Alfred Peter Friedrich von Tirpitz (wym. MAF: , ; ur. 19 marca 1849 w Kostrzynie, zm. 6 marca 1930 w Ebenhausen) – niemiecki grossadmiral, twórca Cesarskiej Marynarki Wojennej, następca sekretarza Urzędu Marynarki Rzeszy (Reichsmarineamt) Friedricha von Hollmanna.
Uchodzi za twórcę niemieckiej floty dalekomorskiej. Jego celem było stworzenie sił morskich, które – nawet gdyby nie dorównywały siłom angielskim – to stanowiłyby dla nich duże zagrożenie w przypadku wybuchu wojny. Doprowadziło to do niemiecko-brytyjskiego wyścigu zbrojeń. Efektem było powstanie floty liniowej Hochseeflotte, którą Brytyjczycy uznali za zagrożenie i brali pod uwagę przy planowaniu działań na początku pierwszej wojny światowej.
Życiorys Urodził się w rodzinie mieszczańskiej jako syn urzędnika państwowego. 1 kwietnia 1865 wstąpił do wojska, zostając kadetem. 24 czerwca 1869 ukończył szkołę morską w Kilonii i został powołany do pruskiej marynarki wojennej, zdobywając 22 września tego samego roku stopień podporucznika marynarki. Dowodził flotyllą torpedowców, stając się jednocześnie gorliwym rzecznikiem wykorzystywania okrętów podwodnych w operacjach militarnych. Przez następne lata awansował na stopień komandora (24 listopada 1888), kontradmirała (13 maja 1895), wiceadmirała (5 grudnia 1899), admirała (12 czerwca 1903) i wielkiego admirała w dniu 27 listopada 1911. W 1896 został dowódcą eskadry krążowników w Azji Wschodniej, a w 1897 objął tekę ministra marynarki cesarskiej. W 1900 roku został nobilitowany i odtąd nosił nazwisko „von Tirpitz”.
Wysuwał pomysły rozbudowania floty Cesarstwa Niemieckiego na ogromną skalę, w czym spotykał się z aprobatą ze strony cesarza Wilhelma II Hohenzollerna. Ich realizacja zaczęła się w 1898, kiedy wprowadzono w życie ustawę o flocie, według której miała powstać niemiecka marynarka wojenna zdolna do stawienia czoła francuskim i rosyjskim siłom morskim. Kolejna ustawa z 1900 zakładała zbudowanie do 1917 floty, która mogłaby z kolei stanowić poważne zagrożenie dla marynarki Wielkiej Brytanii. Tu starania Tirpitza napotkały na poważne przeszkody: Brytyjczycy posiadający wówczas o 7 okrętów więcej od Niemców odkryli bowiem jego zamiary, co zaowocowało zaprojektowaniem i zwodowaniem w 1905 r. nowoczesnego pancernika „Dreadnought”. Tirpitz doprowadził w ten sposób do rozpętania światowego wyścigu zbrojeń morskich na taką skalę, że przystąpiły do niego nawet Turcja i ChileNigel Cawthorne, Dowódcy i generałowie. Prawdziwe historie, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa, 2014, s. 142..
I wojna światowa Gdy w połowie 1914 wybuchła I wojna światowa, Wielka Brytania dysponowała 49 okrętami wojennymi, zaś Niemcy mieli ich tylko 29, przez co nigdy nie mogły naprawdę zagrozić brytyjskim statkom. Nie będąc w stanie osiągnąć potężnej pozycji na morzu, Tirpitz powziął starania o rozbudowę marynarki podwodnej, mając zamiar nękać w ten sposób flotę brytyjską i osłabić ją na tyle, by bez większych problemów doprowadzić do jej rozgromienia. Jednak zbyt agresywne działania militarne niemieckich okrętów podwodnych – U-bootów – spowodowały zniszczenie brytyjskiego statku cywilnego „Lusitania”, co w dłuższej perspektywie i w połączeniu z innymi przyczynami przyczyniło się do tego, że do I wojny światowej przeciwko Niemcom przystąpiły Stany Zjednoczone.
Alfred von Tirpitz, od 1914 dowódca marynarki niemieckiej, był nazywany Wiecznym Tirpitzem z powodu umiejętności (w odróżnieniu od wielu innych dostojników państwowych) zachowania swego stanowiska w zmieniających się uwarunkowaniach politycznych. Było to spowodowane tak wielkim poparciem ze strony cesarza Wilhelma II, że nawet cesarski brat ustąpił po konflikcie z Tirpitzem, wzbudzającym kontrowersje z powodu prowadzenia nieograniczonej wojny podwodnej. W 1916 Tirpitz zdecydował się jednak ustąpić, co ku jego zdumieniu cesarz Wilhelm II przyjął.
Późniejsze życie 15 marca 1916 przeszedł w stan spoczynku, kończąc swą służbę w wojsku. Wydarzenie to poprzedziła wymiana zdań pomiędzy Tirpitzem a cesarzem Wilhelmem II na temat sposobów wykorzystania floty podczas wojny.
W roku 1917 współzakładał nacjonalistycznie zorientowaną Niemiecką Partię Ojczyźnianą (Deutsche Vaterlandspartei), która postawiła sobie za cel zwalczanie w Niemczech znużenia wojną. Od 1924 do 1928 był członkiem Reichstagu jako deputowany DNVP (Niemieckiej Narodowej Partii Ludowej), nie osiągając jednakże znaczącej pozycji politycznej z powodu braku wcześniejszego atutu, jakim była jego flota.
Został pochowany na Cmentarzu Leśnym w Monachium.
Imieniem admirała nazwano pancernik „Tirpitz”, siostrzany okręt „Bismarcka” oraz muzeum w Danii.
Odznaczenia Odznaczenia admirała von Tirpitza to między innymi: Order Orła Czarnego z łańcuchem i brylantami Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego z koroną Order Pour le Mérite Order Królewski Korony II klasy z gwiazdą Wielki Komandor Orderu Hohenzollernów z mieczami i gwiazdą Krzyż Żelazny I klasy Odznaka za Służbę Wojskową Order Wierności (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego z liśćmi dębu i złotą koroną (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej z mieczami (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa z mieczami (Brunszwik) Bremeński Krzyż Hanzeatycki (Brema) Hamburski Krzyż Hanzeatycki (Hamburg) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Filipa Wspaniałomyślnego z koroną (Hesja) Lubecki Krzyż Hanzeatycki (Lubeka) Krzyż Wielki Orderu Gryfa (Meklemburgia) Krzyż Fryderyka Augusta I klasy (Oldenburg) Krzyż Wielki Orderu Domowy i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika (Oldenburg) Order Korony Rucianej (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Alberta ze złotą gwiazdą, koroną i mieczami (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego (Saksonia-Weimar) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Domowego Schaumburg-Lippe (Schaumburg-Lippe) Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej z mieczami (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Fryderyka (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Aleksandra (Bułgaria) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile) Order Podwójnego Smoka II stopnia I klasy (Chiny) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania) Komandor Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Królewskiego Wiktoriańskiego (Wielka Brytania) Order Kwiatów Paulowni (Japonia) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Włochy) Wielki Oficer Orderu Korony Włoch (Włochy) Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Leopolda (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Order Świętego Aleksandra Newskiego z brylantami (Imperium Rosyjskie) Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Komandor Orderu Miecza (Szwecja) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Wazów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Krzyż Wielki Zasługi Wojskowej (Hiszpania) Krzyż Wielki Zasługi Morskiej (Hiszpania) Order Osmana I klasy (Imperium Osmańskie)
Zobacz też Tirpitz (superpancernik) Tirpitz (świnia)
Przypisy
Bibliografia Nigel Cawthorne, Dowódcy i generałowie. Prawdziwe historie, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa, 2014, s. 142-143 Alfred von Tirpitz, Wspomnienia, przekład Janina Kumaniecka-Szymańska, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1997, ISBN 83-1108664-8. Tytuł oryginału: Erinnerungen von Alfred von Tirpitz.
Kategoria:Admirałowie Kaiserliche Marine Kategoria:Ludzie urodzeni w Kostrzynie nad Odrą Kategoria:Honorowi obywatele Frankfurtu nad Odrą Kategoria:Odznaczeni Orderem Hohenzollernów Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Prusy) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Bawaria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rucianej Kategoria:Odznaczeni Orderem Alberta Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Zeryngeńskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Fryderyka (Wirtembergia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Filipa Wspaniałomyślnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Gryfa Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Hanzeatyckim Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Hiszpania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Kategoria:Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wazów Kategoria:Odznaczeni Orderem Miecza Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Franciszka Józefa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Osmana Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Wschodzącego Słońca Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwójnego Smoka Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Członkowie pruskiej Izby Panów Kategoria:Politycy DVP Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Leśnym w Monachium Kategoria:Urodzeni w 1849 Kategoria:Zmarli w 1930