thumb|nieśmiertelnik noszony w oflagu; tu w Stalagu XIIA Limburg an der Lahn (Hesja) thumb|1 marka,pieniądz obozowy używanyw obozach jenieckich 2 marki 10 fenigów thumb|Karta wyposażenia jeńca w Stalagu X B Sandbostel thumb|Przejawy życia sportowego
W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli sieć około 12 tys. obozów i więzień, zarówno na terenie własnego kraju, jak i krajów podbitych. Do niewoli wzięli około 18 mln osób z 30 krajów. Część z nich była jeńcami wojennymi, osadzonymi w różnych obozach koncentracyjnych, bądź w specjalnych obozach jenieckich.
Niemiecki system obozów jenieckich Kgf-Lager (Kriegsgefangenenlager) – obóz jeniecki Frontstalag (Frontstammlager für Kriegsgefangene) – obóz frontowy Dulag (Durchgangslager für Kriegsgefangene) – obóz przejściowy (filtracyjny) Dulag Luft (Durchgangslager für kriegsgefangene Luftwaffenangehörige) – obóz przejściowy dla lotników Oflag (Offizierslager für kriegsgefangene Offiziere) – dla oficerów Stalag (Stammlager für kriegsgefangene Mannschaften und Unteroffiziere) – dla podoficerów i szeregowych Stalag Luft (Stammlager für kriegsgefangene Luftwaffenangehörige) – dla podoficerów i szeregowych lotnictwa Marlag (Marinekriegsgefangenenlager für Marineangehörige) – dla marynarzy Milag (Marineinterniertenlager für Angehörige der Handelsmarine) – dla marynarzy marynarki handlowej szpitale jenieckie Kgf-Laz (Lazarett für Kriegsgefangene) – szpital dla jeńców wojennych Res-Laz (Reserve-Lazarett) – szpital rezerwowy dla osób cywilnych Heilag (Heimkehrerlager) – przesiedlanych przez wojsko Ilag (Internierungslager für Zivilpersonen) – internowanych przez wojsko Schattenlager (Lager ohne eigene Gefangenenunterkünfte) („obóz w cieniu”) obóz w którym nie wydzielono części dla jeńców wojennych Arb-Kdo (Arbeitskommando) – komando pracy
Nazewnictwo Terytorium III Rzeszy zostało podzielone na Okręgi Wojskowe (Wehrkreis), którym podlegały także okręgowe dowództwa obozów jenieckich (Wehrmachtsauskunftstelle für Kriegerverluste und Kriegsgefangene).
Przykładowy zapis: Oflag VII A Murnau oznaczał: obóz jeniecki dla oficerów (Oflag) utworzony jako pierwszy (A) w VII Okręgu Wojskowym (Bawaria) w miasteczku Murnau
Rozbudowane obozy jenieckie dodatkowo nosiły oznaczenia: H (Hauptlager) – obóz główny N (Nebenlager) – podobozy Z (Zweiglager) – podobozy
Lista obozów według podziału na wojskowe okręgi Uwaga: W nawiasach podano lokalizację obozu na aktualnej mapie politycznej świata.
Okręg Wojskowy I Stalag I A Stablack Stalag I B Hohenstein (Polska) Stalag I C Heydekrug Stalag I D Stalag I E Prostki (Polska) Stalag I F Sudauen (Polska) Stalag Luft VI Silute/Heydekrug (Litwa)
Okręg Wojskowy II thumb|Stalag II-B thumb|Stalag II-B Stalag II A Neubrandenburg Stalag II B Hammerstein/Schlochau (Polska) (link ) Stalag II C Greifswald Stalag II D Stargard/Pom. (Polska) Stalag II E Schwerin Stalag II H Raderitz (Polska) Stalag Luft I Barth (mapa) Stalag Luft II Litzmannstadt (Polska) Stalag Luft IV Gr. Tychow (Polska) Oflag II A Prenzlau Oflag II B Arnswalde (Polska) Oflag II C Woldenberg (Polska) Oflag II D Gross Born (Polska) Oflag II E Neubrandenburg
Okręg Wojskowy III thumb|Karta zwolnienia jeńca ze Stalagu III A Luckenwalde Stalag III A Luckenwalde Stalag III B Fuerstenberg/Oder Stalag III C Alt-Drewitz (Polska) Stalag III D Berlin Oflag III A Luckenwalde Oflag III B Wehrmachtlager Tibor/Züllichau (Polska) Oflag III C Lübben/Spree
Okręg Wojskowy IV Stalag IV A Elsterhorst Stalag IV B Mühlberg/Elbe Stalag IV C Wistritz bei Teplitz Stalag IV D Torgau Stalag IV E Altenburg Stalag IV F Hartmannsdorf Stalag IV G Oschatz Oflag IV A Hohnstein Oflag IV B Königstein Oflag IV C Colditz Oflag IV D Elsterhorst
Okręg Wojskowy V Stalag V A Ludwigsburg Stalag V B Villingen Stalag V C Wildberg Stalag V D Strasburg Stalag V E Mülhausen Stalag Luft V Halle/Saale Oflag V A Weinsberg Oflag V B Biberach Oflag V C Wurzach
Okręg Wojskowy VI Stalag VI A Hemer/Iserlohn Stalag VI B Neu-Versen Stalag VI C Oberlangen/Emsland Stalag VI D Dortmund Stalag VI F Bocholt Stalag VI G Bonn-Duisdorf Stalag VI H Arnoldsweiler/Düren Stalag VI J S.A. Lager Fichtenhein/Krefeld i Dorsten Stalag VI K Senne Oflag VI A Soest Oflag VI B Dössel-Warburg Oflag VI C Eversheide/Osnabrück Oflag VI D Münster Oflag VI E Dorsten
Okręg Wojskowy VII Stalag VII A Moosburg Stalag VII B Memmingen Oflag VII Laufen Oflag VII A Murnau am Staffelsee Oflag VII B Eichstätt Oflag VII C Laufen Oflag VII D Tittmoning
Okręg Wojskowy VIII Stalag VIII A Görlitz (na terenie obecnego Zgorzelca – Polska) Stalag VIII B Lamsdorf (Polska) Stalag VIII C Sagan (Polska) Stalag VIII D Teschen (Czechy) Stalag VIII E Neuhammer Stalag VIII F Lamsdorf (Polska) Stalag Luft III Sagan (Polska) (mapa) Stalag VIII B Lamsdorf (Polska) Oflag VIII A Kreuzburg/Oppeln (Polska) Oflag VIII B Silberberg (Polska) Oflag VIII C Juliusburg (Polska) Oflag VIII D/Tittmoning Castle Oflag VIII E Johannisbrunn Oflag VIII F Mährisch-Trübau Oflag VIII G Weidenau/Freiwaldau Oflag VIII H/H Oberlangendorf/Sternberg Oflag VIII H/Z Eulenberg/Roemerstadt Stalag Luft 7 Bankau (obecnie Bąków blisko Kluczborka, Polska)
Okręg Wojskowy IX Stalag IX A Ziegenhain Stalag IX B Wegscheide/Bad Orb Stalag IX C Bad Sulza Oflag IX A/H Burg Spangenberg Oflag IX A/Z Rotenburg an der Fulda Oflag IX B Weilburg/Lahn Oflag IX C Molsdorf obecnie dzielnica miasta Erfurt
Okręg Wojskowy X Stalag X A Schleswig Stalag X B Sandbostel Marlag und Milag Nord Sandbostel Stalag X C Nienburg (Weser) Stalag X D Wietzendorf Oflag X Hohensalza Oflag X A Itzehoe Oflag X B Nienburg (Weser) Oflag X C Lübeck Oflag X D Hamburg-Fischbeck
Okręg Wojskowy XI Stalag XI A Altengrabow Stalag XI B Fallingbostel Stalag XI C Bergen-Belsen Stalag Luft XI B Oflag XI A Osterode
Okręg Wojskowy XII Stalag XII A Limburg an der Lahn Stalag XII B Frankenthal/Palatinate Stalag XII C Wiebelsheim/Rhein Stalag XII D Trier/Petrisberg (Trèves) Stalag XII E Zambrów Metz Stalag XII F Forbach Oflag XII A Hadamar/Limburg an der Lahn Oflag XII B Mainz
Okręg Wojskowy XIII thumb|Stalag w Norymberdze, zima 1939 Stalag XIII A Bad Sulzbach Stalag XIII B Weiden/Oberpfalz Stalag XIII C Hammelburg/Mainfranken Stalag XIII D Nürnberg/Langwasser Oflag XIII A Nürnberg Oflag XIII B Hammelburg Oflag XIII D Nürnberg/Langwasser
Okręg Wojskowy XVII Stalag XVII A Kaisersteinbruch Stalag XVII B Krems-Gneixendorf, wcześniej używano nazwy: Dulag Gneixendorf Stalag XVII C Döllersheim, wcześniej nazywany: Dulag Döllersheim Stalag XVII D Pupping, początkowo obóz nosił nazwę Zweiglager Pupping, następnie zmienił nazwę na Stalag 237, Stalag 397 i ostatecznie Stalag 398 Pupping Oflag XVII A Edelbach
Okręg Wojskowy XVIII Stalag XVIII A Wolfsberg Stalag XVIII AZ Spittal Stalag XVIII B Oberdrauburg Stalag XVIII C Markt-Pongau Stalag XVIII D Maribor Oflag XVIII A Lienz/Drau Oflag XVIII B Wolfsberg/Kaernten Oflag XVIII C Spittal/Drau
Okręg Wojskowy XX Stalag XX A Thorn (Polska) (mapa) Stalag 312 Thorn (Polska), ten sam co powyżej Stalag XX B Marienburg (Polska) (mapa) Stalag XXI A Schildberg (Polska) Stalag XXI B Schubin (Polska) Stalag XXI B Thure (Polska) Stalag XXI C/H Wollstein (Polska) Stalag XXI C/Z Grätz Posen (Polska) Oflag XXI A Schokken (Polska) Oflag XXI B Schoken (Polska) Oflag XXI C Schubin/Schokken/Schildberg (Polska) Oflag XXI C/Z Grune bei Lissa (Polska)
Inne obozy thumb|Pomnik jeńców Oflag 64 w Szubinie Oflag 6 Tost Oflag 52 Ebenrode Oflag 56 Prostki Oflag 57 Białystok Oflag 60 Schirwindt Oflag 63 Priekulė Oflag 64 Schubin Oflag 68 Sudauen (Polska) Oflag 79 Waggum, Braunschweig Stalag Luft Frankfurt am Main Stalag Luft S Sudauen (Polska) Stalag 56 Prostken (Polska) Stalag 302 Gross Born Stalag 307 Biała Podlaska (Polska) Stalag 307 Dęblin (Polska) Stalag 313 Czarne (Polska) Stalag 315 Przemyśl (Polska) Stalag 316 Białystok, Stalag 316 Wołkowysk (Polska) Stalag 319 Chełm (Polska) Stalag 323 Gross Born Stalag 324 w Grądach Stalag 324 w Łosośnie Stalag 325 Zamość (Polska) Stalag 325 Rawa Ruska (Ukraina) Stalag 327 Jarosław – Rymanów (Polska) Stalag 328 Lemberg (Ukraina) Stalag 331 Dłutowo (Polska) Stalag 333 Ostrów-Komorowo (Polska) Stalag 337 Baranowicze Stalag 342 Mołodeczno Stalag 343 Olita (Litwa) Stalag 344 Wilno Stalag 347 Rositten (Łotwa) Stalag 350 Ryga Stalag 351 Berkenbrugge (Polska) Stalag 351 Głębokie Stalag 352 Mińsk Stalag 357 Kopernikus Thorn (Polska) Stalag 359 Poniatowa (Polska) Stalag 366 Siedlce (Polska) Stalag 366 Kowno Stalag 367 Tschenstochau (Polska) Stalag 369 Kobierzyn (Polska) Stalag 390 Dyneburg Stalag XX-A (301) Friesack, Wutzetz/Brandenburg (Niemcy)
Odnotowane fikcyjne obozy jenieckie Obozy jenieckie z okresu II wojny światowej pojawiają się również w literaturze i filmach przygodowych. Część z nich są to jednostki stworzone tylko i wyłącznie na potrzeby scenariusza i nie mają nic wspólnego z faktami i historią. Są to m.in. Stalag 13 – miejsce akcji amerykańskiego sitcomu Hogan’s Heroes Stalag 17 – nazwa obozu i jednocześnie tytuł filmu z 1953 produkcji USA
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Wykaz obozów, oraz mapy rozmieszczenia okręgów militarnych