Wioska potiomkinowska, wieś potiomkinowska () – określenie pochodzące od nazwiska gubernatora Nowej Rosji, Grigorija Potiomkina, używane w odniesieniu do mistyfikacji, oszustwa, mającego na celu wywarcie dobrego wrażenia i ukrycie prawdziwej natury sytuacji.

Geneza Potiomkin w 1787 roku zorganizował dla cesarzowej Rosji Katarzyny II i jej dworu przejażdżkę w dół Dniepru w celu pokazania, jak wielki sukces książę odniósł podczas kolonizacji prowincji świeżo wydartej Turkom osmańskim. Aby wywrzeć na władczyni dobre wrażenie, Potiomkin miał rzekomo zmontować kilka przenośnych „wiosek” rozmieszczonych w ważniejszych punktach wzdłuż brzegu rzeki. Gdy cesarska łódź pojawiała się w polu widzenia, przebrani za wieśniaków ludzie Potiomkina zaczynali wznosić radosne okrzyki na cześć carycy i towarzyszących jej zagranicznych ambasadorów.

W opinii historyków dopiero ‪Astolphe de Custine‬ (pół wieku po wizycie carycy Katarzyny) w swoich kronikach rosyjskich nadał „wioskom ‪potiomkinowskim” status ‬rzeczywistego procederu, który ma miejsce w historii rosyjskiej od XII wiekuEvgeniĭ Aleksandrovich Dobrenko, Political Economy of Socialist Realism, Yale University Press, 2007, s. 46 sqq.. Przesadzone opowieści na temat skali tworzenia fasad w okresie panowania Katarzyny miałyby być antypotiomkinowską propagandą. Zdaniem rosyjskiego historyka Aleksandra Panczenki wioski ‪potiomkinowski‬e są w dużej części mitemAleksandr Panczenko, " 'Potyomkin villages as a cultural myth," (rus) in Panczenko, O russkoj istorii i kul´ture (St. Petersburg: Azbuka, 2000), 416. „В связи с вышесказанным должно сделать заключение, что миф о «потемкинских деревнях» – именно миф, а не достоверно установленный факт.". Panczenko pisze, że „Potiomkin rzeczywiście dekorował miasta i wsie, ale nie robił z tego żadnej tajemnicy”Panczenko, op. cit.: „Потемкин действительно декорировал города и селения, но никогда не скрывал, что это декорации.". Simon Sebag Montefiore za autora wyrażenia „wioski potiomkinowskie” uważa posła saskiego Georga von Helbiga, który był rozgoryczony tym, że nie zaproszono go na KrymSimon Sebag Montefiore, Potiomkin: książę książąt, Warszawa 2006, s. 445; wyrażenie to tym samym miałoby powstać za sprawą osoby, która nie była świadkiem wydarzeń. W roku 1809 ukazała się biografia Potiomkina autorstwa Helbiga, w której powtarzał swoje wcześniejsze zarzuty wobec księcia.

Zobacz też Kijŏng-dong Truman Show

Przypisy

Kategoria:Historia Ukrainy Kategoria:Mistyfikacje Kategoria:Imperium Rosyjskie