thumb|300px|Dyplom, który otrzymał Wilhelm Conrad Röntgen w 1901 mały|300x300px|Medal Nagrody Nobla przyznany w dziedzinie literatury Czesławowi Miłoszowi w 1980 r. Lista laureatów Nagrody Nobla obejmuje osoby i organizacje uhonorowane Nagrodą Nobla, uznawaną za najbardziej prestiżowe wyróżnienie za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowioną w testamencie fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu – Alfreda Nobla.

Nagroda ta przyznawana jest za osiągnięcia w czterech dziedzinach naukowych: fizyce, chemii, fizjologii lub medycynie i literaturze. Ponadto przyznawana jest również Pokojowa Nagroda Nobla za wysiłki na rzecz światowego pokoju.

Każdy z laureatów otrzymuje złoty medal oraz dyplom, ponadto między wyróżnionych w jednej dziedzinie w danym roku rozdzielana jest nagroda pieniężna. Nagrody w dziedzinie fizyki i chemii przyznaje Królewska Szwedzka Akademia Nauk, w dziedzinie fizjologii lub medycyny – Zgromadzenie Noblowskie przy Instytucie Karolinska, w dziedzinie literatury Akademia Szwedzka. Pokojowa Nagroda Nobla przyznawana jest (zgodnie z wolą fundatora) przez Norweski Komitet Noblowski złożony z pięciu członków powoływanych przez Storting.

Nagroda im. Alfreda Nobla jest wyróżnieniem przyznawanym w dziedzinie nauk ekonomicznych. Nagroda ta ufundowana została w 1968 przez Szwedzki Bank Narodowy z okazji jubileuszu 300-lecia jego istnienia. Nagrodę w tej dziedzinie przyznaje Królewska Szwedzka Akademia Nauk w oparciu o zasady ustanowione wolą fundatora. Pierwsza Nagroda została przyznana w 1969.

Statystyki (do 2025 r. włącznie) Przyznano 633 Nagrody Nobla (wliczając dziedzinę nauk ekonomicznych) dla 990 osób i 28 organizacji. Stanowi to łącznie 1026 nagrodzonych, jednak niektórzy z nich otrzymali nagrodę więcej niż 1 raz, więc laureatów jest nieco mniej – 1004. 5 osób zostało uhonorowanych dwukrotnie: Maria Skłodowska-Curie – z fizyki i z chemii (1903 i 1911) Linus Pauling – z chemii i pokojowa (1954 i 1962) John Bardeen – dwukrotnie z fizyki (1956 i 1972) Frederick Sanger – dwukrotnie z chemii (1958 i 1980) Barry Sharpless – dwukrotnie z chemii (2001 i 2022). Ponadto Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca został trzykrotnie wyróżniony Pokojową Nagrodą Nobla (1917, 1944, 1963), zaś wysoki komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw uchodźców otrzymał nagrodę w tej samej dziedzinie dwukrotnie (1954 i 1981).

Nagroda Nobla nie została przyznana łącznie 49 razy, przy czym nagroda w dziedzinie fizyki sześciokrotnie, w dziedzinie chemii ośmiokrotnie, fizjologii lub medycyny dziewięciokrotnie, literatury siedmiokrotnie, a pokojowa dziewiętnastokrotnie. Większość z tych przypadków miała miejsce w trakcie I i II wojny światowej. Ponadto statut Fundacji Nobla mówi, że jeśli w danym roku komitet nie uzna żadnego z kandydatów godnym wyróżnienia, nagroda nie zostaje w tym roku przyznana § 5..

W historii Nagród Nobla sześć razy zdarzyło się, że wyróżniony odmówił przyjęcia nagrody, przy czym czterokrotnie laureaci zostali do tego zmuszani przez władze (szczegóły w sekcji „Uwagi” pod tabelą).

W gronie 987 nagrodzonych osób znalazło się 68 kobiet. Pierwszą kobietą wyróżnioną Nagrodą Nobla była Maria Skłodowska-Curie – była to nagroda w dziedzinie fizyki w 1903 r. Jest ona też jedyną kobietą, która otrzymała Nagrodę Nobla dwukrotnie oraz jedną z dwóch osób, obok Linusa Paulinga, która została nagrodzona w dwóch różnych dziedzinach.

Do 2017 r. najwięcej laureatów urodziło się na terenie Stanów Zjednoczonych (265 osób).

Laureaci Poniższa tabela zawiera chronologiczne zestawienie laureatów Nagrody Nobla z podziałem na dziedzinę w jakiej zostali oni wyróżnieni. RokFizykaChemiaFizjologialub medycynaLiteraturaPokojowaEkonomia1901,–1902,,–1903,,–1904,Instytut Prawa Międzynarodowego–1905–1906,–1907,–1908,,–1909,,–1910Międzynarodowe Stałe Biuro Pokoju–1911,–1912,–1913–1914nie przyznanonie przyznano–1915,nie przyznanonie przyznano–1916nie przyznanonie przyznanonie przyznanonie przyznano–1917nie przyznanonie przyznano,Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża–1918nie przyznanonie przyznanonie przyznano–1919nie przyznano–1920–1921nie przyznano,–1922,–1923,nie przyznano–1924nie przyznanonie przyznano–1925,nie przyznano,–1926,–1927,,–1928nie przyznano–1929,,–1930–1931nie przyznano,,–1932,nie przyznano–1933,nie przyznano–1934nie przyznano,,–1935,nie przyznano–1936,,–1937,,–1938Międzynarodowe Nansenowskie Biuro do spraw Uchodźców–1939,nie przyznano–1940nie przyznanonie przyznanonie przyznanonie przyznanonie przyznano–1941nie przyznanonie przyznanonie przyznanonie przyznanonie przyznano–1942nie przyznanonie przyznanonie przyznanonie przyznanonie przyznano–1943,nie przyznanonie przyznano–1944,Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża–1945,,–1946,,,–1947,,Friends Service Council,American Friends Service Committee–1948nie przyznano–1949,–1950,,,–1951,,–1952,,–1953,–1954,,,Wysoki komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw uchodźców–1955,nie przyznano–1956,,,,,nie przyznano–1957,–1958,,,,–1959,,–1960,–1961,–1962,,,–1963,,,,,Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca–1964,,,–1965,,,,UNICEF (United Nations International Children’s Emergency Fund)–1966,,nie przyznano–1967,,,,nie przyznano–1968,,–1969,,,Międzynarodowa Organizacja Pracy,1970,,,19711972,,,,,nie przyznano,1973,,,,,,1974,,,,,,1975,,,,,,1976,,,1977,,,,Amnesty International,1978,,,,,1979,,,,,1980,,,,,1981,,,,,Wysoki komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw uchodźców1982,,,1983,1984,,,1985,,Lekarze przeciw Wojnie Nuklearnej1986,,,,,1987,,,1988,,,,,,United Nations Peace-Keeping Forces1989,,,,, jako Dalajlama XIV1990,,,,,1991,1992,1993,,,,,1994,,,,,,1995,,,,,,Konferencja Pugwash w sprawie Nauki i Problemów Światowych1996,,,,,,,1997,,,,Międzynarodowa Kampania na rzecz Zakazu Min Przeciwpiechotnych,,1998,,,,,,1999,Lekarze bez Granic2000,,,,,,,2001,,,,,,United Nations,,,2002,,,,,,,2003,,,,,2004,,,,,,2005,,,,,Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej,,2006,,,Grameen Bank2007,,,Intergovernmental Panel on Climate Change,,,2008,,,,,,2009,,,,,,,2010,,,,,2011,,,,,,,2012,,,Unia Europejska,2013,,,,,Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej,,2014,,,,,,,2015,,,,,Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego2016,,,,,2017,,,,,,Międzynarodowa Kampania na rzecz Zniesienia Broni Nuklearnej2018,,,,,,,2019,,,,,,,,2020,,,,,Światowy Program Żywnościowy,2021,,,,,,2022,,,,,Stowarzyszenie Memoriał,Centrum Wolności Obywatelskich,,2023,,,,,2024,,,,,,2025,,,,,,,,RokFizykaChemiaFizjologialub medycynaLiteraturaPokojowaEkonomia

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Sztokholmska Fundacja im. Alfreda Nobla – oficjalna strona Nagrody Nobla Norweski Komitet Noblowski – oficjalna strona Pokojowej Nagrody Nobla Królewska Szwedzka Akademia Nauk – oficjalna strona Instytut Karolinska – oficjalna strona Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny Akademia Szwedzka – oficjalna strona

Kategoria:Listy związane z nauką