Letnie igrzyska olimpijskie – międzynarodowe zawody sportowe organizowane przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Odbywają się co 4 lata, tj. w pierwszym roku danej olimpiady (liczonych od 1896 roku). Należą do największych i najbardziej popularnych zawodów sportowych na świecie. Zwycięstwo na igrzyskach olimpijskich uznawane jest przez sportowców większości dyscyplin za najbardziej prestiżowe osiągnięcie.
Same igrzyska, choć kojarzą się z młodością, z racji wielu dyscyplin obejmują różne podejścia do sportu, a mimo nacisku na konkurencje fizyczne, szeroki jest również przekrój wieku uczestników. Najstarszym medalistą igrzysk olimpijskich jest jak dotychczas 72-letni Oscar Swahn ze Szwecji, który zdobył srebrny medal w strzelectwie w 1920 r. Wśród kobiet najstarszą uczestniczką igrzysk jest Lorna Johnstone z Wielkiej Brytanii, która mając 70 lat w 1972 roku, uzyskała 12. miejsce w ujeżdżeniu. Natomiast najmłodszym odnotowanym uczestnikiem igrzysk olimpijskich jest Dimitrios Loundras z Grecji, który współzawodniczył w gimnastyce na pierwszych igrzyskach w 1896 r. mając 10 lat. Najmłodszą zdobywczynią złotego medalu olimpijskiego (w konkurencjach indywidualnych) jest Marjorie Gestring, reprezentantka USA w skokach do wody, zdobyła złoty medal w skokach z trampoliny na igrzyskach w Berlinie w 1936 roku (mając 13 lat i 9 miesięcy). Szeroki jest również rozrzut masy i wzrostu zawodników (zawodniczek) – kulomioci i kulomiotki osiągają masę powyżej 140 kg i 200 cm wzrostu, z kolei inni lekkoatleci, startujący w tym samym czasie, na tym samym stadionie (zwykle olimpijskim) mają dużo mniejszą masę i wzrost – np. złota medalistka, biegaczka Florence Griffith-Joyner miała 169 cm wzrostu i ważyła 59 kg.
thumb|center|600px|Legenda (stan z 2024 r.) kolor zielony – państwa, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się tylko raz, kolor niebieski – państwa, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się 2 lub więcej razy, punkt czarny – miasta, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się tylko raz, punkt pomarańczowy – miasta, w których letnie igrzyska olimpijskie odbyły się dwa razy. Przy miastach, w których igrzyska dopiero mają się odbyć (są już zaplanowane), daty zapisane są kursywą
Historia letnich igrzysk olimpijskich Edycja Data Gospodarz Liczba ekip Liczba sportowców w tym Polaków Liczba konkurencji Nr Rok Miasto PaństwoI miejsceII miejsceIII miejsce I IO 1896 6 IV – 15 IV Ateny 14 241 – 43 II IO 1900 14 V – 28 X Paryż 22 997 – 95 III IO 1904 1 VII – 23 XI Saint Louis 12 651 – 91 IV IO 1908 27 IV – 31 X Londyn 22 2 008 1 110 V IO 1912 5 V – 27 VII Sztokholm 28 2 407 3 102 VI IO 1916 nie odbyły sięZ powodu I wojny światowej. Berlin odwołane z powodu I wojny światowej VII IO 1920 14 VIII – 12 IX Antwerpia 29 2 626 – 154 VIII IO 1924 4 V – 27 VII Paryż 44 3 089 75 126 IX IO 1928 17 V – 12 VIII Amsterdam 46 2 883 79 109 X IO 1932 30 VII – 14 VIII Los Angeles 37 1 332 20 117 XI IO 1936 1 VIII – 16 VIII Berlin 49 3 963 111 129 XII IO 1940 nie odbyły sięZ powodu II wojny światowej. Helsinki odwołane z powodu II wojny światowej XIII IO 1944 nie odbyły się Londyn odwołane z powodu II wojny światowej XIV IO 1948 29 VII – 14 VIII Londyn 59 4 104 24 136 XV IO 1952 19 VII – 3 VIII Helsinki 69 4 955 123 149 XVI IO 1956 22 XI – 8 XII Melbourne 72 3 314 64 145 XVII IO 1960 25 VIII – 11 IX Rzym 83 5 338 185 150 XVIII IO 1964 10 X – 24 X Tokio 93 5 151 138 163 XIX IO 1968 12 X – 27 X Meksyk 112 5 516 176 172 XX IO 1972 26 VIII – 11 IX Monachium Niemcy Zachodnie 121 7 134 288 195 XXI IO 1976 17 VII – 1 VIII Montreal 92 6 084 207 198 XXII IO 1980 19 VII – 3 VIII Moskwa 80 5 179 306 203 XXIII IO 1984 28 VII – 12 VIII Los Angeles 140 6 829 – 221 XXIV IO 1988 17 IX – 2 X Seul 159 8 391 153 237 XXV IO 1992 25 VII – 9 VIII Barcelona 169 9 356 205 257 XXVI IO 1996 19 VII – 4 VIII Atlanta 197 10 318 165 271 XXVII IO 2000 15 IX – 1 X Sydney 199 10 651 191 300 XXVIII IO 2004 13 VIII – 29 VIII Ateny 201 10 625 202 301 XXIX IO 2008 8 VIII – 24 VIII Pekin 204 10 942 263 302 XXX IO 2012 27 VII – 12 VIII Londyn 204 10 820 218 302 XXXI IO 2016 5 VIII – 21 VIII Rio de Janeiro 207 11 366 238 306 XXXII IO 2020 23 VII – 8 VIII 2021Z powodu pandemii COVID-19 igrzyska olimpijskie zostały przełożone na rok 2021. Tokio 204 (+ EOR) 11 326 210 339 XXXIII IO 2024 26 VII – 11 VIII Paryż 204 (+ EOR + AIN) 10 714 210 329 XXXIV IO 2028 21 VII – 6 VIII Los Angeles – – – –––– XXXV IO 2032 23 VII – 8 VIII Brisbane – – – ––––
Historia sloganów letnich igrzysk Berlin 1936 – Wzywam młodzież świata (ang. I call the youth of the world, niem. Ich rufe die Jugend der Welt an) Monachium 1972 – Szczęśliwe Igrzyska (ang. The Cheerful Games, niem. Heitere Spiele) Montreal 1976 – Niech żyją igrzyska w Montrealu (ang. Long Life to the Montréal Games, fr. Longue vie aux Jeux de Montréal) Los Angeles 1984 – Odegraj rolę w historii (ang. Play a Part in History) Seul 1988 – Harmonia i Postęp (ang. Harmony and Progress; koreań. 화합과 전진, hwahabgwa jeonjin) Barcelona 1992 – Przyjaciele na całe życie (ang. Friends For Life, hiszp. Amigos Para Siempre) Atlanta 1996 – Świętowanie Stulecia (ang. The Celebration of the Century) Sydney 2000 – Dziel się duchem i miej odwagę marzyć (ang. Share The Spirit and Dare to Dream) Ateny 2004 – Witamy w Domu (ang. Welcome Home; grec. Καλώς ήλθατε σπίτι, Kalós írthate spíti) Pekin 2008 – Jeden Świat, Jedno Marzenie (ang. One World, One Dream; chiń. 同一个世界 同一个梦想, Tóng yīgè shìjiè tóng yīgè mèngxiǎng) Londyn 2012 – Zainspiruj pokolenie (ang. Inspire a Generation) Rio de Janeiro 2016 – Nowy Świat (ang. A New World; port. Um Mundo Novo) Tokio 2020 – Zjednoczeni przez emocje (ang. United by Emotion; jap. 感動で, 私たちはひとつになる, Kandō de, watashi tachi wa hitotsu ni naru) Paryż 2024 – Igrzyska szeroko otwarte (ang. Games wide open; fr. Ouvrons grand les Jeux) Los Angeles 2028 – Razem tworzymy przyszłość (ang. Together we create the future)
Klasyfikacja medalowa
Poz. Reprezentacja Liczbaigrzysk Medale20x20px|Złoto20x20px|Srebro20x20px|BrązRazem1 29110587978027642 93953192961 0103 123032261987274 302983403439815 302392772998156 282292012286587 182132202556888 241891621915429 2818716118253010 28182192226600 Pozostałe20 237393142308 Stan po IO 2024
Dyscypliny olimpijskie Obecnie rozgrywane Liczby w tabeli oznaczają liczbę konkurencji rozgrywanych w ramach danej dyscypliny. Kropka oznacza, że dyscyplina była rozgrywana jako pokazowa.
Gimnastyka – Kajakarstwo – Kolarstwo – Koszykówka – Siatkówka – Sporty wodne
Dyscypliny 96 00 04 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 2024 Badminton 17px • • 4 5 5 5 5 5 5 55 Baseball 17px • • • • • • 1 1 1 1 1 1 Breakdance 17x17px 2 Boks 17px 7 5 8 8 8 8 8 8 10 10 10 10 11 11 11 11 12 12 12 12 12 11 11 13 13 1313 Gimnastyka artystyczna 17px 1 1 1 2 2 2 2 2 2 22 Gimnastyka sportowa 21px8 1 11 2 4 4 9 8 11 9 9 15 15 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 1414 Skoki na trampolinie 17px 2 2 2 2 2 22 Golf 17px 2 2 2 22 Hokej na trawie 17px 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 22 Jeździectwo 17px 3 5 7 5 6 5 6 6 6 6 5 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 66 Judo 17px 4 6 6 8 8 7 14 14 14 14 14 14 14 1515 Kajakarstwo górskie 17px 4 4 4 4 4 4 4 4 46 Kajakarstwo regatowe 17px • 9 9 9 9 7 7 7 7 11 11 12 12 12 12 12 12 12 12 12 1210 BMX 17px 2 2 2 44 Kolarstwo górskie 17px 2 2 2 2 2 2 22 Kolarstwo szosowe 17px1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 3 3 4 4 4 4 4 4 44 Kolarstwo torowe 17px5 2 7 6 4 4 4 4 4 4 4 4 4 5 5 5 4 4 5 6 7 8 12 12 10 10 10 1212 Koszykówka 17px • 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 22 Koszykówka 3x3 17px 22 Lekkoatletyka 17px12 23 25 26 30 29 27 27 29 29 33 33 33 34 36 36 38 37 38 41 42 43 44 46 46 47 47 47 4848 Łucznictwo 17px 6 6 3 10 2 2 2 2 4 4 4 4 4 4 4 4 55 Pięciobój nowoczesny 17px 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2 2 2 22 Piłka nożna 17px 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 22 Piłka ręczna 17px 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 22 Podnoszenie ciężarów 17px2 2 5 5 5 5 5 6 7 7 7 7 7 9 9 10 10 10 10 10 15 15 15 15 15 1410 Rugby 7 17x17px 2 22 Siatkówka halowa 17px 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 22 Siatkówka plażowa 17px 2 2 2 2 2 2 22 Skateboarding 17px 44 Softball 17px 1 1 1 1 1 Piłka wodna 17px 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 22 Pływanie 17px4 7 9 6 9 10 11 11 11 11 11 11 13 15 18 29 29 26 26 29 31 31 32 32 32 34 34 34 3737 Pływanie synchroniczne 17px 2 2 2 1 2 2 2 2 2 22 Skoki do wody 17px 2 2 4 5 5 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 8 8 8 8 8 88 Strzelectwo 17px5 9 15 18 21 10 2 3 4 7 7 6 6 7 8 7 7 11 13 13 15 17 17 15 15 15 1515 Surfing 17px 22 Szermierka 17px3 7 5 4 5 6 7 7 7 7 7 7 7 8 8 8 8 8 8 8 8 8 10 10 10 10 10 10 1212 Taekwondo 17px • • 8 8 8 8 8 88 Tenis stołowy 17px 4 4 4 4 4 4 4 4 55 Tenis ziemny 17px2 4 2 6 8 5 5 • • 4 4 4 4 4 4 5 5 55 Triathlon 17px 2 2 2 2 2 33 Wioślarstwo 17px 5 5 4 4 5 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 1414 Wspinaczka sportowa 17px 24 Zapasy 17px1 8 10 5 10 13 13 14 14 16 16 16 16 16 16 20 20 20 20 20 20 20 16 18 18 18 18 1818 Żeglarstwo 17px 10 4 4 14 3 3 4 4 5 5 5 5 5 5 6 6 6 7 8 10 10 11 11 11 10 10 1010 Łączna liczba konkurencji43 81 93 96 101 149 124 109 116 128 136 149 151 150 163 172 195 198 203 221 237 256 269 298 299 300 302 306 339329
Dyscypliny debiutujące na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2024 W 2017 Międzynarodowy Komitet Olimpijski ogłosił, że rugby 7 i golf, które pojawiły się w programie igrzysk 2016 i 2020, zostaną również uwzględnione w programie aktualnych igrzysk. W 2014 MKOl przyznał gospodarzom większą swobodę wyboru dyscyplin, wobec czego organizatorzy mogli zrezygnować z rozgrywania wspinaczki, karate, skateboardingu, surfingu i baseballu, które zostały rozegrane w Rio de Janeiro w 2016 oraz w Tokio w 2021 roku. Paryski komitet organizacyjny zdecydował o pozostawieniu wspinaczki, skateboardingu i surfingu, jednocześnie proponując dołączenie do programu breakdance'u, na co 8 grudnia 2020 MKOl wyraził zgodę.
Międzynarodowy Komitet Olimpijski wprowadził także modyfikacje, w porównaniu do poprzednich igrzysk, które obejmowały m.in. równouprawnienie płci, zmniejszenie liczby zawodników do 10500 (z 11092 na poprzednich igrzyskach) oraz liczby konkurencji z 339 do 329. Zmieniono następujące konkurencje: w lekkoatletyce: chód sportowy na 50 km mężczyzn zastąpiono sztafetą mieszaną; w boksie: zastąpienie jednej kategorii wagowej mężczyzn przez kategorię kobiecą; w kajakarstwie: zastąpienie konkurencji K-1 200 m w kajakarstwie klasycznym przez Cross KX-1 w kajakarstwie górskim; w żeglarstwie: usunięcie konkurencji 470 (kobiety i mężczyźni) i Finn (mężczyźni), dodanie konkurencji 470 mieszanej, IQFoil oraz Formula Kite; w strzelectwie: usunięto konkurencję Trap mieszany, którą zastąpiono Skeet mieszanym. Rozgrywane w przeszłości W tabeli wymieniono dyscypliny będące w oficjalnym programie letnich igrzysk olimpijskich w przeszłości. Pominięto dyscypliny rozgrywane wyłącznie jako pokazowe.
Liczby w tabeli oznaczają liczbę konkurencji rozgrywanych w ramach danej dyscypliny. Kropka oznacza, że dyscyplina była rozgrywana jako pokazowa.
Dyscypliny 96 00 04 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 0812162024Breakdance17x17px2 Hokej na lodzie 21px 1 włączone w program zimowych igrzysk olimpijskich Jeu de paume 17px • 1 Karate17x17px8 Krokiet 17px 3 Krykiet 17px 1 Lacrosse 17px 1 1 • • • Łyżwiarstwo figurowe 21px 4 3 włączone w program zimowych igrzysk olimpijskich Pelota 17px 1 • • • Polo 17px 1 1 1 1 1 Przeciąganie liny 17px 1 1 1 1 1 Rackets 17px 2 Roque 17px 1 Rugby union 17px 1 1 1 1 Sporty motorowodne 17px • 3
Zobacz też Olimpiada Letnia 1906 PKOl Igrzyska olimpijskie Zimowe igrzyska olimpijskie Polscy medaliści letnich igrzysk olimpijskich Polscy medaliści zimowych igrzysk olimpijskich Polscy olimpijczycy
Przypisy
Linki zewnętrzne Międzynarodowy Komitet Olimpijski Polski Komitet Olimpijski