Mordy – miasto w Polsce w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, położone 19 km na północny wschód od Siedlec, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Mordy.
Miasto prywatne, później miasto królewskie posiadało prawo magdeburskie w 1486 roku, położone było w ziemi drohickiej województwa podlaskiegoJózef Maroszek, Rzemiosło w miastach podlaskich, w: Studia nad produkcją rzemieślniczą w Polsce (XIV-XVIII w.), Maria Kwapień, Józef Maroszek, Andrzej Wyrobisz, Wrocław 1976, s. 97.. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. siedleckiego.
Historia 1408 początki miejscowości – siedziba parafii 1434 Mordy własnością rodziny Korczewskich, następnie Hlebowiczów 1486 lokacja miasta na prawie chełmińskimJózef Maroszek, Rzemiosło w miastach podlaskich w XVI-XVIII w., w: Maria Kwapień; Józef Maroszek; Andrzej Wyrobisz, Studia nad produkcją rzemieślniczą w Polsce (XIV-XVIII w.), Wrocław 1976, s. 97. 1550 (ok.) Mordy stają się własnością Radziwiłłów 1553–1554 Mikołaj Radziwiłł Czarny usunął miejscowego proboszcza i na jego miejsce wprowadził „ministra helweckiego” 1563 synod ariański w Mordach 1569 miasto znalazło się w granicach Korony 1571 Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Sierotka, syn Mikołaja wrócił do katolicyzmu, zbór zamknięto, przywrócono parafię katolickąJan Mironczuk, Wyznania protestanckie na obszarze dystryktu podlaskiego, w: Odrodzenie i Reformacja w Polsce vol. 62 (2018), s. 147., własność Ciecierskich herbu Rawicz, którzy wznieśli tu zamek obronny 1596 Do Unii brzeskiej istniała tu Cerkiew prawosławna. Historia politycznych, a zapewne także religijnych, wpływów ruskich na obszarze szeroko rozumianego Podlasia może sięgać okresu, kiedy jego południowe obszary znalazły się pod kontrolą Rusi Kijowskiej, czyli nawet X w.. W XIII wieku powstała siedziba parafii prawosławnej należąca do Diecezji włodzimierskiej, ziemi drohickiej. 1655–1660 zamek zniszczony podczas potopu szwedzkiego 1717 w miejscu dawnego zamku wybudowano barokowy pałac
1795 w zaborze austriackim
1809 w Księstwie Warszawskim 1815 potem w Królestwie Polskim (zabór rosyjski) 1828–1830 Mordy własnością króla pruskiego Fryderyka Wilhelma, od którego zostały wykupione przez Bank Rządu Królestwa Polskiego 1869 utrata praw miejskich 1919 odzyskanie praw miejskich mały|Pałac w Mordach w 1932 r. listopad 1941 – utworzenie przez Niemców we wschodniej części miasta getta dla ludności żydowskiej. Ogółem przez getto przeszło ok. 4500 Żydów z Mordów i okolicznych miejscowości. Zostało ono zlikwidowane 22 sierpnia 1942, a jego mieszkańcy wywiezieni do obozu zagłady w Treblince. 1944–1945 – w okolicach formuje się z mieszkańców okolicznych miast i wsi 8 dywizja piechoty 2 Armii Wojska PolskiegoRada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939-1945, Sport i Turystyka, 1988, , s. 641..
Nazwa Nazwa znana jest od XV wieku, w 1580 pojawia w notatkach zapisana jako Mordi. Pochodzi ona prawdopodobnie od przezwiska Morda, użytego w liczbie mnogiej.
Demografia
thumb|690x480px|center|Piramida wieku mieszkańców Mordów w 2014 roku
Burmistrzowie Kazimierz Waszczuk (1990-1992) Janina Olszewska (1992-1998) Andrzej Piotrowski (1998–2010) Jerzy Wąsowski (2010–2014) Jan Paweł Ługowski (2014–2024) Łukasz Albin Wawryniuk (od 2024)
Transport Droga Wojewódzka nr 698 Siedlce – Mordy – Łosice – Terespol
Linia kolejowa nr 31: Siedlce – Mordy – Czeremcha – Hajnówka – Cisówka
Zabytki zespół pałacowo-parkowy z 1 połowy XIX wieku: zrąb pałacu pochodzi z ok. 1717 r., fundacja rodziny Ciecierskich. Około 1838 r. rodzina Zembrzuskich gruntownie przebudowała pałac w stylu klasycystycznym. W 2 połowie rozbudowano pałac. Ostatnimi właścicielami pałacu była rodzina Przewłockich. Ostatni raz był remontowany w latach 1963–1964. Obecnie zdewastowany. Barokowa brama przejazdowa pochodzi z początku XVIII wieku. W 2018 odzyskany przez Przewłockich. barokowy kościół św. Michała Archanioła z 1738 r. (Parafia św. Michała Archanioła w Mordach).
Ludzie związani z Mordami
Zobacz też Parafia św. Michała Archanioła w Mordach Cmentarz żydowski w Mordach Mordy – stacja kolejowa Mordy Miasto – przystanek kolejowy
Przypisy Raport o stanie gminy w roku 2021. Stan ludności 31.12.2021 s. 6 [dostęp 2022-10-20]
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Miasto i Gmina Mordy
Mordy w serwisie Polinów
Kategoria:Arianizm w I Rzeczypospolitej
Kategoria:Miasta w województwie mazowieckim Kategoria:Miasta polskie lokowane na prawie chełmińskim Kategoria:Miasta królewskie I Rzeczypospolitej (województwo podlaskie) Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku Kategoria:Ośrodki kalwinizmu w I Rzeczypospolitej Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo podlaskie)