Selekcjoner reprezentacji Polski w piłce nożnej – wybrana przez odpowiednie gremium Polskiego Związku Piłki Nożnej osoba działająca w ramach struktur PZPN, odpowiedzialna za selekcję oraz powoływanie zawodników na zgrupowania kadry i mecze reprezentacji Polski, a także przygotowania do nich.
Funkcja oraz zakres obowiązków selekcjonera na przestrzeni lat ulegały zmianom. Polską drużynę państwową w spotkaniach międzynarodowych prowadzili również kapitanowie związkowi oraz zastępczo w stosunkowo rzadkich sytuacjach trenerzy niezajmujący się na co dzień w kadrze selekcją. Selekcjonerów często było kilku jednocześnie (w szczytowym okresie pięciu) – tworzyli oni wówczas tzw. kapitanat związkowy. Od 1966 funkcję opiekuna kadry sprawuje wyłącznie jedna osoba dokonująca selekcji i będąca jednocześnie szkoleniowcem. Posiada ona do pomocy sztab asystentów (zwanych również drugimi trenerami), odpowiedzialnych za poszczególne elementy treningu, m.in. szkolenie bramkarzy, analizę rywali, statystykę czy przygotowanie motoryczne.
Historia Selekcjonerem piłkarskiej reprezentacji Polski w jej pierwszym oficjalnym spotkaniu międzynarodowym był Józef Szkolnikowski, pełniący tę funkcję zgodnie ze statutem PZPN jako Przewodniczący Wydziału Gier (na samym meczu nie był obecny). W latach 1922−1923 zespół selekcjonerski składał się z trzech osób. Od 1924 aż do wybuchu II wojny światowej zespołem narodowym opiekował się jeden kapitan związkowy. Zdarzało się, że kapitanowie z różnych powodów nie byli obecni na niektórych spotkaniach (np. tego samego dnia rozgrywano dwa równorzędne mecze reprezentacji A w różnych miejscach) − wówczas w jego zastępstwie zespół prowadził jednorazowy selekcjoner, kierownik bądź trener. W tamtej epoce kapitanowie związkowi odpowiadali tylko za selekcję zawodników, stanowisko trenera (pomocnika selekcjonera) było wówczas oddzielnym etatem. Swoje stanowisko kapitan otrzymywał po nominacji podczas organizowanego corocznie zjazdu PZPN na okres roku. W okresie międzywojennym najmocniejszą pozycję wśród selekcjonerów osiągnął Józef Kałuża, który prowadził reprezentację Polski w czasie jej największych do lat 70. sukcesów w turniejach międzynarodowych. Kałuża pozostaje również najdłużej pracującym selekcjonerem polskiej drużyny narodowej w historii (ponad 7 lat na stanowisku).
Pierwszym powojennym kapitanem związkowym był Henryk Reyman, który z powodu niewydania dlań paszportu nie brał udziału w dwóch meczach swojej drużyny, której skład przedtem ustalał. W kolejnych latach reprezentacja prowadzona była przemiennie przez trójki selekcjonerskie, kapitana związkowego oraz pięcio− lub czteroosobowy kapitanat z wyznaczonym przewodniczącym. W 1950 po raz pierwszy polską drużyną opiekował się trener-selekcjoner odpowiedzialny zarówno za skład, jak i za szkolenie − był nim Ryszard Koncewicz (sprawował tę funkcję w latach 1950−1952, 1953, 1955−1956, 1966 i 1968−1970 oraz jako członek kapitanatu w latach 1964−1966). W tym okresie jednoczesnym trenerem i selekcjonerem był ponadto Michał Matyas (1952). W niektórych przypadkach reprezentację w czasie meczu prowadził nie selekcjoner, a trener lub duet trenerów.
W 1966 ponownie zdecydowano się połączyć role szkoleniowca i selekcjonera − pełnił ją wtedy Antoni Brzeżańczyk. Swoją kadencję kończył jednak jako członek kapitanatu Klemensa Nowaka (pozostając trenerem), ostatniego w historii kolegialnego organu dokonującego selekcji reprezentacji Polski. Od 7 listopada 1966 funkcję trenera i selekcjonera pełni tylko jedna osoba. W pojedynczych przypadkach nieobecności selekcjonera lub występu reprezentacji Polski do lat 21 pod oficjalnym szyldem reprezentacji A, zespół prowadził jako trener asystent selekcjonera (Bernard Blaut w 1985, Lesław Ćmikiewicz w 1991) lub trener drużyny młodzieżowej (Andrzej Strejlau w 1974, Waldemar Obrębski w 1981).
Największe w historii sukcesy osiągnęli ze swoimi podopiecznymi Kazimierz Górski (srebrny medal mistrzostw świata za zajęcie III miejsca oraz złoty i srebrny medal igrzysk olimpijskich) oraz Antoni Piechniczek (srebrny medal MŚ za zajęcie III miejsca). Ten drugi jako jedyny manager wprowadził polską drużynę do dwóch turniejów finałowych światowego czempionatu. Z kolei jedynym, który awansował z Polską zarówno na MŚ, jak i na ME jest Adam Nawałka.
Pierwszym pełnoetatowym zagranicznym selekcjonerem w historii polskiej reprezentacji był Holender Leo Beenhakker (2006–2009). Wcześniej po razie narodowy zespół prowadzili niemiecki trener kadry Kurt Otto (1936, w zastępstwie Kałuży) oraz Węgier Andor Hájdu w duecie trenerskim z Edwardem Cebulą (1954). Czwartym obcokrajowcem na tym stanowisku był dowodzący zespołem w 2021 roku Portugalczyk Sousa. Piątym zagranicznym selekcjonerem został w roku 2023 również Portugalczyk Fernando Santos.
16 lipca 2025 selekcjonerem reprezentacji Polski został Jan Urban https://pzpn.pl/federacja/aktualnosci/2025-07-16/jan-urban-selekcjonerem-reprezentacji-polski.
Lista selekcjonerów Lista obejmuje wszystkich kapitanów związkowych, selekcjonerów, członków kapitanatów związkowych (komisji selekcyjnych) oraz trenerów prowadzących na przestrzeni lat piłkarską reprezentację Polski i ustalających jej skład w oficjalnym meczu międzypaństwowym. Liczba porządkowa w nawiasie oznacza wtórne pełnienie funkcji. Z powodu braku informacji źródłowych w wielu przypadkach zamiast dat oficjalnej nominacji oraz dymisji ze stanowiska zastosowano datę rozegrania pierwszego i ostatniego spotkania pod wodzą danego selekcjonera.
Kursywą oznaczono menedżera reprezentacji pełniącego tę rolę w zastępstwie nieobecnego właściwego organu selekcyjnego.
Stan na 17 listopada 2025
Lp.ZdjęcieSelekcjonerLataNrSMWRPGZGSSk %Mistrzostwa1.bezramki|137x137px Józef Szkolnikowski18.12.192111001010,02.3.4.bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Józef Lustgarten Adam Obrubański Stanisław Ziemiański14.05.1922–03.09.19222–431113550,05.6.(2.)bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Edward Cetnarowski Władysław Jentys Józef Lustgarten01.10.19225110031100,07.8.(3.)bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Kazimierz Glabisz Tadeusz Kuchar Adam Obrubański03.06.1923–01.11.19236–105122111140,0(3.)bezramki|100px Adam Obrubański18.05.1924–31.08.192411–1215–16410321425,0IO 1924 – 1/16 finału9.bezramki|100px Tadeusz Orzelski10.06.1924131001230,010.bezramki|100px Ignacy Rosenstock29.06.192414110020100,0(8.)bezramki|100px Tadeusz Kuchar23.05.1925–19.07.1925171001020,0011.bezramki|100px Tadeusz Synowiec30.08.1925–19.06.192718–2811533302459,1(8.)bezramki|100px Tadeusz Kuchar10.06.1928–28.10.192829–3131117750,012.bezramki|100px Stefan Loth02.06.1929–25.10.193132–3436385302171060,0 mógł prowadzić zespół na MŚ 1930, jednakże Polska nie zgłosiła kandydaturyPierwsze mistrzostwa świata były zarazem jedynymi, których nie poprzedziły eliminacje. Każdy kraj należący do FIFA dostał zaproszenie do udziału w turnieju finałowym. Na ostateczny termin przyjmowania zgłoszeń wyznaczono 28 lutego 1930 roku13.bezramki|100px Andrzej Przeworski05.07.193135110050100,014.bezramki|100px Józef Kałuża11.10.1931371001120,0(14.)21.02.1932–01.09.193939–4143–5153–5456–6062–6668–6971–7577–833810820839536,8MŚ 1934 – brak kwalifikacjiIO 1936 – czwarte miejsceMŚ 1938 – 1/8 finału(12.)bezramki|100px Stefan Loth02.10.193214.10.19344252220083100,0(13.)bezramki|100px Andrzej Przeworski15.09.193512.09.1937556721106475,015.bezramki|100px Kurt Otto06.09.19366110103350,016.bezramki|100px Karol Kossok10.10.193770110021100,017.bezramki|100px Marian Spoida25.09.1938761001120,018.bezramki|100px Henryk Reyman29.06.1945–28.08.194784–8630035110,0 Mistrzostwa Świata 1946 (oraz eliminacje) nie odbyły się z powodu II wojny światowej oraz jej następstw19.20.(13.)bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Karol Bergtal Czesław Krug Andrzej Przeworski04.09.1947–00.02.194887–90411291337,521.bezramki|100px Zygmunt Alfus15.02.1948–01.10.194891–95511361730,0(20.)bezramki|100px Czesław Krug10.10.19489610100050,0(20.)22.(13.)bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Czesław Krug Jan Nowak Andrzej Przeworski17.10.194897110010100,023.24.25.(20.)26.bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Mieczysław Szymkowiak Ignacy Izdebski Stefan Kisieliński Czesław Krug Kazimierz Śmiglak19.02.1949–00.00.195098–1069225142533,3mieli prowadzić zespół podczas eliminacji do MŚ 1950, z których Polska się wycofałaUdział w eliminacjach zbojkotowała radziecka federacja piłkarska, a pod naciskiem władz ZSRR zmuszone do tego samego zostały związki piłkarskie wszystkich europejskich państw bloku wschodniego, w tym Polski. Wyjątkiem była Jugosławia, która zaczynała już iść własną drogą – ani związaną z ZSRR ani z krajami Zachodu(23.)27.(25.)(20.)bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Mieczysław Szymkowiak Mieczysław Kaczanowski Stefan Kisieliński Czesław Krug00.00.1950–31.12.19501071001140,028.bezramki|100px Ryszard Koncewicz30.10.1950108110010100,0(28.)(27.)(23.)bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Ryszard Koncewicz Mieczysław Kaczanowski Mieczysław Szymkowiak00.02.1951–00.00.1951–0000000,0(28.)bezramki|100px Ryszard Koncewicz27.05.19511091001060,000.00.1951–00.06.19521101122002160,029.bezramki|100px Michał Matyas25.05.19521111001010,0(29.)15.07.1952–21.07.19521131001020,0IO 1952 – 1/8 finału30.bezramki|100px Tadeusz Foryś14.09.1952–21.09.1952114–11521105275,0(28.)bezramki|100px Ryszard Koncewicz10.05.1953–29.11.1953116–11830213533,3 miał prowadzić zespół podczas eliminacji do MŚ 1954, z których Polska się wycofała31 stycznia 1953 Sekcja Piłki Nożnej Głównego Komitetu Kultury Fizycznej (organu działającego od 4 lutego 1951 w miejsce rozwiązanego tego samego dnia PZPN) zgłosiła reprezentację Polski do udziału w eliminacjach mistrzostwa świata 1954. Podczas przeprowadzonego 15 lutego 1953 na posiedzeniu Komitetu Organizacyjnego FIFA w Zurychu losowania eliminacji, Polska trafiła na Węgry (ówczesny mistrz olimpijski i późniejszy wicemistrz świata). O wynikach losowania nie poinformowano opinii publicznej w Polsce, a w marcu 1953 r. (dokładna data nie jest znana) Prezydium Sekcji Piłki Nożnej Głównego Komitetu Kultury Fizycznej – również w tajemnicy – wycofało polską kadrę narodową z udziału w eliminacjach, wobec czego automatyczny awans do mistrzostw świata 1954 uzyskali Węgrzy. Oficjalne powody wycofania Polski z udziału w eliminacjach nigdy nie zostały ujawnione, jednak – z dużą dozą prawdopodobieństwa – można domyślać się, że ówczesne władze zarówno piłkarskie, jak i państwowe obawiały się wysokich porażek „biało-czerwonych” w dwumeczu przeciwko „węgierskiej złotej jedenastce”.31.32.bezramki|100px bezramki|100px Andor Hájdu Edward Cebula08.08.195411910102250,033.(29.)bezramki|100px bezramki|100px Zygmunt Jesionka Michał Matyas26.09.1954120110010100,0(28.)bezramki|100px Ryszard Koncewicz29.05.1955–22.07.1956121–126613271041,734.35.36.bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Alfred Nowakowski Alojzy Sitko Artur Woźniak26.08.19561271001120,0(20.)37.(18.)bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Czesław Krug Feliks Dyrda Henryk Reyman22.09.1956–17.02.1957128–130321011483,3(18.)(37.)38.bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Henryk Reyman Feliks Dyrda Józef Ziemian17.02.1957–05.07.1957131–13331023533,3MŚ 1958 – brak kwalifikacjiJózef Ziemian prowadził zespół tylko w pierwszym meczu eliminacji(18.)(37.)bezramki|100px bezramki|100px Henryk Reyman Feliks Dyrda29.09.1957–24.11.1957134–13742117462,5MŚ 1958 – brak kwalifikacjiw pierwszym meczu eliminacji prowadzili zespół wspólnie z Józefem Ziemianem (18.)(37.)39.bezramki|100px bezramki|100px bezramki|100px Henryk Reyman Feliks Dyrda Stanisław Szymaniak11.05.1958–00.02.1959138–143603391325,0(20.)bezramki|100px Czesław Krug20.05.1959–28.11.1962144–1733012513605445,0ME 1960 – brak kwalifikacjiIO 1960 – faza grupowaMŚ 1962 – brak kwalifikacjiME 1964 – brak kwalifikacji40.(30.)41.bezramki|100px bezramki|100px