Historia znaczków pocztowych na ziemiach polskich – jest ściśle związana z dziejami państwa i narodu polskiego.
Geneza Łączność pocztową na ziemiach polskich wprowadził już w 1003 król Bolesław Chrobry. Poczta w znaczeniu nowożytnym, będąca częścią europejskiej sieci pocztowej, powstała za czasów króla Zygmunta Augusta. Król Władysław IV Waza uczynił z poczty instytucję powszechną, dostępną dla ogółu społeczeństwa, a za czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego unowocześniona poczta zaczęła powszechnie stosować stemple nadawcze.
W wyniku rozbiorów administrację pocztową na ziemiach Polski przejęły państwa zaborcze; poczty tych państw wprowadziły na tych ziemiach znaczki pocztowe po wynalezieniu w XIX wieku tej formy uiszczania opłaty. Pierwszy polski znaczek pocztowy został wprowadzony w Królestwie Polskim w 1860 i był w obiegu do upadku powstania styczniowego.
W pierwszych miesiącach po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 do opłacania przesyłek stosowano znaczki pozostałe po państwach zaborczych, rzemieślniczo oznaczone polskimi napisami i symbolami. Już w styczniu 1919 na poszczególnych obszarach byłych zaborów regionalne dyrekcje pocztowe zaczęły wprowadzać do sprzedaży pierwsze urzędowe, prowizoryczne wydania polskich znaczków. Wykonane w niewielkich nakładach, z błędami, stały się szybko obiektem zainteresowania polskich i zagranicznych filatelistów, a także przedmiotem wielu fałszerstw. W niepodległej Polsce okresu międzywojennego wydano ponad 250 wzorów znaczków pocztowych, przedstawiających głównie polskie symbole narodowe i przywódców państwa oraz upamiętniające odzyskanie niepodległości.
Po wybuchu II wojny światowej na terenach utworzonego przez Niemców Generalnego Gubernatorstwa wydawane były specjalne znaczki, w przeważającej większości z wizerunkiem Adolfa Hitlera. Na znaczkach tych, w okresie okupacji organizacje państwa podziemnego, a w miarę wyzwalania ziem polskich również polscy pocztowcy nanosili polskie napisy i godło. Po II wojnie światowej pierwsze obiegowe wydanie znaczków pocztowych zostało wyprodukowane w Związku Radzieckim. W okresie stalinizmu znaczki pełniły funkcje propagandowe, gloryfikując nowe państwo, komunistycznych przywódców i osiągnięcia socjalizmu. Od powstania PRL znaczki pocztowe były towarem produkowanym masowo, co zaprzepaściło szansę na osiągnięcie przez nie wartości na krajowym i międzynarodowym rynku filatelistycznym.
Dopiero w III Rzeczypospolitej znaczek pocztowy zaczęto ponownie postrzegać również przez pryzmat filatelistyki. Mimo ciągłego wzrostu liczby wysyłanych w Polsce listów, w polityce emisyjnej znaczków pocztowych nastąpiło wyraźne rozróżnienie na znaczki obiegowe i znaczki okolicznościowe, godne zainteresowania filatelistycznego.
Polska do roku 1795 W Polsce od 1003 do 1620 roku poczta związana była z dworem królewskim. Do XVI wieku korespondencja polskich władców dostarczana była przez posłańców, korzystających z podwód. Oprócz posłańców królewskich, w Polsce istniały też inne poczty, utrzymywane przez klasztory, sądy, uniwersytety i miasta. Nadto korespondencja przesyłana była przy okazji podróży kupców lub szlachty. Bogaci kupcy utrzymywali własne instytucje posłańcze, kierowane przez faktorów. Z faktorii krakowskiej, stworzonej przez rodzinę kupiecką Fuggerów, listy do Wiednia i Rzymu wysyłali również polscy władcy i magnateria.
Pocztę w dzisiejszym znaczeniu tego słowa, jako instytucję publiczną, utworzył w Polsce 18 października 1558 król Zygmunt II August, ustanawiając pierwsze stałe połączenie pocztowe między Krakowem i Wenecją. Korespondencja przewożona była przez posłańców (kursorów) przy pomocy koni rozstawnych. W 1564 wydana została pierwsza polska ordynacja pocztowa – Uniwersał na podwody warszawskie – w której określono też pierwszą taryfę pocztową. Za panowania króla Stefana Batorego poczta królewska uruchomiła połączenie do Wilna oraz wprowadziła jednolitą opłatę za przesyłkę o wadze 1 łuta, wynoszącą 4 grosze.
W 1620 roku sejm uchwalił konstytucję, na mocy której zaczęto tworzyć poczty partykularne, które uzupełniały działalność poczty królewskiej. Pierwszy przywilej na utworzenie takiej poczty został nadany Robertowi Bandinelliemu. Mieszczanin ten przewoził pocztę do krajów europejskich, a także utrzymywał stałe połączenie ze Lwowa do Warszawy, Torunia i Gdańska. Opłata za przewożenie korespondencji była stała i wynosiła: 1⅓ grosza ze Lwowa do Zamościa, 2 grosze ze Lwowa do Lublina i 3 grosze ze Lwowa do Warszawy. W 1647 roku król Władysław IV Waza wydał ordynację pocztową, która zniosła podwody, wprowadzając w ich miejsce podatek pocztowy (tzw. kwadruplę). Poczta stała się powszechną instytucją państwową, utrzymywaną z dochodów płynących ze specjalnego podatku i przeznaczoną dla ogółu społeczeństwa. Pod koniec XVII w., za panowania króla Jana III Sobieskiego, poczta królewska utrzymywała stacje i trakty pocztowe z Warszawy do Poznania, Gdańska, Wilna i Drezna oraz z Krakowa do Lwowa.
W 1764 roku król Stanisław August Poniatowski wydał Uniwersał w sprawie poczty, na podstawie którego instytucja poczty w Polsce została istotnie unowocześniona. Zarządzanie pocztą objęła powołana do tego „Dyrekcja Generalna Poczt J.K. M. Koronnych i Litewskich”. Przewozem korespondencji zajmowali się posłańcy piesi i konni, zwani kursorami lub pocztylionami. Listy przewożone były pocztą zwykłą (tzw. ordynaryjną) oraz tzw. sztafetami, czyli posłańcami umyślnymi. Zgodnie z wydaną w tym czasie Zupełną taksą pocztową na listy, tak do cudzych krajów w Koronie, jak i W. Ks. Litewskiego wprowadzono zasadę równości opłat dla wszystkich korzystających z poczty. Zwolniona od opłat była jedynie korespondencja wojskowa i skarbowa, korespondencja Rady Nieustającej oraz niektórych zakonów.
Od wydania w 1764 Instrukcji dla Ichmościów panów pocztmagistrów zaczęto w Polsce stosować urzędowe pieczęcie pocztowe, odbijane w laku, oraz tuszowe stemple nadawcze. Pieczęci używano do uwierzytelniania dokumentów pocztowych oraz zabezpieczania listów uszkodzonych w trakcie przewozu. Stempli używano do oznaczenia miejsca nadania przesyłki. Z tego okresu znane są pieczęcie m.in. z Grodna, Kowna, Krakowa, Lublina, Lwowa i Warszawy oraz stemple m.in. z Białegostoku, Bielska Podlaskiego, Grodna, Kalisza, Krakowa, Krasnegostawu, Krzemieńca, Lublina, Lwowa, Mińska, Piotrkowa Trybunalskiego, Poznania, Radomia, Warszawy, Wilna i Zamościa. W 1775 wprowadzono dodatkowo stemple zwalniające przesyłki wojskowe z opłat pocztowych, oznaczone uniwersałami Wielkich Hetmanów Koronnego i Litewskiego. W 1794 wprowadzono również pieczęcie cenzury listowej.
Polska pod zaborami 1795–1914 Obce poczty na ziemiach polskich w latach 1795–1914 Po III rozbiorze ziemie polskie zostały objęte organizacją poczt państw zaborczych: pruskiej, rosyjskiej i austriackiej. Dążenie do zapewnienia ciągłości usług pocztowych sprawiło, że w pierwszym okresie zaborów nadal używano polskiego wyposażenia pocztowego. Dopiero po 1815 na obszarach poszczególnych zaborów stosowano już wyłącznie akcesoria obowiązujące w danym państwie. Po wprowadzeniu w połowie XIX w. pocztowych znaczków opłaty wchodziły one do obiegu również na byłym obszarze Polski i były kasowane stemplami lokalnymi. W latach 1868–1871 znaczki i całostki poczty pruskiej zostały zastąpione znaczkami Związku Północnoniemieckiego, a od roku 1872 II Rzeszy Niemieckiej. W rejonie Bogatyni w latach 1850–1867 używano też znaczków Królestwa Saksonii.
Księstwo Warszawskie 1807–1815 Po powstaniu Księstwa Warszawskiego w 1807 zorganizowanie poczty powierzono Ignacemu Zajączkowi, mianowanemu Administratorem Generalnym Poczty. Funkcjonowanie poczty zostało oparte na Regulaminie pocztowym dla Xięstwa Warszawskiego, wydanym przez księcia Fryderyka Augusta w 1808. Między Warszawą a Poznaniem uruchomiono stałą pocztę dyliżansową. Na terenie Księstwa działało ponad 250 placówek pocztowych (pocztamtów i ekspedycji), a na ponad 116 traktach kursowały poczty wozowe, kariolkowe i konne.
Regulamin pocztowy Księstwa Warszawskiego nie przewidywał stosowania nadawczych stempli pocztowych. Każda placówka pocztowa była jednak uprawniona do posiadania pieczęci urzędowej, służącej głównie do zabezpieczania worków pocztowych, dokumentów i przesyłek. Pieczęcie odciskane były przeważnie w laku i posiadały herb Księstwa, herb polski – stanisławski lub inne motywy. Znane są obecnie pieczęcie z urzędów m.in. w Częstochowie, Kaliszu, Koniecpolu, Piotrkowie Trybunalskim, Warszawie i Żarkach. Z okresu Księstwa znane są także stemple o charakterze opłaty, odciskane tuszem na przesyłkach w pogranicznych urzędach pocztowych. Stemple te wskazywały miejscowość urzędu oraz wysokość opłaty pocztowej: zagranicznej (P:Z:G:Sr – Porto, Zagraniczne, Groszy, Srebrem) oraz krajowej (P:K:Zł:Gr – Porto, Krajowe, Złotych, Groszy). W Księstwie Warszawskim opłaty pocztowe obowiązywały adresata. Od opłat zwolniona była korespondencja urzędowa i wojskowa. Opłaty pocztowe były uzależnione od odległości, na którą dostarczana była przesyłka.
Po upadku Księstwa Warszawskiego, funkcje pocztowe na jego ziemiach przejęła poczta pruska.
Królestwo Polskie 1815–1867 thumb|Pierwszy polski znaczek pocztowy thumb|Od lewej: kasownik numerowy; kasownik ekspedycji pocztowej na dworcu kolejowym w Warszawie; kasownik ambulansu pocztowego na linii Warszawa – Wiedeń 26 czerwca 1815 w Królestwie Polskim utworzono Dyrekcję Generalną Poczt z siedzibą w Warszawie. Wszystkie placówki pocztowe w kraju podzielono na pocztamty, urzędy pocztowe, ekspedycje i stacje przeprzęgowe (poczthalterie). Transport przesyłek odbywał się za pomocą poczt pieszych, konnych, wózkowych, sztafet i ekstrapoczt.
W placówkach pocztowych Królestwa używano pieczęci pocztowych, zarówno lakowych, jak i tuszowych. Rysunek pieczęci stosowanych w pocztamtach i urzędach pocztowych obejmował nazwę placówki, herb Królestwa oraz trąbkę pocztową. W ekspedycjach i poczthalteriach zamiast herbu na pieczęciach umieszczony był rysunek korony.
W 1817 „Instruktarzem dla Officyalistów Pocztowych w Królestwie Polskim” wprowadzono na tym terenie tuszowe stemple nadawcze: dwuwierszowe, odbijane w czerwonym tuszu, dla pocztamtów i jednowierszowe (bez daty), odbijane w czarnym tuszu, dla pozostałych placówek. Oprócz nich stosowane były również stemple koliste jednoobrączkowe i dwuobrączkowe z nazwą miejscowości i datą (lub miejscem na wpisanie daty), a także stemple owalne i wielokątne.
1 stycznia 1858 poczta rosyjska wprowadziła do obiegu pierwsze znaczki opłaty o wartości 10, 20 i 30 kopiejek, które były również używane na terenach Królestwa Polskiego. Do kasowania znaczków wprowadzono w marcu tego samego roku stemple numerowe, składające się z czterech kół koncentrycznych i numeru placówki pocztowej w środku.
Ponadto na terenie Królestwa Polskiego stosowano: stemple dworcowe i dyliżansowe – w urzędach pocztowych na dworcach w Warszawie oraz w wagonach pocztowych, godzinniki – wskazujące godzinę nadejścia listu, stemple z napisem RECOMMANDIRT – do oznaczania listów poleconych, stemple z napisem PORTO – do oznaczania konieczności uiszczenia opłaty przez adresata, stemple z napisem FRANCO, do oznaczania listów w pełni opłaconych przez nadawcę, stemple opłaty zagranicznej, do uiszczenia przez adresata, stemple korespondencji urzędowej (napisy: Interes Rządowy, Służba pocztowa etc.).
Do roku 1844 napisy na pieczęciach i stemplach umieszczane były w języku polskim, w latach 1844–1851 napisy były dwujęzyczne (polsko-rosyjskie), a po roku 1851 wyłącznie w języku rosyjskim. Obecnie znane są stemple i pieczęcie z większości placówek pocztowych Królestwa.