Białorzytka rdzawa (Oenanthe hispanica) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae). Zamieszkuje południowo-zachodnią i południowo-środkową Europę oraz północno-zachodnią Afrykę. Nie jest zagrożony.
Systematyka Białorzytka rdzawa bywała niekiedy uznawana za jeden gatunek z białorzytką pstrą (Oenanthe pleschanka). Obecnie Oenanthe hispanica uznawana jest za gatunek monotypowy. Do niedawna za podgatunek białorzytki rdzawej uznawana była także białorzytka maskowa (Oenanthe melanoleuca), która w sezonie lęgowym występuje w południowo-środkowej i południowo-wschodniej Europie przez Bliski Wschód do Iranu oraz w południowo-zachodnim Kazachstanie; na podstawie badań Schweizer et al. (2019) i Alaei Kakhki et al. (2023) została ona jednak uznana za odrębny gatunek. Na wykorzystywanej przez IUCN liście ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World zmiany tej jeszcze nie wdrożono i białorzytka maskowa nadal traktowana jest jako podgatunek białorzytki rdzawej.
Występowanie Białorzytka rdzawa w sezonie lęgowym zamieszkuje południowo-zachodnią i południowo-środkową Europę (od Półwyspu Iberyjskiego na wschód po Włochy i północną Chorwację) oraz północno-zachodnią Afrykę (na wschód po północno-zachodnią Libię). Zimuje na południe od Sahary – w zachodniej części Sahelu (na wschodzie po Niger i północną Nigerię).
Do Polski zalatuje wyjątkowo. Odnotowano 3 stwierdzenia – w 1986, 1998 i 2002 roku. W związku z wydzieleniem O. melanoleuca do osobnego gatunku, w 2021 roku Komisja Faunistyczna dokonała rewizji tych stwierdzeń, a wobec braku dokumentacji, a tym samym możliwości jednoznacznego oznaczenia gatunku, zdecydowała usunąć białorzytkę rdzawą z Listy awifauny krajowej. Jednak w październiku 2023 roku zaobserwowano młodocianego osobnika w Gdańsku Świbnie, co uznano za pierwsze potwierdzone stwierdzenie białorzytki rdzawej (sensu stricto) w Polsce i ponownie wciągnięto ten gatunek na Listę awifauny krajowej.
Biotop Biotop to śródziemnomorskie obszary z kamienistym podłożem.
thumb|left|Jaja białorzytki rdzawej
Charakterystyka Białorzytka rdzawa występuje w dwóch odmianach barwnych: jasnogardłej i czarnogardłej. Występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice nie mają rysunku na głowie. Odmiana jasnogardła biała, z czarnymi nogami, skrzydłami oraz maską na głowie. Odmiana czarnogardła również, ale czarna barwa na głowie pokrywa także gardło. Ma białe brzegi ogona. Młode są jak samice, ale mają z wierzchu beżowe plamki i brązowe łuskowanie na piersi.
Długość jej ciała to 13,5–15,5 cm, a rozpiętość skrzydeł wynosi 25–27 cm. Masa ciała 12–21 g.
Śpiewa nagle wybuchającymi, sucho szczebioczącymi zwrotkami. Bardzo szybko lata.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje białorzytkę rdzawą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern), stosuje jednak starsze ujęcie systematyczne z O. h. melanoleuca jako podgatunkiem.
Gatunek w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwa polska za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Muchołówkowate Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza