Podział terytorialny Polski – zmieniał się wielokrotnie. Od II wojny światowej reformy miały miejsce w latach 1946, 1950, 1957 i 1975. Obecny trójstopniowy podział administracyjny obowiązuje od ostatniej zmiany, wprowadzonej 1 stycznia 1999.
Stan na 1 stycznia 2025Podział administracyjny na 1 stycznia 2025: jednostki I stopnia – 16 województw jednostki II stopnia – 380 powiatów, w tym: 66 miast na prawach powiatu – gminy o statusie miasta, wykonujące zadania powiatu, potocznie zwane „powiatami grodzkimi”, 314 powiatów – skupiają od kilku do kilkunastu sąsiadujących ze sobąGminy nie zawsze sąsiadują ze sobą bezpośrednio, np. gmina Fabianki w powiecie włocławskim nie posiada granicy z żadną inną gminą w tym powiecie. gmin, potocznie zwane „powiatami ziemskimi”; wśród nich 45 (tzw. powiatów obwarzankowych) ma siedzibę w miastach na prawach powiatu, które nie leżą na ich obszarze
jednostki III stopnia – 2479 gmin, w tym: 302 miejskie – gminy, które zawierają się w administracyjnych granicach miasta (w tym 66 gmin będących jednocześnie miastami na prawach powiatu), 718 miejsko-wiejskich – gminy, w skład których wchodzi miasto oraz kilka wsi, 1459 wiejskich – gminy, które na swoim terytorium nie zawierają miasta; wśród nich 155 (tzw. gmin obwarzankowych) ma siedzibę w gminach miejskich, które nie leżą na ich obszarze.
Dane statystyczne Stan na 30 czerwca 2024 r.
Herb Flaga Województwo Siedziba władz Powierzchniaw km² Ludność(30 czerwca 2024) Gęstośćzaludn.na km² MiastaStan na 1 stycznia 2025 r. II stopień adm. Gminy powiaty m. na prawach powiatu ogółem miejskie miejsko-wiejskie wiejskie25px|link=Herb województwa dolnośląskiegotło|50px|link=Flaga województwa dolnośląskiegodolnośląskieWrocław19 946,702 874 4961449326416935587625px|link=Herb województwa kujawsko-pomorskiegotło|50px|link=Flaga województwa kujawsko-pomorskiegokujawsko-pomorskieBydgoszcz i Toruń17 971,341 990 3231115619414417398825px|link=Herb województwa lubelskiegotło|50px|link=Flaga województwa lubelskiegolubelskieLublin25 122,462 003 4758057204213203715625px|link=Herb województwa lubuskiegotło|50px|link=Flaga województwa lubuskiegolubuskieGorzów Wielkopolski i Zielona Góra13 987,93972 1406944122829353825px|link=Herb województwa łódzkiegotło|50px|link=Flaga województwa łódzkiegołódzkieŁódź18 218,952 354 13512960213177184211725px|link=Herb województwa małopolskiegotło|50px|link=Flaga województwa małopolskiegomałopolskieKraków15 182,793 429 68522664193183145011925px|link=Herb województwa mazowieckiegotło|50px|link=Flaga województwa mazowieckiegomazowieckieWarszawa35 558,475 510 618155111375314357620325px|link=Herb województwa opolskiego50px|link=Flaga województwa opolskiegoopolskieOpole9 411,87933 3499937111713343425px|link=Herb województwa podkarpackiegotło|50px|link=Flaga województwa podkarpackiegopodkarpackieRzeszów17 845,762 067 13911654214160163810625px|link=Herb województwa podlaskiegotło|50px|link=Flaga województwa podlaskiegopodlaskieBiałystok20 187,021 135 201554014311913277925px|link=Herb województwa pomorskiegotło|50px|link=Flaga województwa pomorskiegopomorskieGdańsk18 323,682 359 9561294316412322218025px|link=Herb województwa śląskiegotło|50px|link=Flaga województwa śląskiegośląskieKatowice12 333,094 305 12635074171916749259325px|link=Herb województwa świętokrzyskiegotło|50px|link=Flaga województwa świętokrzyskiegoświętokrzyskieKielce11 710,501 163 00199511311025465125px|link=Herb województwa warmińsko-mazurskiegotło|50px|link=Flaga województwa warmińsko-mazurskiegowarmińsko-mazurskieOlsztyn24 173,471 353 374565019211616346625px|link=Herb województwa wielkopolskiegotło|50px|link=Flaga województwa wielkopolskiegowielkopolskiePoznań29 826,503 484 1771171203142261910110625px|link=Herb województwa zachodniopomorskiegotło|50px|link=Flaga województwa zachodniopomorskiegozachodniopomorskieSzczecin22 904,721 626 87671 6618311311554725px|link=Godło Rzeczypospolitej Polskiejtło|50px|link=Flaga Polski Polska Warszawa 312705,25 37 563 071 120 1020 314 66 2479 302 718 1459
Oceny podziału administracyjnego Bohdan Wyżnikiewicz (Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową) wskazuje, że różnice w wielkości i potencjale województw są znaczne i że wynika to z faktu, że tworzeniu nowych województw towarzyszyły przetargi polityczne w sprawie ich liczby. Przedstawia ponadto, że mniejsze i słabsze ekonomicznie województwa rozwijają się wolniej niż duże i silne ekonomicznie regiony.
W 2000 r. rząd Jerzego Buzka uznał potrzebę rozpoczęcia pilnych działań prowadzących do łączenia się miast na prawach powiatu i powiatów mających siedzibę swych władz w tych miastach, z uwagi na znaczące dysproporcje występujące w zakresie potencjału instytucjonalnego jednostek powiatowych. Analizy rządowe wskazywały na znacząco wyższy potencjał miast na prawach powiatu i szczególnie niski potencjał powiatów pozbawionych większych ośrodków miejskich. Dane wskazują, że powiaty pozbawione dużych miast mają znacząco mniejsze zasoby służące do wypełniania powiatowych zadań publicznych.
W 2001 Sejm i Senat zgodnie uznały nowy zasadniczy podział terytorialny państwa za poprawny i spełniający założenia reformy administracji publicznej. Senat wskazał na konieczność wspierania inicjatyw zmierzających do racjonalizacji podziału terytorialnego kraju na powiatyUchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 stycznia 2001 w sprawie oceny nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa ().. Sejm stwierdził, że część powiatów jest zbyt słaba ekonomicznie, a przez to mało sprawna i mało efektywna. Analiza potencjału rozwojowego jednostek powiatowych wskazuje na duże zróżnicowanie między miastami na prawach powiatu a powiatami pozbawionymi ośrodków miejskich. Za korzystne dla wykonywania funkcji publicznych Sejm uznał łączenie się miast na prawach powiatu i otaczających je powiatów mających siedziby w tych miastachUchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 maja 2001 w sprawie oceny funkcjonowania zasadniczego podziału terytorialnego państwa ()..
Podział administracyjny Polski
Poniższa lista przedstawia podział administracyjny Polski na województwa. Najpierw wymienione jest miasto (lub miasta) wojewódzkie (wytłuszczoną czcionką) oraz pozostałe miasta na prawach powiatu. Dalej wszystkie powiaty wraz z miastami będącymi siedzibą władz powiatu. Podział powiatów na gminy przedstawiono na stronach „Dokładniejsze informacje”.
województwo dolnośląskie Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa dolnośląskiego. miasta na prawach powiatu: Wrocław Jelenia Góra Legnica Wałbrzych (do 31 grudnia 2002 i ponownie od 1 stycznia 2013) powiaty: powiat bolesławiecki ⇒ Bolesławiec powiat dzierżoniowski ⇒ Dzierżoniów powiat głogowski ⇒ Głogów powiat górowski ⇒ Góra powiat jaworski ⇒ Jawor powiat kamiennogórski ⇒ Kamienna Góra powiat karkonoski ⇒ Jelenia Góra (do 31 grudnia 2020 powiat jeleniogórski) powiat kłodzki ⇒ Kłodzko powiat legnicki ⇒ Legnica powiat lubański ⇒ Lubań powiat lubiński ⇒ Lubin powiat lwówecki ⇒ Lwówek Śląski powiat milicki ⇒ Milicz powiat oleśnicki ⇒ Oleśnica powiat oławski ⇒ Oława powiat polkowicki ⇒ Polkowice powiat strzeliński ⇒ Strzelin powiat średzki ⇒ Środa Śląska powiat świdnicki ⇒ Świdnica powiat trzebnicki ⇒ Trzebnica powiat wałbrzyski ⇒ Wałbrzych powiat wołowski ⇒ Wołów powiat wrocławski ⇒ Wrocław powiat ząbkowicki ⇒ Ząbkowice Śląskie powiat zgorzelecki ⇒ Zgorzelec powiat złotoryjski ⇒ Złotoryja
województwo kujawsko-pomorskie Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa kujawsko-pomorskiego. miasta na prawach powiatu: Bydgoszcz Toruń Włocławek Grudziądz powiaty: powiat aleksandrowski ⇒ Aleksandrów Kujawski powiat brodnicki ⇒ Brodnica powiat bydgoski ⇒ Bydgoszcz powiat chełmiński ⇒ Chełmno powiat golubsko-dobrzyński ⇒ Golub-Dobrzyń powiat grudziądzki ⇒ Grudziądz powiat inowrocławski ⇒ Inowrocław powiat lipnowski ⇒ Lipno powiat mogileński ⇒ Mogilno powiat nakielski ⇒ Nakło nad Notecią powiat radziejowski ⇒ Radziejów powiat rypiński ⇒ Rypin powiat sępoleński ⇒ Sępólno Krajeńskie powiat świecki ⇒ Świecie powiat toruński ⇒ Toruń powiat tucholski ⇒ Tuchola powiat wąbrzeski ⇒ Wąbrzeźno powiat włocławski ⇒ Włocławek powiat żniński ⇒ Żnin
województwo lubelskie Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa lubelskiego. miasta na prawach powiatu: Lublin Biała Podlaska Chełm Zamość powiaty: powiat bialski ⇒ Biała Podlaska powiat biłgorajski ⇒ Biłgoraj powiat chełmski ⇒ Chełm powiat hrubieszowski ⇒ Hrubieszów powiat janowski ⇒ Janów Lubelski powiat krasnostawski ⇒ Krasnystaw powiat kraśnicki ⇒ Kraśnik powiat lubartowski ⇒ Lubartów powiat lubelski ⇒ Lublin powiat łęczyński ⇒ Łęczna powiat łukowski ⇒ Łuków powiat opolski ⇒ Opole Lubelskie powiat parczewski ⇒ Parczew powiat puławski ⇒ Puławy powiat radzyński ⇒ Radzyń Podlaski powiat rycki ⇒ Ryki powiat świdnicki ⇒ Świdnik powiat tomaszowski ⇒ Tomaszów Lubelski powiat włodawski ⇒ Włodawa powiat zamojski ⇒ Zamość
województwo lubuskie Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa lubuskiego. miasta na prawach powiatu: Gorzów Wielkopolski Zielona Góra powiaty: powiat gorzowski ⇒ Gorzów Wielkopolski powiat krośnieński ⇒ Krosno Odrzańskie powiat międzyrzecki ⇒ Międzyrzecz powiat nowosolski ⇒ Nowa Sól powiat słubicki ⇒ Słubice powiat strzelecko-drezdenecki ⇒ Strzelce Krajeńskie powiat sulęciński ⇒ Sulęcin powiat świebodziński ⇒ Świebodzin powiat wschowski ⇒ Wschowa (utworzony 1 stycznia 2002) powiat zielonogórski ⇒ Zielona Góra powiat żagański ⇒ Żagań powiat żarski ⇒ Żary
województwo łódzkie Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa łódzkiego. miasta na prawach powiatu: Łódź Piotrków Trybunalski Skierniewice powiaty: powiat bełchatowski ⇒ Bełchatów powiat brzeziński ⇒ Brzeziny (utworzony 1 stycznia 2002) powiat kutnowski ⇒ Kutno powiat łaski ⇒ Łask powiat łęczycki ⇒ Łęczyca powiat łowicki ⇒ Łowicz powiat łódzki wschodni ⇒ Łódź powiat opoczyński ⇒ Opoczno powiat pabianicki ⇒ Pabianice powiat pajęczański ⇒ Pajęczno powiat piotrkowski ⇒ Piotrków Trybunalski powiat poddębicki ⇒ Poddębice powiat radomszczański ⇒ Radomsko powiat rawski ⇒ Rawa Mazowiecka powiat sieradzki ⇒ Sieradz powiat skierniewicki ⇒ Skierniewice powiat tomaszowski ⇒ Tomaszów Mazowiecki powiat wieluński ⇒ Wieluń powiat wieruszowski ⇒ Wieruszów powiat zduńskowolski ⇒ Zduńska Wola powiat zgierski ⇒ Zgierz
województwo małopolskie Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa małopolskiego. miasta na prawach powiatu: Kraków Tarnów Nowy Sącz powiaty: powiat bocheński ⇒ Bochnia powiat brzeski ⇒ Brzesko powiat chrzanowski ⇒ Chrzanów powiat dąbrowski ⇒ Dąbrowa Tarnowska powiat gorlicki ⇒ Gorlice powiat krakowski ⇒ Kraków powiat limanowski ⇒ Limanowa powiat miechowski ⇒ Miechów powiat myślenicki ⇒ Myślenice powiat nowosądecki ⇒ Nowy Sącz powiat nowotarski ⇒ Nowy Targ powiat olkuski ⇒ Olkusz powiat oświęcimski ⇒ Oświęcim powiat proszowicki ⇒ Proszowice powiat suski ⇒ Sucha Beskidzka powiat tarnowski ⇒ Tarnów powiat tatrzański ⇒ Zakopane powiat wadowicki ⇒ Wadowice powiat wielicki ⇒ Wieliczka
województwo mazowieckie Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa mazowieckiego. miasta na prawach powiatu: Warszawa Ostrołęka Płock Radom Siedlce powiaty: powiat białobrzeski ⇒ Białobrzegi powiat ciechanowski ⇒ Ciechanów powiat garwoliński ⇒ Garwolin powiat gostyniński ⇒ Gostynin powiat grodziski ⇒ Grodzisk Mazowiecki powiat grójecki ⇒ Grójec powiat kozienicki ⇒ Kozienice powiat legionowski ⇒ Legionowo powiat lipski ⇒ Lipsko powiat łosicki ⇒ Łosice powiat makowski ⇒ Maków Mazowiecki powiat miński ⇒ Mińsk Mazowiecki powiat mławski ⇒ Mława powiat nowodworski ⇒ Nowy Dwór Mazowiecki powiat ostrołęcki ⇒ Ostrołęka