I Stay Away – utwór amerykańskiego zespołu muzycznego Alice in Chains. Tekst napisał Layne Staley, a muzykę skomponowali Jerry Cantrell i Mike Inez, dla których była to pierwsza wspólna kompozycja. Nagranie zrealizowano we wrześniu 1993 i zamieszczono na trzecim minialbumie Jar of Flies (1994), opublikowanym nakładem wytwórni Columbia. W 1994 wydano je również na drugim singlu promującym epkę.
Kompozycja łączy akustyczne i cięższe, przesterowane partie gitar z brzmieniem kwartetu smyczkowego. Tekst, który Staley napisał po leczeniu odwykowym, interpretowano w recenzjach jako wyraz nadziei, dążenia do zmiany oraz przezwyciężenia nałogu. „I Stay Away” dotarł do 10. miejsca na liście Album Rock Tracks tygodnika „Billboard”, a w 1995 przyniósł zespołowi nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance. Do utworu zrealizowano teledysk techniką animacji poklatkowej. Był on regularnie emitowany w MTV.
W późniejszych latach nagranie zamieszczono na wszystkich czterech kompilacjach zespołu: Nothing Safe: Best of the Box (1999), Music Bank (1999), Greatest Hits (2001) oraz The Essential Alice in Chains (2006). W 2022 singel uzyskał w Stanach Zjednoczonych certyfikat złotej płyty.
Powstanie i nagranie Zalążki „I Stay Away” i „Rotten Apple” Mike Inez opracował na gitarze basowej, a Jerry Cantrell rozwinął jego pomysły, dopisując partie gitary elektrycznej. Nie licząc materiału nagranego na ścieżkę dźwiękową do filmu Bohater ostatniej akcji (1993, reż. John McTiernan), były to pierwsze utwory współkomponowane przez Ineza zamieszczone na studyjnym wydawnictwie zespołu. We wkładce do retrospektywnego box setu Music Bank (1999) Cantrell tak wspominał powstanie utworu:
thumb|Mike Inez (na zdj. w 2019) zagrał w „I Stay Away” na i dwunastostrunowej
„I Stay Away” powstało podczas tygodniowej sesji w London Bridge Studio w Seattle w stanie Waszyngton. Zrealizowano je z udziałem kwartetu smyczkowego. Cantrell, który słabo znał zapis nutowy, zebrał muzyków kwartetu w jednym z pomieszczeń i pokazywał im na gitarze, jaki efekt chciał osiągnąć. W rozmowie z magazynem branżowym „Metal Edge” Inez wspominał: „Chcieliśmy, żeby w tym utworze pojawiła się orkiestra. Nasza menedżerka myślała, że zwariowaliśmy. April [Acevez], dziewczyna Matta Camerona, perkusisty Soundgarden, zagrała na altówce. Sprowadziła dwie wiolonczelistki i jeszcze jednego altowiolistę. Tak to nagraliśmy”. Oprócz Acevez kwartet tworzyli altowiolista Matthew Weiss oraz wiolonczelistki Justine Foy i Rebecca Clemons-Smith.
Tekst i muzyka thumb|left|Tekst Layne’a Staleya (na zdj. w 1992) recenzenci interpretowali jako wyraz nadziei oraz dążenia do zmiany i przezwyciężenia nałogu Tekst napisał Layne Staley w okresie trzeźwości po leczeniu odwykowym. Zdaniem Neda Raggetta z AllMusic wers Yeah, I want to travel south this year nadaje początkowi utworu nutę nadziei. Kyle Anderson, autor książki Accidental Revolution: The Story of Grunge (2007), podkreślał, że wers ten wyraża dążenie do samodoskonalenia. Rich Hobson z „Metal Hammera” wymieniał „I Stay Away” jako przykład utworu o niemal pełnym nadziei, choć podszytym rezygnacją nastroju. Jego zdaniem kompozycja sugeruje, że choć zespół miał jeszcze przed sobą długą drogę, najgorsze było już za nim.
W retrospektywnej recenzji minialbumu opublikowanej w 2025 Anna Pichler z magazynu Paste stwierdziła, że w „I Stay Away” zespół brzmi pełen nadziei – po raz pierwszy i ostatni w całym swoim dorobku. Ten pełen nadziei charakter powiązała z brzmieniem nagrania. Jej zdaniem żywiołowa gra Seana Kinneya na perkusji i mocny bas Ineza „wypychają wokalistę z nieprzeniknionych głębi utworów «Rotten Apple» i «Nutshell» prosto na autostradę prowadzącą na południe”. Powoli narastające, zabarwione metalowym brzmieniem interludia nie wyrażają gniewu ani rozpaczy, lecz podkreślają poczucie wszechmocy Staleya, a gdy śpiewa on tytułową frazę „I Stay Away”, partia smyczków narasta w odpowiedzi. Według Pichler słuchacz zaczyna wierzyć, że wokalista zdoła trzymać się z dala od używek; gdy zaś Staley przeciąga końcową frazę, słychać, jak sam nabiera wiary w siebie, niemal oszołomiony siłą własnego przekonania.
Utwór opiera się na schemacie popowym, lecz ma złożone brzmienie. Składają się na nie partie gitar akustycznych i elektrycznych, głęboki bas, dynamiczna gra perkusji oraz śpiew Staleya. Aby nadać mu większą głębię, nałożono na siebie kilka ścieżek wokalnych, podobnie jak w „No Excuses” oraz „Rotten Apple”. Wykonanie Staleya łączy melancholijne i drapieżniejsze partie. Brzmienie stanowi hybrydę grunge’u i funku, łączy elementy rocka i soulu oraz nawiązuje do melodyjnego stylu lat 70. XX wieku spod znaku Jamesa Taylora.
W „I Stay Away” zastosowano strój obniżony o pół tonu (Db-Ab-Db-Gb-Bb-Eb), określany również jako „drop Db” lub „drop C#”. Na początku utworu pojawia się arpeggio grane na gitarze dwunastostrunowej. Niemal wszystkie partie gitary akustycznej utrzymano w tonacji durowej, natomiast po wejściu gitar elektrycznych przeważają riffy wywodzące się ze skali molowej. Cantrell wykonuje także na sześciostrunowej gitarze elektrycznej partię o ; przed refrenami gra natomiast szybkie, przesterowane zagrywki pentatoniczne. Utwór zawiera również melodyjną solówkę. Inez zarejestrował partie , wykorzystując efekt wah-wah, a także partie gitary dwunastostrunowej.
Teledysk thumb|Marionetki wykorzystane w teledysku na wystawie w Rock and Roll Hall of Fame (2013) Teledysk do utworu „I Stay Away” zrealizowano w 1994. Wyreżyserował go Nick Donkin, znany m.in. z filmu krótkometrażowego Święta ćpuna (1993). Wideoklip wykonano techniką animacji poklatkowej. Członków zespołu przedstawiono w nim jako marionetki znajdujące się w cyrku.
Fabuła przedstawia muzyków jadących autobusem do cyrku. Towarzyszy im chłopiec ze słoikiem much. Po przybyciu na miejsce uwalnia owady, czym rozwściecza cyrkowe zwierzęta. Podczas paniki ginie jeden z asystentów, a cyrk zostaje zniszczony przez pożar. Po wszystkim muchy wracają do słoika, a chłopiec jest zadowolony ze swojego czynu. Teledysk był regularnie emitowany przez stację MTV, m.in. w programie Headbangers Ball.
Wideoklip zamieszczono na kompilacji Music Bank: The Videos (1999). Marionetki wykorzystane w teledysku prezentowano na wystawie w muzeum Rock and Roll Hall of Fame w Cleveland w stanie Ohio.
Wydania i promocja Nagranie studyjne „I Stay Away” wydano 25 stycznia 1994 na minialbumie Jar of Flies, opublikowanym nakładem wytwórni Columbia; .. 15 kwietnia Christopher Woltman, dyrektor promocji albumów w Columbii, wskazał 3 maja jako planowany termin rozpoczęcia promocji utworu w stacjach radiowych. W datowanym na 29 kwietnia 1994 numerze „” „I Stay Away” wymieniono w rubryce „New Releases This Week”. Nagranie zamieszczono następnie na singlu, który – jako drugi po „No Excuses” – promował epkę; .. Wydanie amerykańskie singla na CD (nr kat. CSK 6056) zawierało wyłącznie nagranie tytułowe. Dwutworowe wydanie promocyjne na CD (nr kat. 11-002208-17), dystrybuowane przez Sony, ukazało się w Wielkiej Brytanii. Oprócz nagrania tytułowego zawierało także „Don’t Follow”, pochodzące z tej samej epki.
W późniejszych latach nagranie zamieszczono na czterech albumach kompilacyjnych zespołu: Nothing Safe: Best of the Box (1999), Music Bank (1999); ., Greatest Hits (2001) i The Essential Alice in Chains (2006).
Odbiór Odbiór krytyczny Ned Raggett z AllMusic podkreślał, że jednym z największych atutów zespołu była umiejętność łączenia cięższego brzmienia z łagodniejszymi utworami akustycznymi. „I Stay Away” uznał za przykład połączenia obu tych nurtów i „najbardziej podnoszący na duchu utwór w dorobku zespołu” (pod względem brzmienia, choć nie zawsze tekstu). Wyróżnił folkowe brzmienie gitary, połączone na początku utworu z instrumentami smyczkowymi, oraz zaznaczył, że nawet gdy do wokalu Staleya dołącza gitara elektryczna Cantrella, ogólny nastrój pozostaje „spokojny i refleksyjny”. Dan Winfield z dziennika „” pojawienie się smyczków interpretował jako próbę rozjaśnienia ponurego nastroju minialbumu Jar of Flies (1994). Uznał jednak, że wejście gitary Cantrella sprawia, iż „nadzieja jest jedynie złudzeniem”. W brytyjskim miesięczniku „” podwojone partie wokalne przyrównano do skrzyżowania The Beatles z duetem Simon & Garfunkel.
Diana Darzin z „Kerrang!” zwróciła uwagę na linię melodyczną, mroczny nastrój i akompaniament instrumentów smyczkowych, a utwór opisała jako „radosny i przerażający”. Sam Law z tego samego tygodnika nazwał „I Stay Away” najbardziej wyrazistym stylistycznie momentem epki. Uważał, że choć Staley napisał tekst po odwyku, piosenka jest przesycona atmosferą mrocznej i nieokiełznanej psychodelii. Katherine Turman z „Los Angeles Timesa” uznała, że dzięki mrocznemu klimatowi utwór w pełni oddaje charakterystyczne brzmienie zespołu. Styl wokalny Staleya określiła jako „namiętny, dziwnie zmanierowany”. Jon Hotten z magazynu branżowego „” wyróżnił „głębię i subtelność” utworu oraz określił go jako „epicki”. Dodał, że leniwy i nieco mglisty nastrój, tworzony w „Rotten Apple” przez brzmienie gitary Cantrella, utrzymuje się również w „I Stay Away”.
Wyniki komercyjne Komercyjna rozgłośnia KROQ-FM z Los Angeles w stanie Kalifornia emitowała „I Stay Away” w marcu 1994. 14 maja utwór zadebiutował na 39. pozycji listy Album Rock Tracks, opracowywanej przez „Billboard”. 2 lipca, po ośmiu tygodniach obecności na liście, dotarł do 10. miejsca i utrzymał się na nim przez trzy tygodnie. Łącznie pozostawał w zestawieniu przez 26 tygodni. W opublikowanym 24 grudnia zestawieniu końcoworocznym tej listy zajął 24. miejsce.
5 sierpnia 2022 singel uzyskał od amerykańskiego stowarzyszenia Recording Industry Association of America (RIAA) certyfikat złotej płyty po osiągnięciu progu 500 tys. jednostek.
Nagrody i wyróżnienia thumb|„I Stay Away” przegrał rywalizację o nagrodę Grammy z utworem „Black Hole Sun” zespołu Soundgarden (na zdj. w 2013) „I Stay Away” otrzymał od National Academy of Recording Arts and Sciences (NARAS) nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance. 1 marca 1995 podczas 37. ceremonii wręczenia nagród w Shrine Auditorium w Los Angeles Grammy w tej kategorii otrzymał „Black Hole Sun” zespołu Soundgarden. Rok Nagroda Kategoria Odbiorcy i nominowani Wynik Źródło 1995 Nagroda Grammy Best Hard Rock Performance „I Stay Away”
Zestawienia Rok Tytuł Publikacja Pozycja Źródło 2011 „30 najlepszych utworów wykonanych na 12-strunowej gitarze” „Guitar World” 26 2014 „50 najlepszych grunge’owych utworów w historii” Paste 29
Wykonania koncertowe thumb|William DuVall i Jerry Cantrell podczas próby poprzedzającej koncert dobroczynny „Symphony Legacy”, w trakcie którego zespół wykonał „I Stay Away” (Benaroya Hall, 2007) 2 listopada 2007 zespół wykonał „I Stay Away” na żywo w całości podczas „Symphony Legacy” – jubileuszowego koncertu dobroczynnego przygotowanego przez i organizację charytatywną Symphony Guild na rzecz szpitala . Wydarzenie odbyło się w Benaroya Hall w Seattle. Zespołowi towarzyszyło ponad dwustu muzyków, m.in. członkowie miejscowej orkiestry symfonicznej .
Lista utworów na singlu singel CD (CSK 6056):
singel CD (11-002208-17):
Personel Opracowano na podstawie materiału źródłowego:
Alice in Chains Layne Staley – śpiew Jerry Cantrell – gitara akustyczna, gitara elektryczna, wokal wspierający Mike Inez – , gitara dwunastostrunowa Sean Kinney – perkusja Muzycy sesyjni April Acevez – altówka Justine Foy – wiolonczela Matthew Weiss – altówka Rebecca Clemons-Smith – wiolonczela
Produkcja Producent muzyczny: Alice in Chains Inżynier dźwięku: Toby Wright Miksowanie: Toby Wright w Scream Studio, Los Angeles Mastering: Precision Mastering
Notowania i certyfikaty
Lista (1994) Pozycja Album Rock Tracks (Stany Zjednoczone) 10
Notowania końcoworoczne Lista (1994) PozycjaAlbum Rock Tracks (Stany Zjednoczone) 24