Centralna Szkoła Podoficerów Korpusu Ochrony Pogranicza

thumb|Odznaka KOP Centralna Szkoła Podoficerów Korpusu Ochrony Pogranicza (CSP KOP) – szkoła podoficerska Korpusu Ochrony Pogranicza w latach 1930–1939, w twierdzy Osowiec.

Batalion Szkolny KOP 1928–1930 Specyficzne uwarunkowania społeczno-polityczne na kresach wschodnich II Rzeczypospolitej, a szczególnie kwestionowanie delimitacji granicy ustalonej traktatem ryskim przez ZSRR oraz działalność sowieckich służb specjalnych i litewskich nacjonalistów spowodowało potrzebę utworzenia w 1924 specjalnej formacji wojskowej jako systemowego rozwiązania problemu ochrony pogranicza na czasu pokoju. 12 września 1924 Minister Spraw Wojskowych gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza, a 17 września Sztab Generalny WP pod kierunkiem gen. dyw. Stanisława Hallera opracował instrukcję określającą strukturę formacji w której uwzględniono system szkolenia kadr w brygadach na potrzeby KOP–u. W 1928 w Korpusie rozpoczęto prace nad doskonaleniem struktur organizacyjnych, w wyniku których powołano Batalion Szkolny KOPRozkaz wykonawczy gen. dyw. H. Minkiewicza z 28 sierpnia 1928. L.dz. KOP 3000/Tjn.Og.Org.28 (ASGr., zespół KOP, 541.116), w którym wyznaczano struktury i etapy formowania Batalionu Szkolnego Korpusu Ochrony Pogranicza., a na miejsce postoju wyznaczono teren kompleksu Fortu III (Szwedzkiego) w dawnej twierdzy carskiej w Osowcu. Dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza przydzielił Batalionowi szkolnemu: budynki koszarowe nr IV, nr X g, budynek administracyjny nr XI, połowę budynku nr V, połowę magazynów sklepionych nr 1 g, stajnię nr 10/S oraz kazamaty mieszkalne w Forcie nr II (Zarzecznym)Na podstawie rozkazu Wiceministra Spraw Wojskowych L.dz. Dep. Bud. 7720/5/28. Bud. z dnia 9 lipca 1928 r.. Pozostałe tereny fortu III zajmował III batalion 42 pułk piechoty i pododdziały 9 pułku strzelców konnych z Grajewa.

25 lipca 1928 do Osowca przybył kpt. Stefan Świda z 7 batalionu KOP z poleceniem zabezpieczenia logistycznego batalionu szkolnego. Formowanie kadr rozpoczęto 19 sierpnia 1928, a zakończono na początku 1929. 28 sierpnia 1928 dowódca KOP wydał rozkaz wykonawczy, w którym to oficjalnie powołał Batalion Szkolny Korpusu Ochrony Pogranicza. Szkoła powstała na bazie kadr (instruktorów) dotychczasowych szkół podoficerskich niezawodowych istniejących przy brygadach KOP (2, 3, 4 i 5) oraz kadry Szkoły podoficerów zawodowych piechoty w Ostrogu. Celem szkolenia było: doskonalenie umiejętności podoficerów zawodowych KOP–u, zapewnienie samowystarczalności korpusu pod względem uzupełniania podoficerów zawodowych ze służby nadterminowej oraz szkolenie szeregowych żołnierzy niezawodowych służby czynnej. Dowódca batalionu, zgodnie z rozkazem wykonawczym, w sprawach personalnych, dyscyplinarnych i szkoleniowych podlegał bezpośrednio dowódcy KOP–u, natomiast jako komendant garnizonu podporządkowany był dowódcy Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie.

Dla potrzeb batalionu rekruta szkolił I batalion piechoty 2 ppLeg ze Staszowa.

Organizacja i obsada personalna Batalionu Szkolnego KOP na dzień 30 kwietnia 1929 roku: thumb|Certyfikat Parafiady upamiętniający śmierć mjr Henryka Szurleja dowódca batalionu – ppłk dypl. Marian Porwit zastępca dowódcy – kpt. Stefan Świda adiutant – kpt. Stanisław Nowicki lekarz – kpt. dr lek. Wacław Siwiński instruktor oświaty – kpt. Zenon Lipiński instruktor wychowania fizycznego – por. Józef Witkowiak kwatermistrz – mjr Mieczysław Bętkowski płatnik – por. Henryk Szurlej († zamordowany 1940 r. w Katyniu) oficer administracyjno–gospodarczy – por. Henryk Szmerdt oficer żywnościowy – por. Józef Strycki oficer materiałowy – por. Adolf Kowarsz dowódca 1 kompanii doskonalenia podoficerów zawodowych – kpt. Mieczysław Bero dowódca 2 kompanii doskonalenia podoficerów zawodowych – kpt. Zygmunt Cwenarski dowódca 3 kompanii – kpt. Władysław Gorczyca (szkolenie podoficerów niezawodowych) dowódca 4 kompanii – por. Aleksander Moyzes (szkolenie podoficerów niezawodowych) dowódca 5 kompanii – kpt. Henryk Skaczyła (szkolenie podoficerów niezawodowych)

Centralna Szkoła Podoficerów KOP 1930–1939 W dniu 28 lutego 1930 roku dowódca KOP, gen. bryg. Stanisława Tessaro rozkazem Nr 8/30 pkt. 12 przemianował Batalion Szkolny KOP na Centralną Szkołę Podoficerów Korpusu Ochrony Pogranicza. Wskutek reorganizacji zlikwidowano dwie istniejące kompanie strzeleckie oraz sformowano kompanię szkolną studencką (specjalistów) i drugą kompanię szkolną karabinów maszynowych. Po reorganizacji Szkoła składała się z: komendy szkoły, dwóch kompanii szkolnych strzeleckich, kompanii szkolnej strzeleckiej (specjalistów), dwóch kompanii szkolnych karabinów maszynowych, kompanii szkolnej podoficerów zawodowych piechoty.

Obsada personalna komendy Centralnej Szkoły Podoficerów KOP na dzień 27 listopada 1930 r. obejmowała następujące stanowiska: komendant szkoły – mjr Bronisław Laliczyński zastępca komendanta – mjr Józef Synoś († zamordowany 1940 r. w Katyniu) adiutant szkoły – por. Józef Joniga instruktor wyszkolenia strzeleckiego – kpt. Zygmunt Cwenarski instruktor oświatowy – kpt. Zygmunt Lipiński instruktor terenoznawstwa – por. Tadeusz Byszewski instruktor służby łączności – por. Józef Strycki instruktor wych.–fiz. – por. Józef Witkowiak kwatermistrz – kpt. Stefan Świda oficer materiałowy – por. Adolf Kowarsz dowódca kompanii administracyjnej – por. Aleksander Moyzes.

Rozkaz wykonawczy dowódcy KOP–u określał, że personel instruktorski szkoły musi spełniać specjalne wymogi; posiadać wysokie kwalifikacje moralne i fizyczne, mieć ukończone odpowiednie szkoły podoficerskie z co najmniej oceną dobrą, posiadać wykształcenie ogólne umożliwiające im pełnienie funkcji wychowawców. Zgodnie z rozkazem o reorganizacji kadrę instruktorską zasilili dodatkowo podoficerowie zawodowi specjaliści z zakresu łączności i sanitariusze. Kadra oficerska do szkoły wyznaczana była imiennym rozkazem i również podlegała odpowiedniej klasyfikacji. Preferowani byli oficerowie, którzy pracowali w wyszkoleniu, a ponadto posiadali ukończone kursy; broni towarzyszącej danej specjalności, broni gazowej oraz z zakresu przygotowania sportowego. Dodatkowym czynnikiem umożliwiającym przeniesienie był stan kawalerski ze względu na brak pomieszczeń mieszkalnych dla rodzin. W szkole niezależnie od specjalności około 55% czasu było przeznaczono na szkolenia specjalistyczne, 25% na szkolenia ogólnowojskowe i 20% na dokształcanie ogólne w zakresie pełnej szkoły podstawowejRozkaz określał, że „na pracę nad doskonaleniem podoficerów należy położyć jak największy nacisk z uwagi na specjalne warunki KOP, gdzie podoficerowie w wielu wypadkach pozostawieni sami sobie, a pozatem w pewnych okresach zajmują samodzielne do pewnego stopnia stanowiska dowódcze i wychowawcze”.. Zakres szkolenia uczniów obejmował szkolenie specjalistyczne oraz dodatkowo poszerzone szkolenie w zakresie; organizacji sił zbrojnych, nauki o Polsce, wyszkolenia pionierskiego, służby wywiadowczej, wyszkolenia w służbie łączności, terenoznawstwa, pracy oświatowej, higieny, zasad administracji, powinności podoficera. W czas pobytu w szkole bez względu na stopień wojskowy podoficerowie – uczniowie byli podwładnymi podoficerów instruktorów, co prowadziło do sytuacji, „Panie kapralu, uczeń plutonowy Nowak – melduje, że...”.

Organizacja CSPodof. KOP oraz jej obsada personalna przed wybuchem II wojny światowej w 1939 roku przedstawiała się następująco: komendant – ppłk. Tadeusz Tabaczyński. zastępca komendanta – mjr Stanisław X NowickiStanisław X Nowicki (1896-1964), mjr piech., żołnierz armii rosyjskiej, a od 1915 roku I Korpusu Polskiego. W KOP od 1935 roku. Do mobilizacji zastępca komendanta CSP KOP. We wrześniu 1939 roku dowódca I batalionu piechoty 135 pp rez. 33 DP rez. W końcowych walkach kampanii wrześniowej dowódca 135 pp rez. w SGO „Polesie” → .. adiutant szkoły – kpt. Karol JaniurekKarol Janiurek, kpt. piech., w KOP od 1938 roku. Do mobilizacji adiutant i równocześnie dowódca kompanii gospodarczej CSP KOP. We wrześniu 1939 roku dowódca 1 kompanii piechoty I batalionu piechoty 135. pp rez. Podczas okupacji niemieckiej działał w AK. Zginął w Powstaniu Warszawskim → .. lekarz – kpt. lek. Janusz Kryłowski oficer saperów – por. Tadeusz JacynaTadeusz Jacyna, kpt. sap., w KOP od 1938 roku. Do mobilizacji instruktor i wykładowca służby saperskiej w CSP KOP. We wrześniu 1939 roku dowódca plutonu pionierów kompanii przeciwpancernej 135 pp rez. 33 DP rez. Dostał się do niewoli sowieckiej i 26 września 1939 roku wraz z grupą oficerów i podoficerów został rozstrzelany w lesie koło m. Mokrany → .. oficer oświatowy – ppor. rez. Terlikowski kwatermistrz – kpt. Stanisław Bargielski oficer płatnik – kpt. Feliks Cebula oficer żywnościowy – por. Janusz Kuszycki kompania administracyjna – dowódca kpt. Witalis Karbaum

1 Kompania Szkolna dowódca – kpt. Edward ŁaskiEdward Łaski (ur. 1904), kpt. piech., w KOP od 1934 roku. Do mobilizacji dowódca 1 kompanii szkolnej podoficerów zawodowych CSP KOP. We wrześniu 1939 roku dowódca 4 kompanii piechoty II batalionu piechoty 135 pp rez. 33 DP rez. 17 września 1939 roku objął dowództwo II batalionu piechoty. W końcowych walkach 135 pp rez. w składzie SGO „Polesie”, dowódca pododdziału konnego pułku. Zginął podczas trwania okupacji niemieckiej → .. młodszy oficer – por. Władysław Glinka młodszy oficer – por. Heronim Chalamoński Kompania prowadziła w ciągu roku dwa sześciomiesięczne kursy: przeszkolenia podoficerów zawodowych i przeszkolenia podoficerów nadterminowych – kandydatów na podoficerów zawodowych.

2 Kompania Szkolna dowódca – kpt. Kazimierz Sternal młodszy oficer – por. Jan Sadowski młodszy oficer – por. Ewald Migula młodszy oficer – por. Władysław Grzegorzewski Kompania prowadziła roczny kurs dla podoficerów niezawodowych.

3 Kompania Szkolna dowódca – kpt. Jan II KonopkaJan II Konopka, kpt. piech., w KOP od 1937 roku. Do mobilizacji dowódca 3 szkolnej kompanii ochotników CSP KOP. We wrześniu 1939 roku dowódca II batalionu piechoty 135 pp rez. 33. DP rez. W końcowych walkach kampanii wrześniowej 135 pp rez. wraz z resztkami dowodzonego przez siebie batalionu brał udział w bitwie pod Kockiem. Po zakończeniu kampanii wrześniowej pozostał w kraju → .. młodszy oficer – por. Stanisław Sokołowski młodszy oficer – por. Bronisław Zastawny młodszy oficer – por. Pakuła Kompania prowadziła roczny kurs dla podoficerów niezawodowych.

Kompania Szkolna Karabinów Maszynowych dowódca – kpt.Antoni KogutAntoni Kogut (ur. 1905), kpt. piech., w KOP od 1935 roku. Do mobilizacji dowódca szkolnej kompanii ckm CSP KOP. We wrześniu 1939 roku dowódca 1 kompanii ckm I batalionu piechoty 135 pp rez. 33 DP rez. W końcowych walkach kampanii wrześniowej dowódca I batalionu piechoty 135 pp rez. w bitwie pod Kockiem. Zaginął podczas trwania okupacji niemieckiej → .. młodszy oficer – por. Kazimierz Nejranowski młodszy oficer – por. Wacław Sobociński młodszy oficer – por. Wierdak Kompania prowadziła równocześnie roczny kurs dla podoficerów niezawodowych ckm oraz dwa kursy półroczne ckm dla podoficerów niezawodowych.

Kompania Szkolna Łączności dowódca – kpt. łącz. Tadeusz Jankowski † 1940 Charków) młodszy oficer – por. Tadeusz Burdziński młodszy oficer – por. Jodko Kompania prowadziła równocześnie roczny kurs oraz dwa półroczne kursy dla podoficerów niezawodowych łączności.

Ponadto komendantowi szkoły podporządkowany został Dywizjon Artylerii Lekkiej KOP „Osowiec”.

Promocje