thumb|200px|Znak lotnictwa bułgarskiego z lat 1937–1941, wzorowany na Wojskowym Orderze za Waleczność Order Waleczności lub Order Wojskowy za Waleczność (buł. Орден „За храброст“) – pierwsze z odznaczeń państwowych Księstwa i Królestwa Bułgarii, ustanowione w 1879.

Historia Order Wojskowy za Waleczność został ustanowiony w styczniu 1880 przez księcia Bułgarii Aleksandra I tuż przed jego wyjazdem do Rosji na uroczystości 25-lecia panowania cara Aleksandra II Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, str. 57.. Dokonano jednak antydatowania i przyjęto dzień 29 kwietnia 1879 jako datę ustanowienia odznaczenia na pamiątkę elekcji księcia Aleksandra na tron Księstwa Bułgarii dokonanej w Tyrnowie przez parlament Bułgarii. Order został zniesiony przez komunistów po upadku monarchii w 1946, jednak na emigracji nadal nadawał go król Symeon II. Obecnie order jest nadawany przez króla Bułgarów Symeona II, który jest jego wielkim mistrzemPortal króla Symeona II [dostęp 21 lipca 2010]. W Republice Bułgarii order został odnowiony w 2003.

Zasady nadawania Order Wojskowy Waleczności jest przyznawany obywatelom bułgarskim i obcokrajowcom za wyjątkowe bohaterstwo na polu walki. Wyjątkowo był nadawany głowom obcych państw i obywatelom bułgarskim za szczególne zasługi dla spraw narodowych. Order dzieli się na pięć klas (w wersji republikańskiej jedynie na trzy: Krzyż Złoty, Srebrny i Brązowy): Krzyż Wielki (biała emalia z koroną) Order I klasy (biała emalia z koroną) Order II klasy (biała emalia z koroną) Order III klasy (biała emalia bez korony) Order IV klasy (czerwona emalia bez korony).

Podczas II wojny światowej dodano jeszcze order V klasy. Był nim krzyż o identycznym rysunku jak ordery klas III i IV jednak wykonany był całkowicie z brązuDimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, str. 69..

Opis odznaki Odznaką Orderu Wojskowego za Waleczność (przyznawanego przez monarchię bułgarską i króla Symeona II) jest pozłacany srebrny krzyż maltański z białej emalii. Pośrodku krzyża umieszczony jest medalion z czerwonej emalii ze złotym lwem bułgarskim i otoczką z zielonej emalii, na której znajduje się złoty napis po bułgarsku: „ЗА ХРАБРОСТ" (Za Waleczność) i rok 1915 lub 1941. Pomiędzy ramionami krzyża znajdują się skrzyżowane dwa złote miecze, a nad odznakami Krzyża Wielkiego oraz I i II klasy znajduje się złota koronaRobert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, str. 76.. Na rewersie odznaki widnieje napis „КНЯЗЬ НА БЪЛГАРИЯ 1879" (Książę Bułgarii 1879) i ukoronowany inicjał fundatora – „A".

Wersja orderu przyznawanego przez prezydenta Bułgarii różni się nieznacznie od wersji królewskiej. Na awersie nie ma żadnej daty, a na rewersie, zamiast daty fundacji i inicjałów księcia Aleksandra, znajduje się przepaska w bułgarskich barwach narodowych i napis „РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ” (Republika Bułgarii). Krzyż orderu I klasy jest koloru białego, II klasy koloru czerwonego, a III klasy koloru brązu. Wszystkie krzyże zwieńczone są koroną, nieco różniącą się od tej sprzed 1946 Odznaczenia Republiki Bułgarii [dostęp 20 lipca 2010].

Gwiazda orderu przysługuje odznaczonym Krzyżem Wielkim oraz orderem I klasy. Jest nią srebrna ośmiokątna figura z bardzo słabo zarysowanymi ramionami. W niektórych odmianach gwiazda przypomina niemal romb lub kwadrat, w innych ma mocniej zarysowane ramiona. Pośrodku gwiazdy znajduje się medalion z odznaki orderu ze czerwonej emalii z bułgarskim lwem, w zielonej otoczce, na której umieszczono napis po bułgarsku: „ЗА ХРАБРОСТ" (Za Waleczność). Wstążka orderu ma kolor błękitny z dwoma srebrnymi bordiurami wzdłuż obu brzegów.

Odznaczeni

Wśród odznaczonych Orderem Wojskowym Waleczności znaleźli się m.in.Lista odznaczonych [dostęp 21 lipca 2010]: książę Bułgarii Aleksander I król Bułgarów Borys III cesarz Austrii Franciszek Józef I cesarz Austrii Karol I cesarz Niemiec Wilhelm II car Rosji Aleksander III król Rumunii Karol I król Serbii Milan I książę Czarnogóry Mikołaj I wielki książę Hesji Ludwik IV książę Karol Edward z Saksonii-Coburga-Gothy sułtan turecki Mehmed V Stamen Grigorow (1878–1945) – odkrywca bakterii Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus.

Przypisy

Bibliografia Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria, Balkan Heritage, Rungsted Kyst 1982. Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, Waszyngton 1965 Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Warszawa: 1939, s. 306, 635 Stanisław Łoza, Stanisław Bieńkowski: Ordery i odznaczenia krajowe i zagraniczne: co wiedziec o nich należy. Warszawa: 1926, s. 36

Linki zewnętrzne Order Wojskowy za Waleczność [dostęp 21 lipca 2010] Odznaczeni Wojskowym Orderem za Waleczność [dostęp 21 lipca 2010]

Kategoria:Bułgarskie odznaczenia