Kazimierz Cichowski

Kazimierz Cichowski ps. Hrabia, Anatol, Wysocki, Jasiński (ur. 7 grudnia 1887 w Klimkiewiczowie, zm. 26 października 1937 w Moskwie) – działacz polskiego i międzynarodowego ruchu komunistycznego i robotniczego.

Życiorys Syn Teresy z Łubieńskich i Henryka, wnuk Romana, brat Henryka, siostrzeniec Bernarda Łubieńskiego, praprapraprawnuk Marii Amalii z Brühlów Mniszchowej.

Od 1898 uczeń gimnazjum w Sosnowcu, gdzie od 1904 r. był czynny w rewolucyjnym ruchu młodzieżowym. Przeniesiony do gimnazjum w Warszawie, skąd usunięty za udział w strajkach szkolnych 1905-06. W 1907 r. zdał maturę w Petersburgu, w tym czasie wstąpił tam do SDKPiL. W latach 1907–1909 w Liège jako student Politechniki, skąd usunięty za działalność polityczną. W latach 1909–1910 w Warszawie jako pracownik bankowy, ożenił się z Janiną z Podgórskich. W latach 1910–1913 na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Paryżu, ponownie usunięty politycznie. Następnie w Warszawie jako pracownik Centralnego Towarzystwa Rolniczego, a następnie Międzynarodowego Banku Handlowego. W ramach ewakuacji banku wskutek działań wojennych od 1915 r. (wraz z żoną i dziećmi - Jadwigą i Zbigniewem) w Piotrogrodzie.

Brał udział w rewolucji październikowej. Sekretarz piotrogrodzkiej grupy SDKPiLWalentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 22. Od grudnia 1917 r. zastępca szefa Komisariatu do Spraw Polskich w Ludowym Komisariacie Narodowości. W latach (1918-20) działał na terenie Litwy i Białorusi m.in. jako członek KC Komunistycznej Partii Litwy, w Wileńskiej Radzie Delegatów Robotniczych oraz w działającym 1919 w Wilnie w Tymczasowym Rządzie Robotniczo-Chłopskim Litwy jako komisarz ludowy rolnictwaWalentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 240 i jako przewodniczący Centralnego Komitetu Wykonawczego Rad Delegatów Robotniczych Litewsko-Białoruskiej Republiki Radzieckiej. Członek KC (15 osobowego) Komunistycznej Partii Litwy i BiałorusiWalentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 238 oraz Komunistycznej Partii Galicji WschodniejKonrad Zieliński „O Polską Republikę Rad. Działalność polskich komunistów w Rosji Radzieckiej 1918 -1922“, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej, ISBN 978-83-7784-269-0, s. 99. W 1919 i 1920 r. był zwolennikiem przeniesienia do Polski rewolucji z pomocą Armii CzerwonejNorbert Michta „Julian Marchlewski – Polska, Naród , Socjalizm" PWN 1975, s. 395. Od maja 1920 r. zastępca członka Biura PolskiegoWalentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 291. Przedstawiciel Biura Polskiego przy Radzie Wojskowo – Rewolucyjnej frontu zachodniego Armii Czerwonej Walentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 289.

W 1921 r. w Berlinie jako Przedstawiciel KPRP (od 1925 r. przyjęła nazwę KPP), a następnie w Polsce. Aresztowany 30 października 1921 we Lwowie i jako jeden z głównych oskarżonych podczas procesu działaczy Komunistycznej Partii Galicji Wsch. w tzw. procesie świętojurskim w 1923 r. skazany na 3 lata więzienia. Karę odbywał w więzieniach we Lwowie i w Chęcinach, gdzie pisał dla "Trybuny Robotniczej" pod pseud. K. Jurowicz. W 1925-29 członek KC KPP, a 1925-27 Biura Politycznego tej partii. W latach 1928–29 sekretarz komunistycznej frakcji poselskiej w Sejmie. W latach 1927–1929 trzykrotnie aresztowany w Łodzi, Berlinie i 18 marca 1929 roku w Warszawie. W 1930 r. skazany na 8 lat ciężkiego więzienia na Świętym Krzyżu.

185px|thumb|Kazimierz Cichowski W 1932 r. w ramach granicznej wymiany więźniów politycznych przekazany do ZSRR, gdzie (już jako rozwiedziony i związany z Wiktorią Lisowską-Cichowską) pracował w organizacjach międzynarodowego ruchu robotniczego jako przedstawiciel Komitetu Wykonawczego Kominternu. Od grudnia 1936 r. podczas wojny domowej w Hiszpanii jako jeden ze współorganizatorów Brygad Międzynarodowych (m.in. w Albacete, jako naczelnik wydziału kadr).

W sierpniu 1937 r. w Paryżu, skąd pomimo ostrzeżeń, wyjechał do ZSRR dla podjęcia starań uwolnienia współtowarzyszy z kierownictwa KPP aresztowanych przez NKWD. 21 sierpnia 1937 r. aresztowany w Moskwie przez NKWD i tam 26 października 1937 roku skazany przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR na karę śmierci z zarzutu o udział w szpiegowsko-dywersyjnej organizacji terrorystycznej.

Stracony tego samego dnia i po kremacji w krematorium na Cmentarzu Dońskim prochy pochowano anonimowo (obecnie Mogiła Zbiorowa nr 1 na Nowym Cmentarzu Dońskim).

Zrehabilitowany całkowicie postanowieniem Kolegium Wojskowego Sądu Najwyższego ZSRR z dnia 28 października 1955 r.

Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 104-5-23).

Upamiętnienie Był patronem ulic w Katowicach (do 1991, obecnie ul. Wincentego Ogrodzińskiego) i Warszawie (do 2025).

Przypisy

Bibliografia

Dymitrow, Yale, dok. nr 38 - notatki dot. polskich komunistów Kazimierz Cichowski na www. sakharov-center,ru Księga Polaków uczestników Rewolucji Październikowej 1917–1920. Biografie, praca zbiorowa, Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, Warszawa 1967 Proces komunistów we Lwowie (sprawa świętojurska). Sprawozdanie stenograficzne, Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, Warszawa 1958 Wyrok z dnia 28 października 1955 roku Izby Wojskowej Sądu Najwyższego ZSRR (sygn. akt: 4н-04224/55) Encyklopedia powszechna PWN Tom 2, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1963 "Bibliografia Polska 1901–1939", wydawnictwo Instytutu Bibliograficznego Biblioteki Narodowej, Warszawa 1998 Wielka encyklopedia powszechna PWN Tom 6, Warszawa 2002, Nowa encyklopedia powszechna PWN Tom 2, Warszawa 2004, Расстрепьные Списки Выпуск 1 Донское клабище 1934–1940 (страница 169 – пункт 604), В. Тиханова и другие при участии издат. "Τекст", Москва 1993 (Spisy Rozstrzelanych Wydanie 1 Cmentarz Doński 1934–1940 (str. 169 – poz. 604), W. Tichanowa i inni przy współpracy wydawn. "Tekst", Moskwa 1993) Encyklopedia Powszechna Larousse, Polska edycja, wydawn. Muza SA, Warszawa 2003,

Linki zewnętrzne Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego - Serwis genealogiczny

Kazimierz Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Galicji Wschodniej Kategoria:Działacze Międzynarodówki Komunistycznej Kategoria:Radzieccy ministrowie Kategoria:Członkowie KC KPP Kategoria:Politycy SDKPiL Kategoria:Polscy żołnierze Brygad Międzynarodowych Kategoria:Polscy rewolucjoniści Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908) Kategoria:Więźniowie Świętego Krzyża Kategoria:Skazani wyrokami sądów II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy przestępcy Kategoria:Ludzie urodzeni w Ostrowcu Świętokrzyskim Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Polscy komuniści straceni w ramach czystek stalinowskich Kategoria:Ofiary wielkiej czystki Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Dońskim w Moskwie Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1937 Kategoria:Członkowie KC KPP represjonowani w ZSRR