Metal Kluczbork – polski klub piłkarski z siedzibą w Kluczborku, założony 19 września 1961 roku. W sezonach 1973/74 i 1974/75 grał w II lidze. Latem 2001 roku sekcja piłkarska klubu wraz z większością zawodników została przekazana do Hetmana Byczyna, który w lidze okręgowej uplasował się na 3. miejscu, a sam klub został rozwiązany.
Sukcesy 9. miejsce w II lidze – 1973/74 wicemistrzostwo Polski juniorów U-19 – 1970, 1971
Sezony krok po kroku 1961/1962 - B klasa (awans do A klasy) 1962/1963 - A klasa 1963/1964 - A klasa 1964/1965 - A klasa (awans do klasy okręgowej) 1965/1966 - Klasa okręgowa - 3. miejsce (awans do III ligi) 1966/1967 – 3 liga, gr. I (śląska) – 12. miejsce 1967/1968 – 3 liga, gr. I (śląska) – 6. miejsce 1968/1969 – 3 liga, gr. I (śląska) – 4. miejsce 1969/1970 – 3 liga, gr. I (śląska) – 4. miejsce 1970/1971 – 3 liga, gr. I (śląska) – 7. miejsce 1971/1972 – 3 liga, gr. I (śląska) – 2. miejsce 1972/1973 – 3 liga, gr. I (śląska) – 1. miejsce (awans do II ligi) 1973/1974 – 2 liga – 9. miejsce 1974/1975 – 2 liga – 16. miejsce (spadek do III ligi) 1976/1977 – 3 liga, gr. VI – 6. miejsce 1977/1978 – 3 liga, gr. VI – 5. miejsce 1978/1979 – 3 liga, gr. VI – 8. miejsce 1979/1980 – 3 liga, gr. VI – 3. miejsce 1980/1981 – 3 liga, gr. III – 4. miejsce 1981/1982 – 3 liga, gr. III – 12. miejsce 1982/1983 – 3 liga, gr. V – 7. miejsce 1983/1984 – 3 liga, gr. V – 7. miejsce 1984/1985 – 3 liga, gr. dolnośląska – 4. miejsce 1985/1986 – 3 liga, gr. dolnośląska – 3. miejsce 1986/1987 – 3 liga, gr. dolnośląska – 4. miejsce 1987/1988 – 3 liga, gr. śląska – 11. miejsce 1988/1989 – 3 liga, gr. śląska – 8. miejsce 1989/1990 – 3 liga, gr. śląska – 14. miejsce 1990/1991 – 3 liga, gr. katowicka – 6. miejsce 1991/1992 – 3 liga, gr. katowicka – 12. miejsce 1992/1993 – 3 liga, gr. katowicka – 8. miejsce 1993/1994 – 3 liga, gr. katowicka – 9. miejsce 1994/1995 – 3 liga, gr. katowicka – 18. miejsce (spadek do IV ligi) 1995/1996 - 4 liga, gr. bialsko-częstochowsko-opolska - 7. miejsce 1996/1997 - 4 liga, gr. bialsko-częstochowsko-opolska - 12. miejsce 1997/1998 - 4 liga, gr. bialsko-częstochowsko-opolska - 18. miejsce (spadek do Klasy okręgowej) 1998/1999 - Klasa okręgowa 1999/2000 - Klasa okręgowa - 2. miejsce (awans do IV ligi) 2000/2001 - 4 liga, gr. opolska - 8. miejsce
Historia Piłkarska gleba Kluczbork od zarania sprzyjał sportowi w każdej postaci, a futbolowi przede wszystkim. Jeszcze przed I wojną światową kopano tu piłkę, jak choćby w założonym w 1910 roku klubie „FC National Kreuzburg”. Nie inaczej było w okresie międzywojennym, w którym aktywne były różnorakie kluczborskie organizacje sportowe, z piłkarskimi na czele. Te ostatnie prowadziły ożywioną działalność, rywalizując na boisku również z klubami polskimi zza ówczesnej północnej granicy. Tak było choćby z SpVgg Kluczbork (ówczesna nazwa: Kreuzburg), który korzystał z wybudowanego w 1928 roku stadionu im.Ludwiga Jahna (z niego korzystał później Metal Kluczbork, a obecnie MKS Kluczbork). Na tym właśnie stadionie w 1935 roku doszło do międzynarodowego meczu, w którym SpVgg Kluczbork (ówczesna nazwa: Kreuzburg), podejmował Polonię Kępno. I choć było to już po dojściu nazistów do władzy w Niemczech, przed zawodami odegrano hymny państwowe Polski i III Rzeszy oraz minutą ciszy uczczono pamięć zmarłego marszałka Józefa Piłsudskiego. Sam zaś mecz 4-2 wygrał Kluczbork, podobnie jak i rewanż w Kępnie.
Pierwsza była Cresovia Pierwszym znanym po II wojnie światowej kluczborskim klubem piłkarskim była powstała w 1945 roku Cresovia, znana też jako grające w 1946 roku obok Odry Opole i Lwowianki Opole w ówczesnej klasie A – Kresy Kluczbork, która w dwa lata po powstaniu połączyła się z Kluczborskim Klubem Sportowym przyjmując nazwę Kolejarz Kluczbork.
Występujący w ówczesnej lidze międzywojewódzkiej „Kolejarz Kluczbork” dobrze spisywał się także w rozgrywkach centralnych Pucharu Polski, a najlepiej w pucharowej edycji 1955/1956, kiedy najpierw wygrał 2-0 z Kolejarzem Łódź, potem 3-1 z Granatem Skarżysko-Kamienna i dopiero w 1/8 finału przegrał 1-3 z legendarną Wisłą Kraków.
W tym samym czasie wręcz fantastycznie spisywała się – trenująca przede wszystkim w Kolejarzu – kluczborska młodzież. Po zdobyciu jesienią 1955 roku mistrzostwa Opolszczyzny szkół średnich przez drużynę Liceum Ogólnokształcącego, zespół z Kluczborka w końcu czerwca 1956 roku wystąpił w finałach szkolnych Mistrzostw Polski w Łodzi, gdzie najpierw 4-2 pokonał Rzeszów, potem zremisował 1-1 z Warszawą i 1-1 z Poznaniem, a następnie wygrał 1-0 ze Stalinogrodem i bezbramkowo zremisował z Koszalinem, zdobywając mistrzostwo Polski. Dokonali tego gościnnie i legalnie grający bramkarz z Raciborza, późniejszy mistrz Polski z Górnika Zabrze i mistrz olimpijski z drużyny Kazimierza Górskiego – Hubert Kostka oraz Michał Kuryluk, Jerzy Linowski, kolega H. Kostki z Raciborza Jan Byczyk, Zdzisław Watral, Edward Twardy, Bogusław Hałaszewski, Ryszard Smolnik, Henryk Nowaczek, Ryszard Szuba, Jerzy Galus oraz rezerwowi zawodnicy Budzianowski, Grendziak i Sitko. Po turnieju w Łodzi stoper Jerzy Linowski i najlepszy strzelec zespołu Ryszard Smolnik powołani zostali do kadry narodowej juniorów Kazimierza Górskiego. Wielu młodych piłkarzy z tego zespołu znalazło potem miejsce w podstawowym składzie Kolejarza Kluczbork i następnie drugiego zespołu z Kluczborka – KKS-u Kluczbork.
Sławni piłkarze lat pięćdziesiątych XX wieku W połowie lat pięćdziesiątych doszło w Kluczborku do pierwszego powojennego meczu międzynarodowego, w którym Kolejarz uległ drużynie z jugosłowiańskiego Żelezniczaru Nowy Sad 1-4, po honorowej bramce Grunsioka. Oprócz niego najwybitniejszymi piłkarzami byli w tamtym okresie lat pięćdziesiątych i początków lat sześćdziesiątych Jan Gocek, Edward Swoboda, Adam Szpila, Andrzej Targ, Stefan Krzywiński, powołani nawet do kadry narodowej Polski przed wyjazdem na granie w dalekiej Australii, oraz piłkarze Stanisław Szklarek i późniejszy długoletni działacz Górnika Zabrze, Zdzisław Lachowski, a także Olszok, Konopka i Fiedorowicz.
Potem nadeszły dobre czasy Jerzego Gołębiowskiego, którego trener narodowej reprezentacji, już jako gracza I-ligowej Odry Opole, wystawił do międzynarodowych meczów sparingowych swojej kadry Polski przed Mistrzostwami Świata w Piłce Nożnej 1974. Po opuszczeniu Odry, Jerzy Gołębiowski był jeszcze przez wiele lat podporą Metalu Kluczbork.
Kolejnym wybitnym piłkarzem tamtego okresu był urodzony w Kluczborku, absolwent miejscowego Liceum Ogólnokształcącego, wychowanek i do 1976 roku zawodnik KKS-u Kluczbork – Edward Załężny. Z Kluczborka trafił on do I-ligowego zespołu Stali Mielec i Legii Warszawa, w której grał przez pięć sezonów i zdobył Puchar Polski i z której czterokrotnie był powołany do reprezentacji kraju. W 1985 roku wyjechał do USA, gdzie przez cztery lata bronił barw amerykańskiej Wisły Chicago, a w której sezonowo grywał również jego kolega z Kluczborka, Jerzy Gołębiowski.
Era Metalu 19 września 1961 roku przybyła w Kluczborku nowa sportowa siła. Był nią Klub Sportowy Metal, założony przy Fabryce Maszyn i Urządzeń „Famak”, w której sportowcy mieli zatrudnienie. Najbardziej wymownym wyrazem patronatu było wybudowanie przy stadionie pokaźnego pawilonu z zapleczem hotelowym i gastronomicznym, z którego mogli przez cały rok korzystać nie tylko sportowcy Metalu, ale i też uczestnicy sportowych obozów szkoleniowo-kondycyjnych z całego kraju.
Metal powstał na bazie kadrowej prężnych wówczas okolicznych ludowych zespołów sportowych z pobliskiego Kuniowa i Kraskowa. Pierwszym prezesem klubu, a i potem długo jego czołowym działaczem, był Czesław Jędrzejewski. Metalowi prezesował także dyrektor „Famaku” Gerard Wodarz, a bardzo aktywne grono działaczy tworzyli także: Stefan Tomczyk, Roman Sokołucha, Marian Rusin, Jan Detyna, Jerzy Kijak, Marian Oremek oraz „pozyskani” z KKS Kluczbork – Ryszard Smolnik, Andrzej Targ i Edward Smereczyński W kwietniu 1962 roku Metal rozegrał mecz towarzyski, w którym przegrał 1-7 ze Startem Olesno, ale już w dwa miesiące potem, po roku istnienia awansował do A klasy. Po sezonie 1965/1966 Metal zameldował się w lidze okręgowej, u boku sąsiada z parku miejskiego, KKS-u. Ten pierwszy awans wywalczyli: Zdzisław Widera, Gustaw Kossok, Andrzej Trag, Alfred Spanie, Zbigniew Kamiński, Ginter Stefan, Henryk Duda I, Henryk Duda II, Edward Bednarczyk, Marian Oremek, Jerzy Piotrowicz, Jerzy Godecki, Wiesław Brząkała oraz trener Marian Kaźmierczak.
W debiucie w lidze okręgowej Metal zajął 3. miejsce i już w kolejnym sezonie występował w III lidze międzywojewódzkiej. W pierwszym sezonie w III lidze Metal Kluczbork zajął w tabeli 12 miejsce na 16 drużyn.
Dużo lepiej było w kolejnym sezonie, po którym kluczborscy piłkarze sklasyfikowani zostali na siódmej pozycji. Z dobrej strony pokazali się też poszczególni piłkarze, z których do kadr okręgu juniorów i młodzieżowców w drugiej połowie lat sześćdziesiątych XX wieku powołani byli: Zbigniew Kamiński, Jan Kowalik, Henryk Piotrowicz, Kazimierz Fiedorowicz, Jerzy Gołębiowski, Wiesław Brząkała, Stanisław Konopka, Wiesław Szczepańczyk, Zdzisław Widera, Edward Bednarczyk i Henryk Duda. Było to też zasługą takich trenerów jak: Michał Szmigiel, Marian Kaźmierczak, Marian Łańko, Marian Szymczyk i Zdzisław Wolsza.
Metalowi prezesował wtedy dyrektor Famaku Czesław Jędrzejewski, którego wspierali wiceprezesi Gerard Wodarz i Józef Detyna, sekretarz klubu Wiesław Kulicki. W latach sześćdziesiątych XX wieku kadrę pierwszej drużyny tworzyli:
Józef Kibel, Wiesław Szczepańczyk, Zdzisław Widera, Herbert Malcher, Adam Szpila, Stanisław Konopka, Jan Kowalik, Zbigniew Kamiński, Jerzy Gołębiowski, Kazimierz Fiedorowicz, Henryk Piotrowicz, Antoni Polis, Wiesław Brząkała, Ryszard Elżanowski, Wojciech Przybylski, Alfred Michalik, Gustaw Kossok, Edward Bednarczyk. Wówczas Metal często korzystał z zawodników z klubów Górnego Śląska, m.in. chorzowskiego Ruchu (Czesław Wyrobek) i Rakowa Częstochowa (Antoni Polis). Oprócz wyżej już wspomnianych, wiele zasług dla rozwoju klubu położyli także m.in.: działający w Metalu od jego narodzin Władysław Rasztar, Stanisław Hanulewicz i Ładysław ZimniakAndrzej Szatan, Juliusz Stecki - "MKS Kluczbork: Droga do sukcesu" Wydawca - Centrum Kolisko (Kluczbork lipiec 2010) Strona - 6 .
Młodzież Metalu na podium Początek lat 70. XX wieku zaprocentował najpierw sukcesami młodzieży Metalu. W 1970 roku na stadionach Kluczborka rozegrano finały mistrzostw Polski juniorów, w których Metal, prowadzony przez trenera Andrzeja Targa, wywalczył wicemistrzostwo, ustępując jedynie Polonii Bytom, a wyprzedzając Motor Lublin i Lechię Gdańsk. W wicemistrzowskim zespole grali: Kunaszewski, Syguła, Żywica, Juchniewicz, Muras, Góra, Staniszewski, Śmiłowski, Kilian, Perdek, Szewczuk, Kuchajewicz, Kruszyński, Podyma i Pietsch. W następnym roku finały MP juniorów rozegrano w Lublinie i wygrali je gospodarze z Motoru, ale znów na drugim stopniu podium stanęli młodzi piłkarze Metalu, prowadzeni też przez Andrzeja Targa, którzy wyprzedzili ŁKS Łódź i Wartę Poznań.
Warto przy okazji wspomnieć, iż w młodzieżowej reprezentacji Polski grali wówczas Helmut Forreiter i Wiesław Nakonieczny, zaś w reprezentacji Polski juniorów: Krystian Blana, Helmut Forreiter, Wiesław Nakonieczny, Janusz Szpila i Edward Załężny.
W historycznym, pierwszym w dziejach Kluczborka, międzypaństwowym meczu reprezentacji juniorów, rozegranym 25 października 1970 roku na stadionie Metalu Polska zremisowała z Czechosłowacją, a w polskiej drużynie zadebiutował Krystian Blana z Metalu.
Nowe awanse