Izabela Lubomirska, właściwie: Elżbieta z Czartoryskich Lubomirska (ur. 21 maja 1736 w Warszawie, zm. 25 listopada 1816 w Wiedniu) – księżna, mecenas i kolekcjonerka sztuki okresu rokoka, posiadaczka starostwa wiślickiego w 1789 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 144.. Córka Augusta Aleksandra Czartoryskiego i Marii Zofii Sieniawskiej.
Życiorys Była żoną marszałka wielkiego koronnego - Stanisława Lubomirskiego i matką Julii Potockiej, Konstancji Rzewuskiej, Izabeli Potockiej oraz Aleksandry Potockiej.
Należał do niej między innymi pałac w Wilanowie, pałac w Ursynowie (wówczas zwany Rozkoszą) i pałacyk Mon Coteau na Mokotowie (Pałac Szustra). Kładła kamień węgielny pod gmach Teatru Narodowego w Warszawie i była inicjatorką przebudowy zamku w Łańcucie w stylu rokoko na przełomie XVIII i XIX wieku.
Jedna z najwybitniejszych kobiet w Polsce XVIII. w., brała nader czynny udział w polityce swego obozu, zabiegała zarówno o pozyskanie obcych dworów jak i mas szlacheckich. Początkowo życzliwa Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, potem zwalczała go namiętnie. Rozgoryczona niepowodzeniem tej akcji, przeniosła się do Paryża, po wybuchu rewolucji przebywała w Wiedniu. Obok działalności politycznej wyróżniała się jako postępowa opiekunka włościan.
Była członkinią loży adopcyjnej Dobroczynność w 1783 rokuStanisław Małachowski-Łempicki: Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej. T. XIV. Kraków, 1930, s. 248..
Inicjowała przeniesienie Gimnazjum do Brzeżan ze Zbaraża, przekazując na jego cele pięć pomieszczeń w ratuszu w mieście.
Zmarła 25 listopada 1816 w Wiedniu. Została pochowana na cmentarzu w WähringJerzy Michalski, Lubomirska z Czartoryskich Izabela (Elżbieta), s. 629.. 23 września 1885 roku trumnę z powodu likwidacji cmentarza w Währing przewieziono do kościoła parafialnego w Łańcucie, gdzie została pochowana. Wcześniej w świątyni wzniesiono jej pomnik z białego kararyjskiego marmuru fundowany przez hr. Alfreda PotockiegoKronika. Łańcut. „Czas”. 220, s. 2, 27 września 1885..
Galeria obrazów
Przypisy
Bibliografia Aldona Cholewianka-Kruszyńska: Portrety i wizerunki księżnej Marszałkowej, Łańcut: Wydawnictwo Muzeum - Zamek w Łańcucie, 2016. Jerzy Michalski: Lubomirska z Czartoryskich Izabela (Elżbieta) (1736—1816). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XVII/1, zeszyt 72. Wrocław — Warszawa — Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1972, s. 625–629.
Linki zewnętrzne O idealnym osiemnastowiecznym stroju "ślubnym" Izabeli Lubomirskiej Dobra i zła Izabela - filmik na stronie Muzeum Pałacu w Wilanowie, Urodziny Izabeli Lubomirskiej
Izabela Lubomirska Kategoria:Ludzie związani z I Rzecząpospolitą Kategoria:Ludzie związani z Mokotowem Kategoria:Ludzie związani z Ursynowem Kategoria:Ludzie związani z Wilanowem Izabela Lubomirska Kategoria:Polscy mecenasi sztuki Kategoria:Polscy kolekcjonerzy sztuki Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Starostowie wiśliccy Kategoria:Urodzeni w 1736 Kategoria:Zmarli w 1816 Kategoria:Żony senatorów I Rzeczypospolitej