Język tadżycki (тоҷикӣ, забони тоҷикӣ) albo tadżycki farsi (форсии тоҷикӣ) – etnolekt z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, zazwyczaj uważany za wariant języka perskiego. Jest językiem urzędowym Tadżykistanu oraz językiem tadżyckiej mniejszości w Uzbekistanie, która stanowi prawie 5% całości ludności kraju.
Język tadżycki zachował wiele archaicznych form gramatycznych i leksykalnych, które zanikły we współczesnej perszczyźnie Iranu.
Nazwa Aż do XX wieku użytkownicy tadżyckiego uważali, że posługują się językiem perskim (farsi), ale od czasów Związku Radzieckiego oficjalnie mówi się o języku tadżyckim, odrębnym od perskiego.
Podział dialektalny Język perski ma trzy główne standardowe odmiany: farsi, dari i tadżycki. Według rodzimych użytkowników różnice między nimi nie stanowią zbytniej przeszkody dla wzajemnego porozumiewania się, chociaż odmiany te nie są identyczne. Na przykład w irańskim farsi występuje więcej zapożyczeń z francuskiego (na przykład مرسی, mersi – dziękuję), w dari – z angielskiego, a w tadżyckim – z rosyjskiego.
W etnolekcie tadżyckim wyróżnia się cztery (sub)dialekty: północne (północny Tadżykistan, Buchara, Samarkanda, Kirgistan i region Duszanbe w dolinie Warzob). centralne (dialekty górnej Doliny Zarafszan) południowe (południe i wschód od Duszanbe, Kulob i rejon Raszt w Tadżykistanie) południowo-wschodnie (dialekty regionu Darwoz i Amu-darii w pobliżu Ruszon)
Ponadto za dialekt języka tadżyckiego/perskiego uważa się język bucharski (inaczej judeo-perski lub judeo-tadżycki).
Niekiedy do grona wariantów perskiego zalicza się też język tacki, w którym mówi się na Kaukazie.
Pismo Pierwotnie język tadżycki, podobnie jak perski, zapisywany był pismem arabskim.
W składzie ZSRR najpierw w 1923 roku uproszczono pismo arabskie, potem w 1929 roku zastąpiono je janalifem, a od roku 1940 używa się cyrylicy, z której po odzyskaniu niepodległości usunięto zbędne rosyjskie litery.
Współczesny cyrylicki alfabet tadżycki А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Ӣ ӣ , Й й К к Қ қ Л л М м Н н О о П п Р р С с Т т У у Ӯ ӯ Ф ф Х х Ҳ ҳ Ч ч Ҷ ҷ Ш ш Ъ ъ Э э Ю ю Я я Po 1989 władze Tadżykistanu opracowały projekt ponownego wprowadzenia pisma arabskiego, jednak wycofano się z niego w połowie lat 90.
Pismem arabskim nadal posługują się użytkownicy języka w Afganistanie, podczas gdy w Tadżykistanie prawie zanikła już jego znajomość. alt=Alfabet arabski używany do zapisu języka perskiego (tadżyckiego/dari)|centruj|mały|640x640px|Alfabet arabski używany do zapisu języka perskiego (tadżyckiego/dari)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Zasady latynizacji alfabetu tadżyckiego na stronie KSNG Narzędzie transkrypcji
Kategoria:Języki irańskie Kategoria:Języki Tadżykistanu Kategoria:Języki Afganistanu