Maria Amalia Mohylanka (czasem Marianna MohylankaIllustrissimo et excellentissimo domino D. Nicolao In Potok, Buczacz, Horodenka et Gołogury Potocki Capitaneo Kanioviensi (...). Leopoli : tipis Ioannis Filipowicz S. R. M. Typographi et Chalkographi Provolegiati, 1754, s. 9. , ur. 1591, zm. 1638) – córka Jeremiego Mohyły, hospodara mołdawskiego, żona kolejno wojewody bracławskiego Stefana Potockiego, wojewody sandomierskiego Mikołaja Firleja, posiadaczka starostwa kazimierskiego w latach 1636-1638Krzysztof Chłapowski, Starostowie w Malopolsce 1565-1668, w: Społeczeństwo staropolskie, t. IV red. A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 122..
Życiorys Do cerkwi św. Mikołaja w Buczaczu przywiozła ikonę Bogurodzicy, znajdującą się dziś na wschodniej ścianie ołtarza. Była także hojną protektorką Skitu Maniawskiego. Dominikankom w Kamieńcu Podolskim oddała na klasztor swoją rezydencję w tym mieście. Rozbudowała zamek w Buczaczu. Jej kosztem została zbudowana murowana cerkiew pw. Św. Trójcy w Buczaczu.
W czasie wyprawy swojego męża do Mołdawii zakończonej Bitwą pod Sasowym Rogiem, u Anny de domo Potockiej, żony Stanisława Golskiego, w Podhajcach zdeponowała skarb, który potem był przedmiotem długich sporów i procesów sądowych, a także zajazdu w roku 1618Legenda o skarbie Mohylanki .
Po śmierci pierwszego męża Stefana Potockiego wyszła za mąż za Mikołaja Firleja, wojewodę sandomierskiego. Następnie – za ks. WiśniowieckiegoBonawentura Czarliński, Stephan Giźicki: Książę Janusz Wiśniowiecki (1598-1636) w lubelskich kazaniach progrzebowych. T. 4. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 2007. (Lubelska Biblioteka Staropolska).
Z małżeństwa ze Stefanem Potockim miała dwie córki, Katarzynę (1619-1642) oraz Annę. Katarzyna wyszła za mąż za Janusza Radziwiłła w 1638 roku. Anna wychodziła za mąż trzykrotnie. Za Dominika Kazanowskiego, potem za Bogusława Słuszkę, a następnie za Mikołaja StanisławskiegoHenryk Wisner: Janusz Radziwiłł 1612-1655. Warszawa: Wydawnictwo MADA, 2000.. Miała ze Stefanem Potockim synów: Piotra, Pawła, Jana.
Jej siostry również zostały wydane za polskich magnatów: Raina za Michała Wiśniowieckiego (była matką Jeremiego Wiśniowieckiego), słynna z urody Katarzyna natomiast została wydana za księcia Samuela Koreckiego, AnnaRodowód rodziny Mushati za Jana Sędziwója Czarnkowskiego.
Przypisy
Bibliografia Kasper Niesiecki: Mohyła herb. W: Korona polska przy złotej wolności starożytnymi wszystkich katedr, prowincji i rycerstwa klejnotami.... T. III. Lwów, 1740, s. 288–289. Władysław Łoziński: Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku. T. 2. Lwów : nakładem księgarni H. Altenberga, 1904. [dostęp 2016-12-23] Domniemany portret Marii Mohylanki. W: Władysław Łoziński. Życie polskie w dawnych wiekach (1907). IV edycja. Lwów : Altenberg – Gubrynowicz & syn, 1921, s. 131. Tomasz Henryk Skrzypecki: Potok Złoty na tle historii polskich kresów południowo-wschodnich. Opole: Solpress, 2010, 256 s. .
Maria Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Buczaczem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Potokiem Złotym Maria Kategoria:Starostowie kazimierscy Kategoria:Urodzeni w 1591 Kategoria:Zmarli w 1638 Kategoria:Żony senatorów I Rzeczypospolitej