Kronika Turecka (zwana błędnie Pamiętnikami Janczara) – XV-wieczne dzieło w języku polskim autorstwa Serba Konstantego Mihajlovicia z Ostrowicy.
Historia Powstała w 1499 lub 1500 (bądź z tego roku pochodzi najstarsza zachowana do naszych czasów redakcja tego dzieła). Gdzie, w jakich okolicznościach, dla kogo i w jakim języku ją sporządzono, również pozostaje w sferze hipotez. Do naszych czasów zachowały się kopie i wyciągi w różnych redakcjach z różnych lat: w języku polskim (14) i czeskim (4). Zaginęły bądź uległy zniszczeniu trzy rękopisy: jeden pisany cyrylicą i dwa polskie. „Kronika Turecka” jest w większym stopniu memoriałem politycznym niż dziełem historycznym. Jej 49 rozdziałów można podzielić na cztery zasadnicze części: pierwsza traktuje o religii i obyczajach Turków (rozdz. I-VIII), druga to część historyczna, kronika dziejów serbsko-tureckich (rozdz. IX-XXXV), trzecia opisuje polityczno-wojskową organizację państwa osmańskiego (rozdz. XXXVI-XLVIII), ostatni rozdział XLIX jest wezwaniem królów Jana Olbrachta i Władysława do walki i jedności przeciw Turkom.
Program polityczny Konstantego z Ostrowicy zaprezentowany w Kronice Tureckiej jest cząstką ideologii antytureckiej a szerzej antyislamistycznej, która rozwijała się od czasów wypraw krzyżowych. Ideologia ta nabrała nowego znaczenia po upadku Konstantynopola w 1453 roku. Program Serba jest zbieżny z wieloma innymi projektami akcji antytureckiej. „Kronika Turecka” jest także rodzajem podręcznika do walki z Turkami. Utwór ten od czasu znalezienia pierwszego rękopisu i wydania go w 1828 roku zajmuje naukowców. Zaowocowało do tej pory ponad stu pracami i wzmiankami o tym źródle autorów polskich, serbskich, rosyjskich i niemieckich. Nie został ustalony jeszcze korpus rękopiśmienny Kroniki. Badania nad treścią dzieła można uznać za wyrywkowe.
Wybrane wydania Pamiętniki Janczara Polaka przed 1500 rokiem napisane, w drukarni Gałęzowskiego i komp. Przy ulicy Żabiej nr 472, Warszawa 1828. Zbiór Pisarzy Polskich cz. 2, t. 5 (1) Pamiętniki Janczara przed 1500 rokiem napisane, wyd. wtóre, nakład i druk Karola Pollaka, wstęp Jan Konrad Hrabia Załuski, Sanok 1857, Księgozbiór Polski, z. 1-2 Pamiętniki Janczara przed 1500 rokiem napisane, wyd. 3, nakład i druk Karola Pollaka, Sanok 1868 Księgi Trzecie. Wypisanie niektórych spraw y porządku rzeczy wojennych w Turczech, z kroniczki Konstantyna, syna Michała Konstantynowicza z Ostrowice Raca, który był wzięt od Turków y był Iancarem, z łacińskiego ięzyka na polski przełożone, w: Stanisława Łaskiego, wojewody sieradzkiego Prace Naukowe i Dyplomatyczne, wydane z rękopisów Muzeum Wileńskiego z przedmową Mikołaja Malinowskiego, oraz z dodatkiem dzieł Jana Tarnowskiego, z jedynego egzemplarza Biblioteki Kórnickiej, nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1864, s. 115–138 Pamiętniki Janczara, czyli kronika turecka Konstantego z Ostrowicy, napisana między r. 1496 a 1501, wyd. Jan Łoś, Kraków 1912. Biblioteka Pisarzów Polskich nr 63 http://www.archive.org/stream/pamietnikijancza00mihauoft#page/n3/mode/2up Konstanty z Ostrowicy, Pamiętnik Janczara Polaka, opracował i poprzedził przedmową Edward Winkler, Warszawa 1913
Przypisy
Bibliografia Nowy Korbut, t. 3, Warszawa 1965, s. 76–78 (bibliografia prac do lat 60.). Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, wyd. 3, Warszawa 1985, s. 135. Michał Kozłowski, Wydarzenia z historii Bizancjum w kronice tureckiej Konstantego z Ostrowicy (tzw. „Pamiętnikach Janczara”), [w:] „Koło Historii” (Materiały Koła Naukowego Historyków Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej z VIII Ogólnopolskiego Zjazdu Historyków Studentów – Lublin 2000 pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Jego Magnificencji Rektora UMCS), cz. 1, z. 5, Lublin 2000, s. 43–55 .
Linki zewnętrzne Pamiętniki Janczara Michał Kozłowski, Koncepcje polityczne w „Kronice tureckiej” Konstantego z Ostrowicy (tzw. „Pamiętniki janczara”) . Kronika Turecka (manuskrypt ok. 1544–1555) w bibliotece Polona
c
Kategoria:Polskie renesansowe utwory literackie Kategoria:Publicystyka Kategoria:Polska literatura polityczna (I Rzeczpospolita) Kategoria:Utwory literackie z 1828 Kategoria:Średniowieczne utwory w języku polskim Kategoria:Polskie kroniki Kategoria:Polska literatura antyturecka Kategoria:Utwory historiograficzne I Rzeczypospolitej