35 m 1000 mm 53 122NaL (2015) 5 30,50 m 2,4 m 1000 mm 40 122NaL (2018) 5 30,50 m 2,4 m 1000 mm 44+6 122NaSF 5 30,12 m 2,3 m 1009 mm 41 122NaSF2 5 ~30 m 2,3 m 1009 mm 41 122NbT 5 30,12 m 2,35 m 1000 mm 40 122NbTDuo 5 ~30 m 2,35 m 1000 mm 28 mały|Kabina motorniczego mały|System informacji pasażerskiej mały|upright|Panel sterowania jazdą do tyłu Pierwsza wersja Swinga (120Na dla Warszawy) jest 5-członowa, jednokierunkowa i długości 30,12 m. Powstało kilka odmian różniących się w różnych aspektach od pierwowzoru. Największe różnice pojawiły się w wersjach: 120Nb mającej inny kształt pudła (brak wcięcia w dolnej części, tzw. skosów), 120NaS, która jest dłuższa od 120Na – jej długość (bez sprzęgów) wynosi 31,82 metra. Ma więcej miejsc siedzących – 61, 121NaK mającej jedynie 3 człony oraz dostosowanej do 1000 mm rozstawu szyn, 120NaDuo będącej tramwajem dwukierunkowym i dwustronnym, co pociągnęło za sobą zmniejszenie liczby miejsc siedzących do 28, 122NbT mającej zmniejszone skosy oraz nowy kształt czoła zbliżony do pierwotnego projektu Jazza dla Warszawy.
Podzespoły Rodzaj Producent Typ Zastosowanie120Na 120NaR 120NaG 120NaS 120Nb Falownik MedcomFT106-600 Silnik trakcyjny VEM Sachsenwerk DKCBZ 0211-04 DKCBZ 0211-04A Przekładnia osiowa VoithKSH-217 System hamulcowy Knorr-Bremse 1. hamulce aktywne2. hamulce pasywne3. piasecznice (1,2,3) (2,3) (2,3) Odbierak prądu StemmannFb 700 Rejestrator cyfrowyDokładnie: system rejestracji wszystkich parametrów pracy tramwaju i diagnostyki on-line. ATM AwionikaATM-RPS4W ? Mechanizmy drzwiowe Knorr-Bremse
Eksploatacja Państwo Miasto Typ Lata dostaw Liczba Źródło Sofia122NaSF2013–2014, 2016 25122NaSF22019–2020 13122NaSF2-32022–2023 29 Warszawa120Na2010–2013 180120NaDuo2012 6Gdańsk120NaG2010–2011 35 Szczecin120NaS2010–2011 6120NaS22013–2014 22 Bydgoszcz122NaB2015–2016 12122NaB-102018–? 15121NaB 2017–2018 6121NaB-102023–2025 6122NaB-202023–2025 34 z 35 Toruń121NbT2015 6122NbT2014–2015 6122NbTDuo2015 5 2021–2022 5Pierwszy z pięciu nowych tramwajów Swing dotarł z Bydgoszczy do Torunia.122NbT-30od 2025 1 z 4 Łódź122NaL2015–2016 22122NaL-102018 12 Kluż-Napoka120NaR2012 4Jassy122NaJ2021 16Królewiec121NaK2012 1Segedyn120Nb2011–2012 9 Łączna liczba: 476 z 480
Warszawa mały|120Na mały|120NaDuo Pierwsze zamówienie na tramwaje Pesa Swing zostało złożone przez Tramwaje Warszawskie 29 maja 2009 i przewidywało zakup 186 sztuk typu 120Na. Dostawy zaplanowano na okres 2010–2013. Zamówione tramwaje zostały podzielone między kilka projektów realizowanych w Warszawie, do których miasto ubiegało się o współfinansowanie ze środków Unii Europejskiej: Modernizacja trasy tramwajowej w ciągu ulic: pętla Piaski – Broniewskiego – Popiełuszki – al. Jana Pawła II – al. Niepodległości – Rakowiecka – pętla Kielecka (25 tramwajów), Rozbudowa trasy Bemowo – Kasprzaka – budowa linii na Powstańców Śląskich (10 tramwajów), Modernizacja trasy tramwajowej W-Z: odcinek Cmentarz Wolski – Dworzec Wileński (30 tramwajów), Modernizacja trasy tramwajowej Dw. Wileński – Stadion Narodowy – Rondo Waszyngtona (30 tramwajów), Dostosowanie taboru Tramwajów Warszawskich do potrzeb osób niepełnosprawnych (60 tramwajów), Trasa na Tarchomin (31 tramwajów).
Koszt zakupu 186 sztuk wynosił około 1,5 mld zł, co dawało koszt jednostkowy na poziomie około 8 064 516 zł.
Pierwszy tramwaj został zaprezentowany w drugim tygodniu maja 2010 w Bydgoszczy, 19 maja przywieziono go do Warszawy (do zajezdni Wola), a 12 czerwca w zajezdni Mokotów uroczyście przekazano go do ruchu. Setnego Swinga dostarczono 19 lutego 2012.
Na początku 2012 podpisano aneks do zamówienia mówiący, że 6 z 31 Swingów zamawianych do obsługi trasy na Tarchomin ma powstać w wersji dwukierunkowej. Zmianę wprowadzono, aby umożliwić uruchomienie początkowej części tej nowej trasy, wobec problemów formalnych przedłużających jej dokończenie. Pierwszy Swing Duo dotarł do Warszawy 7 sierpnia 2012. Wszystkie dwukierunkowe Swingi przypisano do zajezdni Żoliborz. Po dostarczeniu wszystkich 6 sztuk i uzyskaniu ich homologacji, 15 października wprowadzono do ruchu liniowego pierwszego Swinga Duo. Na początku przeznaczono je do obsługi linii przewidujących zawracanie na pętlach. 21 stycznia 2013 skierowano je na nową trasę (linia nr 2) przez Most Marii Skłodowskiej-Curie wymagającą taboru dwukierunkowego. Swingi jeżdżą do przystanku Stare Świdry, w okolicy którego zamontowano rozjazd nakładowy, umożliwiający zmianę toru i powrót do przystanku Metro Młociny.
Sukcesywne włączanie do ruchu nowych Swingów pozwoliło wycofać wagony Konstal 13N. Ich uroczyste pożegnanie odbyło się 5 stycznia 2013. Ostatecznie dostawy 186 sztuk swingów pozwoliły zastąpić także dużą część 105Na.
W kolejnym zamówieniu na tramwaje dwukierunkowe dla Warszawy Pesa zaproponowała tramwaje z nowej rodziny Jazz, umowę na dostawę 45 takich tramwajów podpisano 21 marca 2013.
21 listopada 2013 roku dostarczono ostatniego Swinga do Warszawy.